Tuyên Quang hiện sở hữu một không gian du lịch hiếm có, trải dài từ Khu di tích quốc gia đặc biệt Tân Trào – với lán Nà Nưa, đình Tân Trào, đình Hồng Thái – đến vùng hồ Na Hang-Lâm Bình, nơi núi rừng và những bản làng của đồng bào Tày, Dao tạo nên một bức tranh sinh thái giàu sức hút. Về phía bắc, du khách có thể tiếp tục hành trình lên ruộng bậc thang Hoàng Su Phì, qua các cung đường Vị Xuyên, Quản Bạ, Yên Minh, Đồng Văn, Mèo Vạc, chinh phục đèo Mã Pí Lèng, sông Nho Quế, cột cờ Lũng Cú và Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn. Xen giữa cảnh quan kỳ vĩ ấy là hệ thống chợ phiên, lễ hội, nghề thủ công, ẩm thực và những ngôi làng vẫn giữ được kiến trúc, tập quán, nhịp sống giàu bản sắc của đồng bào Mông, Tày, Dao, Lô Lô, Pà Thẻn.
Tiềm năng đó là nền tảng để hình thành những hành trình trải nghiệm đa tầng, kết nối văn hóa, lịch sử, sinh thái, nghỉ dưỡng và thể thao mạo hiểm. Tuy nhiên, thực tế cho thấy phần lớn du khách vẫn đi theo từng cung riêng lẻ: lên cao nguyên đá, check-in Mã Pí Lèng, ngắm ruộng bậc thang mùa lúa chín, ghé một cụm di tích rồi về. Hệ quả là thời gian lưu trú ngắn, mức chi tiêu bình quân thấp hơn nhiều so với tiềm năng. Năm 2025, toàn tỉnh đón gần 3,93 triệu lượt khách, tổng thu đạt khoảng 10.633 tỷ đồng; sáu tháng đầu năm 2026, lượng khách đạt hơn 2,09 triệu lượt, tổng chi tiêu ước đạt 5.857 tỷ đồng. Dù vậy, các chuyên gia cho rằng con số này còn có thể cao hơn nếu các điểm đến được kết nối thành chuỗi.
Bài toán kết nối các điểm đến
Ông Nguyễn Vũ Hà, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Du lịch tỉnh Tuyên Quang, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Du lịch Explore Hà Giang, nhấn mạnh: “Một du khách có thể đi ô-tô theo đường cao tốc đến vùng hồ Na Hang, tiếp tục khám phá Na Hang-Thượng Lâm bằng xe máy, trải nghiệm văn hóa cộng đồng rồi lên vùng cao.” Muốn vậy, các doanh nghiệp và hiệp hội du lịch phải cùng thiết kế sản phẩm, chia sẻ thị trường và phân bổ lợi ích, thay vì mỗi đơn vị khai thác một đoạn tuyến riêng biệt.
Hiện chất lượng homestay, nhà hàng, phương tiện vận chuyển phục vụ du lịch trên địa bàn tỉnh chưa đồng đều. Nhiều hộ dân làm du lịch chủ yếu bằng kinh nghiệm, còn hạn chế về ngoại ngữ, kỹ năng giao tiếp, xử lý tình huống, vệ sinh, an toàn thực phẩm và quảng bá trên nền tảng số. Đây là những rào cản cần sớm được tháo gỡ nếu Tuyên Quang muốn tạo dòng khách ổn định quanh năm.
Sản phẩm trải nghiệm – chìa khóa giữ chân du khách
Ông Nguyễn Tiến Đạt, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội, cho rằng Tuyên Quang cần thu hút đầu tư một số khu nghỉ dưỡng sinh thái phù hợp với cảnh quan hồ, rừng và văn hóa bản địa, hướng tới dòng khách có khả năng chi trả cao, nhất là khách quốc tế. Sản phẩm phải chuyển từ tham quan đơn thuần sang trải nghiệm như trekking, đi bộ đường dài, chèo thuyền, làm bánh, dệt vải, săn mây hay nhiếp ảnh. Ông cũng lưu ý cần có đội ngũ hướng dẫn viên biết kể chuyện, dẫn dắt du khách tham gia vào đời sống cư dân tại điểm đến, thay vì chỉ cung cấp thông tin có sẵn dễ gây nhàm chán.
Về phía địa phương, Chủ tịch UBND xã Nà Hang Bùi Thị Xuyên cho biết, xã đang chỉnh trang cảnh quan, bảo tồn văn hóa, hỗ trợ các mô hình du lịch cộng đồng và nâng cao chất lượng dịch vụ. Đồng thời, địa phương tăng cường phối hợp với các xã Lâm Bình, Thượng Lâm, Hồng Thái để kết nối các sản phẩm sinh thái, nghỉ dưỡng, văn hóa và khám phá nhằm thu hút du khách.
Nghị quyết 92-NQ/TU và chính sách hỗ trợ cụ thể
Quyết tâm đưa du lịch thành động lực phát triển được Tuyên Quang thể hiện bằng Nghị quyết số 92-NQ/TU do Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành ngày 13/5/2026, về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Đây là lần đầu tiên tỉnh xác định rõ vị trí kinh tế mũi nhọn của du lịch trên cơ sở đánh giá không gian, tiềm năng và dư địa phát triển sau hợp nhất. Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Nguyễn Trung Ngọc khẳng định định hướng là phát triển du lịch xanh, bền vững, chuyên nghiệp và hiện đại; lấy văn hóa làm nền tảng, thiên nhiên làm lợi thế, con người làm trung tâm và doanh nghiệp làm động lực.
Đi kèm với định hướng chiến lược, Nghị quyết số 23/2026/NQ-HĐND của tỉnh về chính sách hỗ trợ phát triển du lịch giai đoạn 2026-2030 đưa ra các mức hỗ trợ thiết thực: 100 triệu đồng cho bảo tồn một mái nhà lợp ngói âm dương; 100 triệu đồng cho homestay xây mới và 40 triệu đồng cho homestay sửa chữa; 70 triệu đồng cho một đội văn nghệ dân tộc tại khu, điểm du lịch. Nghị quyết cũng dành nguồn lực cho đường dạo bộ, chiếu sáng, chỉnh trang cảnh quan, nhà vệ sinh công cộng, điểm dừng chân và phương tiện vận chuyển khách sử dụng năng lượng xanh.
Hướng tới thương hiệu “Tuyên Quang – miền di sản, sinh thái và bản sắc”
Ông Nguyễn Trung Ngọc cho biết tỉnh sẽ xây dựng thương hiệu chung “Tuyên Quang – miền di sản, sinh thái và bản sắc”, thay cho cách quảng bá rời rạc từng địa danh. Tinh thần xuyên suốt là một tỉnh nhưng có nhiều hành trình, một điểm đến nhưng mang lại nhiều trải nghiệm. Tỉnh tập trung phát triển các tuyến du lịch liên hoàn, sản phẩm có chiều sâu, hệ sinh thái du lịch thông minh và chuẩn hóa chất lượng phục vụ, đặc biệt là trục Đồng Văn – Mèo Vạc – Tân Trào – Na Hang. Đồng thời, không gian liên kết sẽ được mở rộng ra ngoài tỉnh, tăng cường hợp tác với Hà Nội, các tỉnh trung du, miền núi phía Bắc và các địa phương trong hành lang du lịch biên giới để giảm tính mùa vụ.
Với sự đồng lòng giữa chính quyền, doanh nghiệp và người dân trong một không gian địa lý mới, Tuyên Quang đang đứng trước cơ hội hiếm có để định hình lại vị thế của mình trên bản đồ du lịch Việt Nam. Vấn đề còn lại là biến các chủ trương thành những trải nghiệm hấp dẫn, để mỗi bản làng, mỗi di tích trở thành một phần không thể thiếu trong hành trình của du khách khi đến vùng đất này.
