Cà phê không phải là kẻ thù của người bệnh tăng huyết áp, miễn là được sử dụng đúng lượng và trong tầm kiểm soát. GS.TS.BS Phạm Mạnh Hùng, Viện trưởng Viện Tim mạch, Bệnh viện 19-8, khẳng định đa số bệnh nhân không cần kiêng tuyệt đối loại thức uống này, dù caffeine có thể khiến huyết áp tăng nhẹ tạm thời sau khi uống.
Lợi ích tim mạch khi uống cà phê điều độ
Các nghiên cứu dịch tễ học cho thấy ở người khỏe mạnh, việc tiêu thụ khoảng 2–3 tách cà phê mỗi ngày có thể làm giảm đáng kể nguy cơ đột quỵ, suy tim nhẹ và một số biến cố tim mạch. Tuy nhiên, ranh giới bảo vệ này rất mong manh: khi lượng tiêu thụ vượt mức 10 ly mỗi ngày, cà phê chuyển từ chất chống buồn ngủ thành yếu tố nguy cơ thực sự cho tim.
Nguyên nhân chính nằm ở caffeine và các hợp chất kích thích khác trong cà phê. Caffeine kích thích hệ thần kinh giao cảm, dẫn đến tăng nhịp tim, tăng huyết áp thoáng qua và gia tăng nhu cầu oxy của cơ tim. Với những bệnh nhân đã có mảng xơ vữa động mạch vành, sự biến động đột ngột này có thể kích hoạt cơn đau thắt ngực hoặc thậm chí nhồi máu cơ tim.
Chuyên gia tim mạch nói gì?
GS.TS.BS Phạm Mạnh Hùng, Viện trưởng Viện Tim mạch, Bệnh viện 19-8, cho biết nhiều bệnh nhân vẫn lo lắng rằng uống cà phê sẽ làm tăng huyết áp hoặc vô hiệu hóa thuốc điều trị. Ông nhấn mạnh: “Các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy phần lớn người bệnh không cần kiêng tuyệt đối loại đồ uống này”. Tác động của caffeine lên huyết áp thường xuất hiện trong khoảng một đến ba giờ sau khi uống và chỉ mang tính chất tạm thời.
Ở người quen dùng cà phê với lượng vừa phải, mức tăng huyết áp này thường không đáng kể. Ngược lại, người ít sử dụng hoặc nhạy cảm với caffeine có thể ghi nhận sự thay đổi rõ rệt hơn. Điều quan trọng là hiện tượng tăng huyết áp thoáng qua không đồng nghĩa với việc cà phê gây ra bệnh tăng huyết áp mạn tính.
Cà phê có làm giảm tác dụng của thuốc?
Một mối quan tâm khác là liệu caffeine có đối kháng với thuốc hạ áp. Theo GS Hùng, về mặt dược lý, caffeine có thể làm tăng hoạt tính thần kinh giao cảm, tăng tiết catecholamine và tăng sức cản mạch ngoại vi. Vì vậy, ở liều cao hoặc ở những người không có thói quen uống cà phê, caffeine có thể làm giảm một phần tác dụng của nhóm thuốc chẹn beta.
Tuy nhiên, chưa có bằng chứng nào cho thấy việc uống cà phê với lượng vừa phải làm ảnh hưởng đến hiệu quả của các nhóm thuốc phổ biến như ức chế men chuyển, chẹn thụ thể angiotensin, chẹn kênh canxi hay lợi tiểu. Điều này có nghĩa bệnh nhân đang điều trị tăng huyết áp vẫn có thể duy trì thói quen uống cà phê mà không lo thuốc bị “vô hiệu hóa”, miễn tuân thủ liều lượng khuyến nghị.
Hướng dẫn uống cà phê an toàn cho người tăng huyết áp
- Giới hạn khoảng 1–2 tách mỗi ngày, thay vì 2–3 tách ở người khỏe mạnh.
- Nên uống vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều, tránh uống buổi tối để không ảnh hưởng đến giấc ngủ và huyết áp ban đêm.
- Hạn chế thêm đường, sữa đặc hoặc kem béo vì các thành phần này có thể gây tăng cân và làm cho việc kiểm soát huyết áp khó khăn hơn.
- Theo dõi huyết áp trước và sau khi uống cà phê trong những lần đầu để đánh giá phản ứng của cơ thể.
Nếu xuất hiện các triệu chứng như hồi hộp, tim đập nhanh hoặc huyết áp tăng rõ rệt sau khi uống, bạn nên giảm lượng cà phê hoặc tham khảo ý kiến bác sĩ. Việc duy trì lối sống lành mạnh, kết hợp kiểm tra huyết áp định kỳ và dùng thuốc đều đặn vẫn là nền tảng quan trọng nhất để bảo vệ sức khỏe tim mạch.
