Các nhân viên công viên tại Canada vừa phát hiện một phần xác tàu đắm hơn 200 năm tuổi trên đảo Sable, hòn đảo nổi tiếng với biệt danh “Nghĩa địa Đại Tây Dương” do hàng trăm vụ tai nạn hàng hải trong nhiều thế kỷ qua.
Phát hiện bất ngờ từ một bánh ròng rọc
Theo thông tin từ Cơ quan Công viên Canada, phát hiện này được công bố vào tháng 3 năm nay, nhưng quá trình tìm kiếm dấu vết đã bắt đầu từ tháng 2 năm 2024. Một thành viên trong nhóm đã tìm thấy một bánh ròng rọc mang ký hiệu của Hải quân Hoàng gia Anh. Tiếp đó, các nhà khảo cổ phát hiện một mảnh vỏ đồng với nhiều dấu đóng, trong đó có dấu của Bộ Hải quân Anh ghi ngày tháng 1 năm 1810 tại Portsmouth. Những manh mối này cho thấy khu vực phát hiện có thể liên quan đến khinh hạm HMS Barbadoes, từng được đại tu tại Portsmouth vào năm 1810.
Khai quật và nhận dạng con tàu
Các đợt khai quật tiếp theo đã làm lộ ra một phần xác tàu có kích thước tương đương một chiếc sloop, được làm từ gỗ tuyết tùng Bermuda. Dựa trên đặc điểm kết cấu, vị trí phát hiện, tuyến hải trình lịch sử và các tư liệu đối chiếu, các chuyên gia cho rằng đây nhiều khả năng là Swift - một con tàu dân sự bị đắm vào ngày 27 tháng 9 năm 1812 trên hành trình từ Bermuda tới Newfoundland, cùng thời điểm với HMS Barbadoes và tàu buồm Emeline.
Ý nghĩa của phát hiện
Đảo Sable từ lâu được mệnh danh là “Nghĩa địa Đại Tây Dương” với hơn 350 vụ đắm tàu được ghi nhận kể từ năm 1583. Tuy nhiên, phần lớn các mảnh xác tàu tại đây rất khó gắn với một sự kiện cụ thể do địa hình cát liên tục dịch chuyển, chôn vùi rồi lại làm lộ ra các di vật theo thời gian. Vì vậy, nếu kết luận lần này được xác minh, đây sẽ là một trong số rất hiếm trường hợp một xác tàu trên đảo Sable có thể được đối chiếu trực tiếp với một vụ đắm tàu đã được ghi lại trong tư liệu lịch sử từ trước thế kỷ XX.
Điều kiện khai quật khó khăn
Công tác khai quật diễn ra trong điều kiện không hề dễ dàng. Nhóm nghiên cứu gồm các nhà khảo cổ trên cạn, khảo cổ dưới nước cùng kỹ thuật viên khảo cổ người Mi’kmaw đã phải thích ứng với lớp cát rời, gió mạnh và địa hình biến động liên tục của đảo. Họ đã dùng bao cát để cố định thành hố khai quật, dùng máy để gạt bớt lớp cát phủ phía trên, sau đó chuyển sang dụng cụ cầm tay nhằm tránh làm hư hại xác tàu. Sau khi hoàn tất ghi nhận hiện trạng, phần xác tàu lại được lấp cát để bảo vệ.
Tình trạng bảo tồn đặc biệt
Theo Cơ quan Công viên Canada, điều khiến phát hiện này trở nên đặc biệt là mức độ nguyên vẹn và tình trạng bảo tồn của xác tàu, bởi trên đảo Sable, các dấu tích đắm tàu thường chỉ còn là những mảnh vỡ nhỏ nằm rải rác trên bề mặt hoặc khu vực triều. Ngoài ra, vị trí xác tàu nằm khá sâu trong đất liền so với đường bờ biển hiện nay cũng đặt ra thêm nhiều câu hỏi về quá trình dịch chuyển địa hình của hòn đảo qua thời gian.
