Trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc xây dựng thương hiệu cho các di sản văn hóa đóng vai trò then chốt trong thu hút du lịch và phát triển kinh tế. Thái Lan, Nhật Bản và Trung Quốc là những quốc gia điển hình với những mô hình thành công đáng học hỏi.
Muang Boran – Bảo tàng ngoài trời độc đáo của Thái Lan
Nằm tại tỉnh Samut Prakan, phía nam Bangkok, Muang Boran (còn gọi là Công viên Siem) là một bảo tàng ngoài trời rộng tới 280 ha. Nơi đây thu hút đông đảo du khách nhờ trưng bày các bản sao của những di tích cổ xưa và công trình kiến trúc nổi tiếng, đặc biệt là các công trình thời kỳ Ayutthaya như điện Dusit Maha Prasat hay phế tích Prang Sam Yot của Lopburi. Với cảnh quan đẹp, Muang Boran vừa là bảo tàng lịch sử, dân tộc học và nhân học, vừa là khu vui chơi giải trí, được xếp hạng cao trên các nền tảng du lịch quốc tế.
Những bảo vật quốc gia của Nhật Bản
Đồi vỏ sò Kasori
Đồi vỏ sò Kasori ở Chiba là di tích văn hóa cổ đại Jomon lớn nhất Nhật Bản, được bảo tồn ngoài trời tại chỗ. Du khách có thể tham quan bảo tàng, khu quan sát với lớp vỏ sò cổ, nền nhà cổ và khu định cư tái tạo. Đây là di tích lịch sử quốc gia đặc biệt, được công nhận là bảo vật quốc gia và rất hấp dẫn khách du lịch.
Đền thờ Izumo Taisha
Đền thờ Izumo Taisha ở tỉnh Matsue là một trong những ngôi đền Thần đạo quan trọng và cổ xưa nhất Nhật Bản, được xem là quốc bảo. Nơi đây diễn ra nhiều lễ hội lớn như Lễ hội Reisai (Taisairei) từ 14 đến 16 tháng 5 hằng năm, và Lễ hội Kamiari-sai vào tháng 10 âm lịch, với niềm tin rằng tất cả các vị thần từ khắp đất nước tụ hội tại đây, biến nơi này thành “thủ đô của thần linh”.
Hoàng Cung Tokyo
Ở trung tâm Tokyo, khu Hoàng Cung là một trong những điểm đến hút khách quốc tế nhất. Được xây dựng trên nền thành Edo, trung tâm quyền lực của Mạc phủ Tokugawa, Hoàng cung mang dấu ấn lịch sử từ thế kỷ 17. Nơi đây diễn ra các nghi lễ truyền thống như lễ đăng quang, lễ mừng năm mới và lễ sinh nhật Thiên hoàng.
Lâu đài Himeji
Lâu đài Himeji ở tỉnh Hyogo là di sản thế giới, nổi tiếng với kiến trúc cổ kính và được bảo tồn tốt.
Trung Quốc – Quốc gia có nhiều di sản văn hóa nổi tiếng
Trung Quốc sở hữu nhiều di tích được coi là báu vật quốc gia, được bảo tồn có ý thức từ khi hình thành. Tử Cấm Thành, Thiên Đàn, Thập Tam Lăng là những di sản văn hóa nổi tiếng, có thương hiệu mạnh và sức hút lớn với du khách quốc tế.
Tử Cấm Thành (Cố Cung) – Bắc Kinh
Tử Cấm Thành được UNESCO công nhận là di sản thế giới từ năm 1987, là biểu tượng văn hóa của Trung Quốc.
Thiên Đàn – Bắc Kinh
Thiên Đàn cũng là di sản thế giới từ năm 1998, nổi tiếng với kiến trúc tôn giáo độc đáo.
Thập Tam Lăng
Thập Tam Lăng là quần thể lăng mộ của 13 vị hoàng đế nhà Minh, rộng hơn 40 km², được công nhận là di sản thế giới năm 2003.
Bên cạnh các di sản lớn, Trung Quốc cũng chú trọng xây dựng thương hiệu cho các di tích khảo cổ mới phát hiện. Di tích thời đại đồ đá cũ Sư Tử Sơn ở Quảng Đông, với niên đại khoảng 100 nghìn đến 30 nghìn năm, là một địa điểm khảo cổ quan trọng, minh chứng cho sự hiện diện sớm của loài người và sự phát triển kỹ nghệ chế tác công cụ đá. Di tích này bổ sung cho Chu Khẩu Điếm (Zhoukoudian) ở Bắc Kinh, nơi phát hiện hóa thạch “Người Bắc Kinh” (Homo erectus pekinensis) niên đại 500-700 nghìn năm, được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới năm 1987. Cả hai di tích đã được xây dựng thương hiệu di sản văn hóa điển hình, thu hút nhiều du khách.
Bài học cho Việt Nam từ các quốc gia khác
Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam nhấn mạnh: “Thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, thị trường văn hóa, định vị sản phẩm văn hóa thương hiệu quốc gia gắn với phát triển du lịch văn hóa”. Nghị quyết xác định rõ cần có thị trường văn hóa, định vị và quảng bá thương hiệu quốc gia trên trường quốc tế mang đậm bản sắc văn hóa, con người Việt Nam, đồng thời “biến di sản thành tài sản, hình thành mô hình 'di sản dẫn dắt phát triển kinh tế' tại các khu di sản thế giới và một số đô thị di sản”.
Thực tế cho thấy, di sản văn hóa và du lịch có mối quan hệ tương hỗ, cùng nhau phát triển. Di sản văn hóa vốn “ngủ yên” nay được tôn vinh, thu hút du khách nhờ xây dựng thương hiệu, truyền thông và quảng bá. Việt Nam có thể học hỏi kinh nghiệm từ Thái Lan, Nhật Bản và Trung Quốc để phát triển du lịch di sản bền vững, góp phần phát triển kinh tế - xã hội.
