Ngày 28/7, TAND TP Hà Nội tiếp tục phiên tòa hình sự sơ thẩm xét xử vụ án liên quan đến Công ty cổ phần Dược phẩm MediPhar và các đơn vị liên quan. Các bị cáo bị truy tố về các tội: "Sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm", "Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng", "Đưa hối lộ", "Nhận hối lộ" và "Cố ý làm lộ bí mật công tác". Trọng tâm phiên tòa là màn đối đáp giữa hai cựu cán bộ hải quan về số tiền 1,5 tỷ đồng nhận hối lộ từ doanh nghiệp.
Diễn biến vụ án và lời khai của bị cáo Nguyễn Năng Mạnh
Theo cáo trạng, bị cáo Nguyễn Năng Mạnh (cựu Chủ tịch HĐQT Công ty MediUSA, Giám đốc Công ty MegaPharco, Phó giám đốc Công ty MediPhar, cổ đông sáng lập Công ty Hùng Phương) khai rằng sự việc xảy ra năm 2023. Lô hàng gồm 4 loại nguyên liệu có giá trị gần 20 tỷ đồng đã nhập nhiều lần trước đó nhưng bị tạm dừng thông quan và để ngoài cảng quá lâu. Mạnh đã gửi nhiều công văn đến các đơn vị thuộc Bộ Y tế, Cục Hải quan nhưng không nhận được phản hồi hoặc chỉ nhận được phản hồi chung chung.
Do sốt ruột, Mạnh qua quan hệ xã hội đã xin gặp bị cáo Nguyễn Hữu Tuân, khi đó là Phó trưởng Phòng thuộc Cục Giám sát quản lý về Hải quan, để nhờ "tác động". Hai ngày sau, Mạnh và Tuân nói chuyện trên ô tô. Tuân cho biết hai loại nguyên liệu liên quan đến công ty của Mạnh cần có công văn của Bộ Y tế mới thông quan được. Khi Mạnh hỏi "phải bồi dưỡng thế nào?", Tuân nói "tầm tỷ rưỡi". Mạnh đã đưa trước cho Tuân 300 triệu đồng ngay trên ô tô, chỉ có hai người.
Quá trình đưa và nhận hối lộ
Một tuần sau, Tuân báo với Mạnh rằng đã xin được "Tờ A4 có đóng dấu đỏ của Bộ Y tế hướng dẫn cho thông quan". Ngày hôm đó, Mạnh đưa nốt cho Tuân 1,2 tỷ đồng, hoàn thành cam kết tổng 1,5 tỷ đồng. Sau khi nhân viên của Mạnh mang "Tờ A4 có dấu đỏ của Bộ Y tế" xuống Cục Hải quan, lô hàng nguyên liệu trị giá 20 tỷ đồng của Công ty MediUSA đã được đưa về kho.
Tại tòa, bị cáo Nguyễn Hữu Tuân xác nhận lời khai của Mạnh là đúng, nhưng cho rằng số tiền 1,5 tỷ đồng không phải do Tuân đưa ra mà chính Mạnh là người đề xuất mức giá. Tuân khai rằng vì không phụ trách lĩnh vực này nên đã phải gặp bị cáo Nguyễn Thế Việt, khi đó là Phó Cục trưởng Cục Giám sát quản lý về Hải quan, để hỏi. Việt nói có khả năng giải quyết nhưng phải gặp doanh nghiệp để xem họ muốn chi bao nhiêu.
Tuân đã trao đổi với Mạnh và được Mạnh hứa chi 1,5 tỷ đồng. Tuy nhiên, Tuân nói dối với Việt rằng doanh nghiệp chỉ muốn đưa 800 triệu đồng, và giữ lại 700 triệu đồng cho riêng mình. Ngoài ra, Tuân còn xin thêm Việt 100 triệu đồng gọi là "phí môi giới". Do đó, cơ quan tố tụng xác định tổng số tiền Tuân hưởng lợi bất hợp pháp là 800 triệu đồng từ việc "chạy giấy tờ thông quan". Tuân đã hoàn trả toàn bộ số tiền này.
Lời khai của bị cáo Nguyễn Thế Việt và tranh luận tại tòa
Trước tòa, bị cáo Nguyễn Thế Việt cho rằng việc làm của mình chỉ là giúp doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn vì nhận ra quy định chồng chéo, phi lý. Việt biện minh: "Mọi việc bị cáo làm chỉ là tư vấn nghiệp vụ và số tiền nhận được là quà cảm ơn sau khi các vướng mắc đã được giải quyết bằng các văn bản hành chính đúng quy định."
Chủ tọa phiên tòa truy vấn: "Nếu không có tiền từ doanh nghiệp của Mạnh đưa, thì bị cáo có thực hiện trách nhiệm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp không?" Việt trả lời: "Bị cáo vẫn sẽ làm." Chủ tọa tiếp tục: "Bị cáo làm vì biết sẽ nhận được 800 triệu đồng từ doanh nghiệp của Mạnh đúng không?" Chủ tọa nhấn mạnh, theo quy định pháp luật, cán bộ nhận quà cáp, tiền bạc liên quan đến phạm vi quản lý của mình đều là vi phạm, không có khái niệm "quà cảm ơn" lên tới hàng trăm triệu đồng cho một văn bản hành chính.
Kết luận và ý nghĩa vụ án
Vụ án đang được TAND TP Hà Nội tiếp tục xét xử. Hành vi của các cựu cán bộ hải quan không chỉ vi phạm pháp luật nghiêm trọng mà còn ảnh hưởng đến uy tín của cơ quan nhà nước và lòng tin của doanh nghiệp. Số tiền hối lộ lên tới 1,5 tỷ đồng cho một lô hàng trị giá 20 tỷ đồng cho thấy sự tha hóa về đạo đức công vụ. Phiên tòa dự kiến sẽ đưa ra phán quyết trong thời gian tới.
