Mức phạt kỷ lục 5,2 tỷ nhân dân tệ
Cơ quan Quản lý Nhà nước về Điều tiết Thị trường Trung Quốc (SAMR) vừa ra quyết định xử phạt và tịch thu tổng cộng 5,2 tỷ nhân dân tệ (tương đương 770 triệu USD) đối với tập đoàn Trip.com, nền tảng du lịch trực tuyến lớn nhất châu Á. Hành vi vi phạm liên quan đến lạm dụng vị thế thống lĩnh thị trường trong mảng đặt phòng khách sạn trực tuyến nội địa.
SAMR cho biết Trip.com đã sử dụng các thuật toán phân bổ lưu lượng truy cập, quy tắc nền tảng và biện pháp kỹ thuật để ép nhiều khách sạn ký kết hợp đồng độc quyền nhằm duy trì mức giá rẻ nhất. Cơ quan này quyết định tịch thu 1,66 tỷ nhân dân tệ khoản thu bất hợp pháp và phạt hành chính 3,52 tỷ nhân dân tệ.
Trip.com chấp nhận và cam kết khắc phục
Phản ứng trước quyết định, Trip.com – tập đoàn sở hữu các thương hiệu Ctrip, Skyscanner và Qunar – tuyên bố: "Chúng tôi chân thành chấp nhận, sẽ tuân thủ nghiêm túc và thực hiện đầy đủ các yêu cầu của cơ quan quản lý. Tập đoàn sẽ triển khai đồng bộ từng biện pháp khắc phục, đảm bảo tất cả các yêu cầu được thực thi một cách hiệu quả nhất."
Ngoài án phạt, SAMR yêu cầu Trip.com hoàn trả 122 triệu nhân dân tệ tiền đặt cọc giữ chỗ mà công ty chiếm dụng trái phép từ các chủ khách sạn. Cơ quan này nhấn mạnh các hành vi vi phạm đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho môi trường cạnh tranh và người tiêu dùng khi tước đi khả năng kinh doanh đa nền tảng và quyền tự định giá của các khách sạn.
Bối cảnh cuộc điều tra chống độc quyền
Trung Quốc khởi xướng điều tra chống độc quyền vào tháng 1 sau loạt đơn tố cáo về việc Trip.com áp đặt điều khoản bất công lên đối tác khách sạn và thao túng giá cả. Án phạt nặng tay được đưa ra trong bối cảnh Bắc Kinh siết chặt kiểm soát nhằm ngăn chặn cạnh tranh không lành mạnh và cuộc chiến phá giá giữa các nền tảng Internet – những rủi ro được giới chức cảnh báo là đang làm tổn hại doanh nghiệp và gia tăng áp lực giảm phát cho nền kinh tế.
Trip.com hiện là tập đoàn du lịch trực tuyến (OTA) lớn nhất châu Á và đứng top đầu thế giới. Theo báo cáo tài chính kiểm toán gửi Ủy ban Chứng khoán Hoa Kỳ (SEC), năm 2025 tổng doanh thu ròng của Trip.com đạt 62,4 tỷ RMB (8,9 tỷ USD), tăng 17% so với 53,3 tỷ RMB năm 2024. Lợi nhuận ròng vọt lên 33,4 tỷ RMB (4,8 tỷ USD), tăng 94% nhờ hoạt động kinh doanh cốt lõi tăng trưởng ổn định và khoản lợi nhuận tài chính 19,9 tỷ RMB từ đầu tư hiệu quả.
Cơ cấu doanh thu và chiến lược vận hành
Trong cơ cấu doanh thu, dịch vụ đặt phòng khách sạn là trụ cột khi mang về 26,1 tỷ RMB (chiếm 42%), tiếp theo là mảng bán vé giao thông (máy bay, tàu hỏa) đạt 22,5 tỷ RMB (36%). Phần còn lại đến từ tour du lịch trọn gói và dịch vụ du lịch doanh nghiệp. Đằng sau các con số tài chính ấn tượng là chiến lược vận hành được thiết kế tỉ mỉ nhằm tối ưu hóa chuyển đổi người dùng và gia tăng biên lợi nhuận trên từng giao dịch.
Mô hình của Trip.com hoạt động dựa trên phễu chuyển đổi "tần suất cao dẫn dắt biên lợi nhuận cao". Mảng bán vé máy bay và tàu hỏa – có tỷ lệ hoa hồng thấp nhưng nhu cầu tìm kiếm lớn – được dùng làm "đầu phễu" thu hút lượng truy cập khổng lồ. Khi khách hàng mua vé, thuật toán thông minh kích hoạt chiến lược bán chéo các sản phẩm có biên lợi nhuận cao hơn như phòng khách sạn, bảo hiểm chuyến đi, xe đưa đón hay SIM du lịch.
Chiến lược đa thương hiệu và hành vi độc quyền
Tập đoàn xây dựng mạng lưới bao vây hành vi tiêu dùng với chiến lược đa thương hiệu: Skyscanner làm công cụ so sánh giá quốc tế kéo lưu lượng toàn cầu, Ctrip và Qunar củng cố thị trường nội địa từ bình dân đến cao cấp, và Trip.com mở rộng tệp khách hàng quốc tế. Đồng thời, Trip.com tận dụng vị thế thống lĩnh thị trường châu Á để trói buộc đối tác thông qua cơ chế phân bổ lưu lượng truy cập.
Tập đoàn thiết lập quy định nền tảng và thuật toán tìm kiếm nhằm ép các cơ sở lưu trú ký hợp đồng bán phòng giá rẻ nhất độc quyền. Nếu khách sạn không chấp nhận mức hoa hồng cao hoặc tự hạ giá trên nền tảng khác, thuật toán tự động giảm thứ hạng hiển thị, hạ lượng truy cập hoặc gỡ nhãn đề xuất. Theo thông tin từ Reuters và Yahoo Finance, đây là một trong những vụ phạt chống độc quyền lớn nhất trong lĩnh vực du lịch trực tuyến tại Trung Quốc.
