Làn sóng di cư chưa từng có vào Ceuta, vùng lãnh thổ Tây Ban Nha tại châu Phi, đang bắt đầu đảo chiều. Theo chính quyền Tây Ban Nha, khoảng 50.000 người đã vượt biên từ Morocco vào Ceuta bằng đường bộ và đường biển từ ngày 30.7, tạo nên một cuộc khủng hoảng tại một trong những đường biên giới trên bộ hiếm hoi giữa Liên minh châu Âu và châu Phi. Tuy nhiên, hơn 48.000 người trong số đó đã được đưa trở lại Morocco, và ngày 1.8, một nhóm lớn tiếp tục bị lực lượng an ninh hộ tống quay về.
Những con số biết nói
Con số 50.000 người vượt biên chỉ trong vài ngày đã làm rung chuyển cả châu Âu. Đáng chú ý, các quan chức Tây Ban Nha cho biết ít nhất 67 thi thể đã được tìm thấy ở phía Tây Ban Nha. Một số người chết đuối, số khác bị giẫm đạp khi cố gắng trèo qua đê chắn sóng và hàng rào biên giới. Đây là một trong những thảm kịch nhân đạo nghiêm trọng nhất tại khu vực này trong nhiều năm qua.
Những người di cư, nhiều người trong số họ đã bơi hoặc trèo qua hàng rào, tập trung tại bãi biển Playa del Trampolin ở Ceuta. Hình ảnh những người kiệt sức nằm gục trên cát đã gây chấn động dư luận. Ban đầu, họ bị thu hút bởi các video lan truyền trên mạng xã hội và tin nhắn từ bạn bè cho thấy có thể vượt qua được đường biên giới được canh gác nghiêm ngặt.
Vì sao nhiều người quyết định quay về?
Thế nhưng, hiện thực khắc nghiệt đã dập tắt hy vọng về một cuộc sống mới tại châu Âu. Nhiều người di cư chia sẻ rằng nạn đói, sự kiệt sức và thái độ thù địch từ người dân địa phương đã khiến họ phải đổi ý. Một bồi bàn người Morocco tên Yassine Ichou cho biết anh đã trải qua một ngày không có thức ăn vì tất cả các cửa hàng và chợ đều đóng cửa.
Trong khi đó, ông Mujahid Ahmed, một người di cư Sudan, lại bày tỏ ý định không muốn quay về. "Tôi thà chết ở đây còn hơn quay lại", ông nói. Ông cho biết đã phải liên tục chạy loạn kể từ khi xung đột bùng phát tại quê nhà Sudan. "Một ngày nọ khi tôi xem truyền thông, tôi thấy người ta đến biên giới hàng nghìn người. Vì vậy tôi nói, hãy thử xem... Tôi không phải người Morocco. Nếu họ muốn trả tôi về, họ nên trả tôi về nước tôi. Và tình hình là như vậy. Quý vị có nên trả người ta về một đất nước đang có xung đột hoặc khủng hoảng, chiến tranh không? Chúng tôi cũng là con người mà", ông Mujahid nói.
Phản ứng của chính quyền và EU
Tây Ban Nha cho biết các cuộc vượt biên vào Ceuta đã dừng lại trong đêm khi cảnh sát bắt đầu lắp đặt một hàng rào nổi dài hơn 500 m. Người đứng đầu chính quyền địa phương Ceuta, ông Juan Jesus Vivas, cho biết bầu không khí vẫn căng thẳng: "Ceuta vẫn chưa trở lại bình thường, chúng tôi không ở trong trạng thái bình thường. Vẫn còn vài nghìn người ở Ceuta phải được đưa về, và bầu không khí trong cộng đồng dân cư Ceuta vẫn chìm trong bất an và lo lắng".
Làn sóng vượt biên ồ ạt đã gây ra báo động trên khắp Liên minh châu Âu. 22 quốc gia thành viên đã viết một bức thư yêu cầu hành động phối hợp để bảo vệ biên giới bên ngoài và các biện pháp khác. Ireland, quốc gia đang giữ chức chủ tịch luân phiên của EU, cho biết đã triệu tập một cuộc họp trực tuyến khẩn cấp của các bộ trưởng nội vụ của khối để thảo luận về cuộc khủng hoảng vào hôm 28.7.
Cuộc khủng hoảng này một lần nữa làm nổi bật những thách thức mà EU phải đối mặt trong việc quản lý dòng người di cư từ châu Phi. Trong khi nhiều người quay về, vẫn còn hàng nghìn người đang mắc kẹt tại Ceuta, chờ đợi một quyết định về số phận của họ. Câu hỏi về cách xử lý nhân đạo những người chạy trốn chiến tranh và đói nghèo vẫn chưa có lời giải đáp, và EU đang phải tìm kiếm một giải pháp phối hợp giữa các quốc gia thành viên.
