Lễ hội chọi trâu Hải Lựu: Nét văn hóa truyền thống đặc sắc của Vĩnh Phúc
Lễ hội chọi trâu truyền thống tại xã Hải Lựu, tỉnh Vĩnh Phúc, là một trong những sự kiện văn hóa tiêu biểu của vùng đất này. Lễ hội gắn liền với tín ngưỡng thờ Thành hoàng làng – Thừa tướng Lữ Gia, phản ánh đời sống sinh hoạt văn hóa tinh thần phong phú của cộng đồng dân cư địa phương.
Ý nghĩa và lịch sử lâu đời
Việc tổ chức lễ hội không chỉ góp phần giáo dục truyền thống, khơi dậy niềm tự hào văn hóa dân tộc mà còn thúc đẩy phát triển du lịch, dịch vụ, quảng bá hình ảnh con người và vùng đất Hải Lựu tới du khách trong và ngoài tỉnh. Cứ vào ngày 16 - 17 tháng Giêng hàng năm, người dân Hải Lựu lại tưng bừng tổ chức lễ hội chọi trâu.
Tương truyền, lễ hội có nguồn gốc từ thế kỷ thứ Hai trước Công Nguyên, tức cách đây khoảng 2.200 năm. Khi nhà Hán xâm lược nước Nam Việt của Triệu Đà, triều đình nhà Triệu tan rã, Thừa tướng Lữ Gia đã lui quân về vùng núi Hải Lựu để tổ chức kháng chiến. Sau mỗi trận thắng, ông cho tổ chức chọi trâu để động viên quân sĩ, và trâu sau khi chọi được giết để khao quân.
Khi Lữ Gia mất, dân làng tôn thờ ông làm Thành hoàng làng. Hàng năm, vào dịp 16 - 17 tháng Giêng, người dân Hải Lựu tổ chức lễ hội chọi trâu để tưởng nhớ công ơn của thừa tướng Lữ Gia, đồng thời cầu mong một năm mới nhiều sức khỏe, sản xuất và buôn bán thuận lợi.
Công tác tổ chức chuyên nghiệp
Để bảo đảm lễ hội diễn ra an toàn, trang trọng và đúng nghi thức truyền thống, UBND xã Hải Lựu đã thành lập Ban Tổ chức Lễ hội cùng các tiểu ban chuyên môn. Các tiểu ban bao gồm: Tiểu ban Tổ chức – Khánh tiết; Tiểu ban Lễ tân; Tiểu ban An ninh trật tự, Quản lý thị trường; và Tiểu ban Chăm sóc và bảo vệ sức khỏe.
Phần Lễ được tổ chức trang nghiêm với các nghi lễ chính như: Lễ giỗ Thành hoàng làng vào ngày 19/01/2026; Lễ dâng hương tại Đền Hùng trước thời gian diễn ra lễ hội; Lễ tế Thành hoàng (Tiết Nguyên tiêu) ngày 3/3/2026; Lễ Yết cáo và Lễ Khai mạc vào ngày 4/3/2026 tại sân vận động chọi trâu xã Hải Lựu; và Lễ Hiến sinh tổ chức ngày 5/3/2026, chính thức khép lại lễ hội.
Phần Hội sôi động và quy mô
Phần Hội diễn ra tại sân vận động chọi trâu xã Hải Lựu. Ngày 4/3/2026, các trận đấu được tổ chức theo lịch đã bốc thăm. Ngày 5/3/2026, diễn ra các vòng tứ kết, bán kết và chung kết, sau đó tiến hành trao giải và bế mạc lễ hội.
Lễ hội chọi trâu Hải Lựu năm nay có sự tham gia của 20 trâu, đại diện cho các thôn trong xã. Trâu chọi, còn được gọi là "ông cầu", được người dân trong thôn góp tiền chọn mua từ các tỉnh giáp ranh. Sau đó, thôn sẽ giao "ông cầu" cho một gia đình tiêu biểu nuôi dưỡng.
Chủ trâu đạt giải Nhất sẽ thực hiện nghi lễ hiến sinh (tạ Thành hoàng làng) theo truyền thống. Công tác giết mổ và kinh doanh thịt trâu chọi được bố trí theo khu vực riêng, đồng thời yêu cầu các đơn vị thực hiện nghiêm các quy định về an toàn thực phẩm, bảo đảm quyền lợi và sức khỏe người tiêu dùng.
Đáng chú ý, Ban Tổ chức lễ hội không bán vé mà mở cửa miễn phí cho người dân vào xem, tạo điều kiện thuận lợi để cộng đồng tham gia và trải nghiệm văn hóa truyền thống.
