Cô Gái Tày Biến Bản Khéo Thành Điểm Du Lịch Cộng Đồng Nhờ Chuyển Đổi Số
Sinh ra và lớn lên ở bản Khéo, xã Lâm Thượng, tỉnh Lào Cai, chị Hoàng Thị Ngọt thấu hiểu sâu sắc vẻ đẹp nguyên sơ của quê hương mình. Những nếp nhà sàn nép mình dưới chân núi đá trùng điệp, bao quanh bởi hang động kỳ bí, mỏ nước tự nhiên và thác xả tràn tạo thành những hồ nước trong vắt, mát lành. Tuy nhiên, trong một thời gian dài, bản Khéo gần như vắng bóng trên bản đồ du lịch, được ví như một thung lũng của người Tày bị lãng quên giữa đại ngàn.
Khởi Nghiệp Từ Tình Yêu Văn Hóa Truyền Thống
Tốt nghiệp Trường Đại học Văn hóa với chuyên ngành Quản lý văn hóa, thay vì tìm kiếm cơ hội ở đô thị, chị Ngọt quyết định trở về quê hương. Cuối năm 2017, chị bắt tay vào xây dựng dự án du lịch cộng đồng, gắn liền với việc bảo tồn nghề dệt thổ cẩm truyền thống – một hướng đi còn rất mới mẻ tại vùng đất này. Chị dự định sử dụng căn nhà cổ của gia đình, được xây dựng từ năm 1962, để tạo ra một không gian văn hóa Tày đặc sắc. Tại đây, nghề dệt thổ cẩm và các sinh hoạt truyền thống được trưng bày, tái hiện, trở thành điểm đến hấp dẫn cho du khách muốn khám phá sâu về bản sắc địa phương. Song song đó, hệ thống homestay liền kề được cải tạo hài hòa giữa kiến trúc sàn truyền thống và tiện nghi hiện đại, sẵn sàng đón tiếp khách lưu trú.
Vượt Qua Gian Nan Và Định Kiến
Con đường khởi nghiệp của chị Ngọt không hề dễ dàng. Sau khi lập gia đình vào năm 2016, chị từng thử sức với chăn nuôi để phát triển kinh tế, nhưng dịch tả lợn châu Phi đã cướp đi gần 70 con lợn, tương đương toàn bộ vốn liếng tích cóp. Nợ nần chồng chất, khó khăn nối tiếp khi dịch Covid-19 bùng phát, buộc mọi kế hoạch du lịch phải tạm dừng. Đau xót hơn, trong vòng hai năm, chị liên tiếp mất đi bố chồng và bố đẻ – những chỗ dựa tinh thần lớn nhất. "Có những lúc tưởng như không thể đứng dậy nổi", chị nhớ lại. Tuy nhiên, chính trong giai đoạn khắc nghiệt này, ý tưởng làm du lịch cộng đồng càng trở nên rõ ràng hơn. Không có vốn thuê nhân công, vợ chồng chị tự tay nhặt từng khúc gỗ, viên đá để cải tạo ngôi nhà sàn, gây dựng từng góc nhỏ cho ước mơ.
Ở bản Khéo, việc phụ nữ làm kinh tế, đặc biệt là trong lĩnh vực du lịch, không phải là điều dễ dàng được chấp nhận ngay lập tức. "Khi mình nói ra mong muốn, mọi người cứ nghĩ là mơ hồ, mông lung", chị Ngọt chia sẻ. Những ánh mắt nghi ngại và lời bàn tán như "đàn bà con gái biết gì mà làm" đã trở thành rào cản tâm lý nặng nề. Bỏ qua mọi hoài nghi và dị nghị, chị vẫn kiên trì theo đuổi ước mơ của mình. Đến năm 2024, sau nhiều năm nỗ lực, homestay "Nhà của Ngọt" chính thức vận hành ổn định với bungalow riêng biệt và không gian ngủ cộng đồng, trở thành điểm dừng chân quen thuộc cho du khách yêu thích trải nghiệm văn hóa bản địa.
Chuyển Đổi Số – Cú Hích Quan Trọng Cho Sự Phát Triển
Nếu tài nguyên thiên nhiên và văn hóa là nền tảng, thì chuyển đổi số chính là yếu tố then chốt giúp dự án của chị Ngọt cất cánh. Với chiếc điện thoại thông minh, chị tự học cách chụp ảnh, quay video và viết bài chia sẻ trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook và Zalo về cuộc sống thường ngày, về bản Khéo, nghề dệt, ẩm thực và sinh hoạt của người Tày. "Không có internet, không có mạng xã hội thì không thể kết nối được với khách", chị Ngọt khẳng định. Những hình ảnh mộc mạc, chân thật đã đưa bản làng nhỏ bé đến gần hơn với du khách trên khắp cả nước. Nhờ đó, chị chủ động tìm kiếm khách hàng, tư vấn dịch vụ, đặt phòng và giới thiệu sản phẩm thổ cẩm ngay trên nền tảng số, giảm thiểu sự phụ thuộc vào các trung gian.
Chuyển đổi số cũng mở ra đầu ra mới cho các sản phẩm địa phương như vải chàm truyền thống, nông sản và đặc sản bản Khéo. Doanh thu từ du lịch không chỉ giúp gia đình chị trả hết nợ nần mà còn mang lại nguồn thu nhập ổn định, cao hơn nhiều so với làm nông nghiệp thuần túy. Khách đến bản Khéo không chỉ nghỉ ngơi mà còn được tham gia vào các hoạt động trải nghiệm như leo núi khám phá hang động, tắm mỏ nước, đạp xe quanh bản, học dệt thổ cẩm, tham quan nhà truyền thống và mua sắm đặc sản địa phương. "Khách đến nhà là tất cả cộng đồng đều được hưởng lợi. Từ người trồng rau, nuôi gà, đến các chị em trong đội văn nghệ, ai cũng có thêm thu nhập và niềm vui", chị Ngọt tự hào nói.
Cân Bằng Giữa Công Việc Và Gia Đình
Một trong những thách thức lớn nhất đối với phụ nữ khởi nghiệp là cân bằng giữa công việc và gia đình. Với chị Ngọt, thử thách này càng lớn hơn khi chị có hai con nhỏ, trong đó một bé chậm nói và cần sự quan tâm đặc biệt. Có những lúc chị vừa địu con vừa dọn phòng, vừa nấu ăn cho khách. Những khi con ốm hoặc quấy khóc trong lúc khách đông, chị phải xoay xở như chong chóng. Tuy nhiên, tình yêu thương con cái chính là động lực để chị cố gắng hơn mỗi ngày. Chị phân chia thời gian một cách khoa học, nhờ sự hỗ trợ từ chồng và gia đình, để vừa đảm bảo công việc kinh doanh, vừa không để các con thiếu thốn tình cảm. Sự nỗ lực của chị đã được đền đáp bằng sự trưởng thành của các con và cuộc sống gia đình ấm êm.
Truyền Cảm Hứng Và Phát Triển Cộng Đồng
Từ những thành công ban đầu, chị Hoàng Thị Ngọt đã trở thành nguồn cảm hứng mạnh mẽ cho phụ nữ trong bản. Nhìn thấy chị Ngọt làm được, nhiều chị em khác cũng mạnh dạn tham gia vào hoạt động du lịch, thoát khỏi sự rụt rè và tự ti vốn có. Họ bắt đầu chăm chút bản thân hơn, giao tiếp tự tin với người lạ và nhận thức rõ hơn về giá trị của mình trong gia đình và xã hội. Đặc biệt, chị Ngọt còn là người tiên phong trong việc khôi phục văn hóa mặc trang phục truyền thống của dân tộc Tày. Hình ảnh những cô gái Tày duyên dáng trong bộ trang phục truyền thống đã trở thành nét chấm phá độc đáo, thu hút du khách đến với Lâm Thượng.
Phong trào "nhà sạch, bản đẹp" được phát động, khuyến khích mỗi hộ gia đình trồng hoa, trồng rau và giữ gìn cảnh quan chung. Phụ nữ và đoàn viên thanh niên có thêm việc làm và thu nhập. "Khi cả cộng đồng cùng tham gia làm du lịch, họ sẽ hiểu giá trị của văn hóa truyền thống và tự nguyện gìn giữ", chị Ngọt nhận định. Từ một bản làng từng bị coi là "ngủ quên", bản Khéo đang dần trở thành điểm đến giàu bản sắc, nơi chuyển đổi số không làm phai nhạt truyền thống mà tiếp thêm sức mạnh để văn hóa sống động hơn trong đời sống hiện đại. Từ những cú click chuột nơi núi rừng, một chân trời mới đã mở ra – không chỉ cho chị Ngọt, mà cho toàn bộ cộng đồng bản Khéo.
