Giá matcha tại Nhật Bản đang leo thang chưa từng thấy khi cơn sốt trà xanh này lan rộng khắp thế giới. Theo một trung tâm phân phối trà xanh, phiên đấu giá tencha – nguyên liệu thô của matcha Uji – đầu tiên đã ghi nhận mức giá kỷ lục gần 40 USD cho mỗi nửa kg, tăng mạnh so với năm ngoái. Một cửa hàng trà ở Uji thuộc tỉnh Kyoto đã phải đặt biển "Hết matcha" hồi giữa tháng 6.2025, cho thấy mức độ khan hiếm đang lan ra cả những vùng trồng trà nổi tiếng.
Matcha đã trở thành thức uống không thể thiếu trong thực đơn của nhiều quán cà phê từ New York đến Tokyo. Matcha latte – sự kết hợp giữa bột trà xanh, sữa và đá – là lựa chọn phổ biến của giới trẻ, giúp đẩy nhu cầu tiêu thụ lên cao chưa từng thấy. Sự bùng nổ này khiến nguồn cung hạn chế từ các vùng trồng trà truyền thống trở nên căng thẳng, đẩy giá lên cao và buộc nhiều doanh nghiệp phải tìm cách mua thêm nguyên liệu.
Cơn sốt toàn cầu và hệ quả cho nguồn cung
Ông Motoya Koyama, đại diện một công ty trà ở Kyoto, cho biết các đơn hàng từ nước ngoài đã tăng mạnh sau đại dịch. “Để cung cấp sản phẩm cho mọi người một cách nhất quán, chúng tôi cần một lượng nhất định, nhưng đảm bảo nguồn cung đó là một thách thức thực sự”, ông nói. Dù sở hữu các đồi trà, công ty của ông vẫn phải mua thêm từ nông dân và nhà bán buôn để đáp ứng nhu cầu.
Matcha được nghiền từ bột trà xanh nguyên chất, sản xuất từ lá tencha được che bóng trước khi thu hoạch. Quy trình thủ công phức tạp và diện tích vùng trồng hạn chế khiến nguồn cung khó tăng nhanh, trong khi nhu cầu từ các quán cà phê và chuỗi đồ uống toàn cầu không ngừng mở rộng.
Trà đạo truyền thống bị ảnh hưởng
Sự thiếu hụt này không chỉ tác động đến doanh nghiệp mà còn đe dọa các trường phái trà đạo cổ truyền. Đại sư Sohen Yamada, người đứng đầu Trường Trà đạo phong cách Sohen – một trường phái có lịch sử hàng trăm năm tuổi – cho biết: “Năm ngoái đánh dấu lần đầu tiên trong lịch sử trà đạo mà chúng tôi không thể tìm mua được matcha”. Với một nghệ thuật được truyền dạy qua nhiều thế hệ, việc thiếu nguyên liệu là một cú sốc đối với những người theo đuổi trà đạo.
Cô Soui Yamada, con gái ông Sohen, đang đón nhận cơn sốt matcha toàn cầu bằng cách thích ứng với xu hướng mới. Cô hiện hợp tác với một công ty trà để phát triển loại bột matcha đặc biệt dành cho matcha latte – sản phẩm góp phần đưa matcha đến gần hơn với người tiêu dùng trẻ trên toàn thế giới.
Matcha: Hơn cả một thức uống
Với ông Sohen, matcha không đơn thuần là đồ uống mà là một trải nghiệm giúp nâng cao thể chất lẫn tinh thần. Ông chia sẻ: “Thưởng thức matcha là về việc thưởng thức hương thơm và hương vị của trà, chia sẻ cảm giác gắn kết với những người xung quanh và trau dồi tâm linh; tôi muốn mọi người hiểu đúng khía cạnh này của văn hóa”. Ông hy vọng rằng giữa làn sóng thương mại hóa, giá trị văn hóa của trà đạo vẫn được gìn giữ.
Trong bối cảnh nhu cầu toàn cầu tiếp tục tăng cao, câu chuyện về matcha không chỉ là kinh doanh mà còn là cuộc đối thoại giữa truyền thống và hiện đại, giữa bảo tồn và phát triển.
