Khu Di Tích Óc Eo-Ba Thê: Hành Trình Hướng Tới Di Sản Thế Giới
Khu di tích khảo cổ Óc Eo-Ba Thê, tọa lạc tại xã Óc Eo, tỉnh An Giang, được xem là di tích trọng tâm của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Năm 2012, Thủ tướng Chính phủ đã quyết định xếp hạng nơi đây là Di tích Quốc gia đặc biệt, khẳng định giá trị lịch sử to lớn. Đến năm 2021, Chính phủ phê duyệt quy hoạch bảo tồn, tu bổ và phục hồi toàn diện, và năm 2022, UNESCO đưa khu di tích vào Danh sách dự kiến Di sản Văn hóa Thế giới, đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình hội nhập quốc tế.
Quy Mô Và Giá Trị Lịch Sử Đặc Sắc
Khu di tích Óc Eo-Ba Thê có diện tích quy hoạch bảo tồn trên 433 ha, bao gồm khu A (núi Ba Thê) và khu B (cánh đồng Óc Eo). Các nhà khảo cổ khẳng định đây là trung tâm đô thị cổ của vương quốc Phù Nam từ thế kỷ II đến VII sau Công nguyên, đóng vai trò cốt lõi trong việc hình thành nền văn hóa Óc Eo ngày nay.
Nhà trưng bày Văn hóa Óc Eo, thuộc Ban Quản lý Văn hóa Di tích Óc Eo tỉnh, đã lưu giữ và trưng bày 3.345 hiện vật từ năm 2016 đến nay. Các hiện vật được phân loại theo các chủ đề như nguồn gốc hình thành, đời sống vật chất và tinh thần, sản xuất thủ công nghiệp và thương nghiệp. Đặc biệt, trong số này có 4 hiện vật được công nhận là Bảo vật quốc gia, làm nổi bật giá trị văn hóa độc đáo.
Nỗ Lực Bảo Tồn Và Phát Triển Trong Năm 2026
Năm 2026 được xác định là thời điểm then chốt để hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO. Ban Quản lý Di tích Văn hóa Óc Eo tỉnh An Giang đang triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ trọng tâm:
- Hoàn thiện hồ sơ khoa học: Phối hợp với các đơn vị tư vấn và chuyên gia trong và ngoài nước để xây dựng hệ thống hồ sơ theo tiêu chuẩn quốc tế, thông qua các cuộc họp chuyên môn, hội thảo và khảo sát thực địa.
- Bảo tồn di tích khảo cổ: Triển khai dự án xây dựng mái che bảo tồn các hố khai quật với diện tích khoảng 8.600m², nhằm bảo vệ dấu tích trước tác động môi trường và biến đổi khí hậu, đồng thời phục vụ khách tham quan.
- Chỉnh lý và tôn tạo: Nhiều điểm di tích quan trọng như Linh Sơn Bắc, Gò Sáu Thuận, Nam Linh Sơn, Gò Út Trạnh, Gò Cây Thị, Giồng Cát được tu bổ, cùng với các điểm khảo cổ tiêu biểu như Giồng Xoài, Nền Chùa, Lung Lớn.
Ứng Dụng Công Nghệ Số Và Hợp Tác Quốc Tế
Trong xu thế phát triển, chuyển đổi số được xem là giải pháp then chốt để nâng cao hiệu quả quản lý và quảng bá di sản. Ban Quản lý sẽ từng bước số hóa hệ thống di tích và hiện vật, xây dựng cơ sở dữ liệu số phục vụ nghiên cứu và lưu trữ. Hệ thống camera giám sát cũng được lắp đặt tại các điểm di tích trọng yếu để tăng cường bảo vệ.
Trang thông tin điện tử của Ban Quản lý sẽ được nâng cấp theo hướng tích hợp đa phương tiện và song ngữ Việt-Anh, nhằm giới thiệu di sản đến du khách quốc tế. Bên cạnh đó, tỉnh An Giang tiếp tục mở rộng hợp tác quốc tế với các tổ chức như Viện Di sản Văn hóa Joseon, Viện Di sản Văn hóa Daehan, Đại học Quốc gia Seoul (Hàn Quốc), và Viện Viễn Đông Bác Cổ Pháp (EFEO).
Sự Tham Gia Của Cộng Đồng Và Tầm Nhìn Tương Lai
Một định hướng quan trọng là tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong bảo vệ và phát huy giá trị di sản. Ban Quản lý phối hợp với các sở, ngành tổ chức hoạt động tuyên truyền, giáo dục cho học sinh, sinh viên và người dân, thông qua các chương trình ngoại khóa và trải nghiệm thực tế tại khu di tích.
Ông Nguyễn Văn Nhiên, Giám đốc Ban Quản lý Di tích Văn hóa Óc Eo tỉnh An Giang, chia sẻ: "Năm 2026 là thời điểm then chốt để hoàn thiện các điều kiện trình hồ sơ di sản thế giới. Chúng tôi tập trung nguồn lực, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan và chuyên gia để đảm bảo hồ sơ được chuẩn bị đầy đủ và khoa học. Việc này không chỉ khẳng định giá trị toàn cầu của văn hóa Óc Eo mà còn góp phần phát triển văn hóa và du lịch bền vững."
Với sự chuẩn bị toàn diện từ nghiên cứu, bảo tồn đến truyền thông và hợp tác, tỉnh An Giang đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu đưa Khu di tích khảo cổ Óc Eo-Ba Thê trở thành Di sản Văn hóa Thế giới, mở ra cơ hội phát triển mới cho di sản quý giá này.
