Bộ Đại Tạng Kinh Gia Hưng: Di Sản Độc Nhất Vô Nhị Tại Chùa Thập Tháp Hơn 300 Tuổi
Trong một hội thảo khoa học diễn ra tại Trường Đại học Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai vào ngày 4/4, các nhà nghiên cứu đã tập trung thảo luận về di sản tư liệu quý giá tại chùa Thập Tháp, với trọng tâm là bộ Đại tạng kinh Gia Hưng. Sự kiện này thu hút sự chú ý của giới học thuật và cộng đồng Phật giáo, nhấn mạnh giá trị lịch sử và văn hóa đặc biệt của di sản này.
Giá Trị Độc Đáo Của Bộ Đại Tạng Kinh Gia Hưng
Theo Tiến sĩ Nguyễn Tô Lan, nghiên cứu viên Cao cấp tại Viện Triết học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, bộ Đại tạng kinh Gia Hưng lưu giữ tại chùa Thập Tháp không chỉ là một bộ sưu tập hoàn chỉnh mà còn là duy nhất tại Việt Nam. Bà giải thích: "Tất cả các bộ Đại tạng kinh khác được truyền nhập vào Việt Nam chỉ còn lại những mảnh rời rạc trong các thư viện. Riêng bộ này ở chùa Thập Tháp có thể nói là trọn vẹn nhất, mang ý nghĩa đặc biệt về mặt tư liệu."
Kết quả khảo sát gần đây cho thấy bộ kinh này bao gồm 1.377 tập, chứa đựng nội dung của 479 bộ kinh, luật, luận, ngữ lục và sử truyện Phật giáo. Ngoài ra, chùa Thập Tháp còn lưu giữ nhiều mộc bản có giá trị, góp phần làm phong phú thêm kho tàng di sản văn hóa.
Ý Nghĩa Lịch Sử Và Văn Hóa
Tiến sĩ Nguyễn Huỳnh Huyện, Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Gia Lai, nhấn mạnh rằng bộ Đại tạng kinh Gia Hưng là một thư tịch Phật giáo đặc biệt quý giá, còn nguyên vẹn sau hơn 300 năm. Ông cho biết: "Bộ kinh này không chỉ có cấu trúc đầy đủ mà còn phản ánh quá trình giao lưu văn hóa, văn học giữa Phật giáo tỉnh Bình Định, Việt Nam và không gian Phật giáo Đông Nam Á. Nó là minh chứng cụ thể cho việc Bình Định từng là trung tâm Phật giáo quan trọng của miền Trung trong thế kỷ 17-18."
Để phát huy giá trị di sản, Tiến sĩ Huyện đề xuất cần số hóa bộ kinh và tiến hành các nghiên cứu chuyên sâu hơn. Ông nhấn mạnh việc này phải đi đôi với các chương trình hành động cụ thể, kết hợp phát triển kinh tế, du lịch và văn hóa tại địa phương.
Lịch Sử Và Kiến Trúc Của Chùa Thập Tháp
Chùa Thập Tháp, hay còn gọi là Thập Tháp Di Đà Tự, được khai sơn vào năm 1677 bởi Thiền sư Nguyên Thiều - Siêu Bạch, thuộc Thiền phái Lâm tế, người gốc Quảng Đông, Trung Quốc. Ngôi chùa tọa lạc tại khu đồi Long Bích, nơi còn lưu lại nhiều phế tích tháp Chăm, và phía Nam là bờ thành Bắc của kinh thành Đồ Bàn, từng là kinh đô của vương quốc Chămpa.
Chùa đã trải qua 16 vị trụ trì và được xếp hạng di tích quốc gia vào ngày 9/1/1990. Cấu trúc chùa bao gồm 4 khu vực chính:
- Khu chính điện với diện tích 400 m²
- Khu phương trượng 130 m²
- Khu tây đường 120 m²
- Khu vực đường 150 m²
Các khu vực này được kết nối bằng một khoảnh sân nhỏ bên trong, tạo nên không gian kiến trúc hài hòa. Xung quanh chùa còn lưu lại nhiều dấu vết của nền tháp cổ và bốn giếng vuông xây bằng đá ong, vốn là di sản của người Chămpa, hiện vẫn được nhà chùa sử dụng.
Di sản này không chỉ là niềm tự hào của Phật giáo Việt Nam mà còn là tài sản văn hóa quý giá cần được bảo tồn và phát huy cho các thế hệ tương lai.
