Sức hút của bánh dẻo và nguy cơ tiềm ẩn
Những chiếc bánh dẻo “gây sốt” trên mạng xã hội với lớp nhân đầy ắp trứng muối, phô mai, chà bông hay các loại sốt béo đang trở thành món ăn được nhiều người săn lùng. Tuy nhiên, phía sau sức hút ấy là lượng đường và năng lượng rất cao, có thể ảnh hưởng đến sức khỏe nếu ăn quá nhiều. Theo TS Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa Tiết chế Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), bánh dẻo truyền thống được làm từ bột nếp, đường, hạt sen, trứng muối cùng nhiều loại nhân giàu chất béo. Đây là món ăn nên được thưởng thức ở mức vừa phải, không nên coi như bữa chính hay món ăn vặt hằng ngày.
So sánh calo: Bánh dẻo và các thực phẩm khác
Theo Bảng thành phần thực phẩm Việt Nam của Viện Dinh dưỡng Quốc gia và cơ sở dữ liệu USDA FoodData Central, một chiếc bánh dẻo truyền thống nặng khoảng 350 g cung cấp khoảng 950-1.250 kcal, tùy thành phần nhân, lượng đường và chất béo. Mức năng lượng này tương đương khoảng 5-6 bát cơm trắng, chiếm gần một nửa đến 2/3 nhu cầu năng lượng của một người trưởng thành trong cả ngày nếu nhu cầu khoảng 2.000 kcal. Không chỉ giàu năng lượng, bánh dẻo còn chứa lượng lớn tinh bột tinh chế, đường và chất béo nên rất dễ khiến cơ thể nạp dư calo chỉ sau một lần ăn. So với các loại bánh trung thu khác, bánh dẻo thường có kích thước lớn hơn và nhân béo hơn, khiến lượng calo tăng cao đáng kể.
Tác động đến sức khỏe và đối tượng cần tránh
Theo TS Giang, không ít người có thể ăn hết một chiếc bánh dẻo cỡ lớn trong một lần. Thói quen này khiến đường huyết tăng nhanh, buộc cơ thể tiết nhiều insulin để xử lý lượng đường hấp thu. Nếu lặp lại thường xuyên, nguy cơ thừa cân, béo phì, tiểu đường type 2 và các rối loạn chuyển hóa sẽ tăng lên. Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người trưởng thành nên tiêu thụ dưới 50 g đường tự do mỗi ngày, lý tưởng là dưới 25 g. Trong khi đó, một chiếc bánh dẻo cỡ lớn có thể chứa khoảng 50-80 g đường, vượt hoặc chạm ngưỡng khuyến nghị chỉ sau một lần ăn. Những người mắc tiểu đường, tiền tiểu đường, béo phì, gan nhiễm mỡ, rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp, bệnh tim mạch và người cao tuổi cần đặc biệt hạn chế món ăn này. Ngoài ra, hàm lượng natri từ trứng muối và phô mai cũng có thể gây áp lực lên huyết áp, đặc biệt ở những người nhạy cảm với muối.
Lời khuyên từ chuyên gia dinh dưỡng
Để giảm tác động đến sức khỏe, TS Giang khuyến cáo người khỏe mạnh chỉ nên ăn khoảng 1/8 đến 1/6 chiếc bánh, tương đương 40-60 g mỗi lần. Thời điểm phù hợp là sau bữa chính hoặc vào buổi sáng, đầu giờ chiều. Không nên ăn vào buổi tối hoặc ngay trước khi đi ngủ vì cơ thể ít có cơ hội tiêu hao năng lượng. Trong ngày đã ăn bánh dẻo, nên giảm lượng cơm, xôi, bánh mì và các thực phẩm nhiều tinh bột hoặc đồ ngọt khác. Đồng thời, tăng rau xanh, uống đủ nước và dành khoảng 30 phút vận động để cân bằng năng lượng nạp vào. Việc chia sẻ bánh với nhiều người là cách thông minh để vừa thưởng thức vừa kiểm soát khẩu phần.
An toàn thực phẩm và cách thưởng thức thông minh
Bên cạnh giá trị dinh dưỡng, vấn đề an toàn thực phẩm cũng cần được lưu ý. Chuyên gia khuyến cáo chỉ nên mua bánh tại cơ sở uy tín, có nguồn gốc, nhãn mác và hạn sử dụng rõ ràng. Đối với bánh nhà làm hoặc bánh bán trên mạng, cần đặc biệt chú ý điều kiện bảo quản. Do nhân bánh giàu đạm và có độ ẩm cao, sản phẩm dễ trở thành môi trường thuận lợi cho các vi khuẩn như Salmonella, Staphylococcus aureus hoặc Bacillus cereus phát triển nếu bảo quản không đúng cách, làm tăng nguy cơ ngộ độc thực phẩm. Những biến tấu hiện đại với phô mai, trứng muối, chà bông và sốt béo không chỉ tăng hương vị mà còn làm tăng lượng calo, chất béo và đường. Người tiêu dùng nên ưu tiên bánh có kích thước vừa phải, đọc kỹ nhãn dinh dưỡng và hạn chế các loại bánh có nhiều đường hoặc chất béo bão hòa. TS Lê Thị Hương Giang nhấn mạnh: “Bánh dẻo không phải thực phẩm có hại, nhưng đây là món ăn rất giàu năng lượng. Hãy coi bánh là món để thưởng thức thay vì thay thế bữa ăn. Ăn vừa đủ, chia sẻ với gia đình, cân đối khẩu phần và lựa chọn sản phẩm bảo đảm an toàn thực phẩm là cách thưởng thức thông minh”.
