Giao Lưu Âm Nhạc Cung Đình Việt-Nhật Tại Lễ Hội Văn Hóa
Tại Lễ hội Việt-Nhật 2026, khán giả Thành phố Hồ Chí Minh đã được thưởng thức một buổi hòa nhạc đặc biệt, nơi vẻ đẹp di sản văn hóa của hai quốc gia hòa quyện. Sự kiện không chỉ mở ra không gian giao lưu học thuật phong phú mà còn góp phần phát huy các giá trị truyền thống trong bối cảnh hội nhập toàn cầu.
Chương Trình Hòa Nhạc Đầy Ấn Tượng
Buổi hòa nhạc khởi đầu với các tác phẩm Lâm Ấp nhạc thuộc dòng Gagaku của Nhật Bản, tiếp nối bằng những giai điệu trang trọng của Nhã nhạc Việt Nam. Suốt chương trình, những thanh âm vang vọng từ lịch sử xa xưa của cung đình Nhật Bản đã tạo ấn tượng sâu đậm với khán giả thành phố. Đặc biệt, tác phẩm "Ryoo" thuộc thể loại Bugaku – sự kết hợp giữa Gagaku và múa – đã kết thúc trong tiếng vỗ tay kéo dài tại khán phòng Nhạc viện Thành phố Hồ Chí Minh.
"Ryoo" là một tác phẩm nổi tiếng từ xa xưa của Nhật Bản, nhằm ca ngợi chiến thắng và khích lệ tinh thần binh sĩ. Nghệ sĩ múa đeo mặt nạ hình rồng, tượng trưng cho vương quyền uy nghi với các chuyển động mạnh mẽ, biểu thị sức mạnh, sự bảo hộ và thịnh vượng. Đây cũng là tác phẩm kết thúc chương trình giao lưu do Nhạc viện Thành phố Hồ Chí Minh và Hiệp hội Giao lưu Quốc tế Âm nhạc Nhật Bản phối hợp tổ chức, với sự hỗ trợ từ Ban tổ chức Lễ hội Việt-Nhật.
Sự Tương Đồng Giữa Hai Di Sản Âm Nhạc
Cả Gagaku và Nhã nhạc đều có nguồn gốc từ Trung Quốc, tạo nên sự tương đồng đáng chú ý giữa hai bộ môn nghệ thuật truyền thống này. Dù khác biệt về ngôn ngữ âm nhạc và hình thức biểu diễn, cả hai dòng nhạc cung đình đều chia sẻ những giá trị chung: tính trang nghiêm, quy phạm chặt chẽ và mối liên hệ mật thiết với nghi lễ quốc gia.
Thể hiện các tác phẩm là các nghệ sĩ từ Khoa Âm nhạc Truyền thống – Nhạc viện Thành phố Hồ Chí Minh và đoàn nghệ sĩ Gagaku Nhật Bản. Họ đã mang đến cho người yêu nhạc những tác phẩm tiêu biểu nhất của âm nhạc cung đình hai nước. Đây là buổi biểu diễn đầu tiên trong chuỗi giới thiệu Gagaku ra thế giới và cũng là lần đầu các nghệ sĩ Gagaku kết hợp với nghệ sĩ nhạc truyền thống Việt Nam.
Giá Trị Lịch Sử Của Gagaku Và Nhã Nhạc
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Văn Thị Minh Hương, nguyên Giám đốc Nhạc viện Thành phố Hồ Chí Minh, Gagaku có lịch sử hơn 1.000 năm, là sự giao thoa giữa âm nhạc bản địa cổ xưa và ảnh hưởng từ Trung Quốc từ thế kỷ 5. Đến thế kỷ 10, Gagaku hoàn thiện nghệ thuật và được Hoàng gia Nhật Bản bảo trợ, gìn giữ đến ngày nay. Gagaku bao gồm ba hình thức chính:
- Kangen (nhạc khí)
- Bugaku (âm nhạc kết hợp vũ đạo)
- Kayõ (ca xướng, ngâm tụng)
Năm 1955, Gagaku được công nhận là "Di sản văn hóa phi vật thể" của Nhật Bản, và đến năm 2009, UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Trong khi đó, Nhã nhạc cung đình Việt Nam xuất hiện từ thời phong kiến, được trình diễn trong các nghi lễ hoàng gia như Đại triều, Tế giao. Với lời ca tao nhã và điệu thức dân tộc đặc trưng, Nhã nhạc không chỉ tạo không khí trang trọng mà còn là biểu tượng của vương quyền và sự hưng thịnh. Tiến sĩ, Nghệ sĩ Ưu tú Nguyễn Thị Hải Phượng, Trưởng khoa Âm nhạc truyền thống, nhấn mạnh Nhã nhạc là phương tiện giao tiếp, thể hiện lòng tôn kính và truyền tải triết lý vũ trụ của người Việt. Nhã nhạc được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể vào ngày 7/11/2003.
Ý Nghĩa Của Lễ Hội Việt-Nhật 2026
Lễ hội Việt-Nhật năm 2026 là sự kiện văn hóa, đối ngoại quan trọng tại Thành phố Hồ Chí Minh, nhằm thắt chặt tình hữu nghị và giao lưu giữa hai dân tộc. Với chủ đề "Trẻ em – Trái đất – Tương lai", lễ hội mong muốn trẻ em – những người sẽ viết tiếp chương mới cho mối quan hệ hai nước – dựa trên sự hiểu biết văn hóa và tinh thần đồng hành.
Trong lĩnh vực âm nhạc, Ban tổ chức đã chọn Nhã nhạc cung đình để giới thiệu đến giới trẻ, như một điểm tương đồng di sản và biểu tượng của sự trân trọng cao nhất dành cho quan hệ Việt Nam – Nhật Bản. Sự kiện này không chỉ khẳng định giá trị lịch sử mà còn mở ra cơ hội kết nối các nền nghệ thuật truyền thống trên toàn thế giới.
