Chỉ trong chưa đầy một tuần, Trung Quốc lần lượt đón tiếp Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin, biến Bắc Kinh thành “điểm hẹn chiến lược” của các cường quốc. Sự kiện này cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của Trung Quốc trong việc định hình trật tự toàn cầu.
Chuyến thăm của Tổng thống Nga tới Bắc Kinh
Tổng thống Nga Vladimir Putin sẽ có chuyến thăm chính thức Trung Quốc trong các ngày 19-20/5, đánh dấu lần thứ 20 ông tới nước này. Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh quan hệ song phương được mô tả ở mức “cao chưa từng có” trong lịch sử. Theo tờ Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng, sự kiện này là một phần trong các cuộc tiếp xúc thường kỳ giữa Moskva và Bắc Kinh, đến mức không có lễ đón chính thức hay diễu hành quy mô lớn.
Điều đáng chú ý là chuyến thăm của ông Putin diễn ra chỉ vài ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump rời Trung Quốc. Điều này khiến dư luận đặc biệt chú ý tới tam giác quan hệ Nga-Trung-Mỹ, nơi cạnh tranh và lợi ích đan xen giữa ba cường quốc vốn định hình trật tự toàn cầu.
Nội dung hội đàm và hợp tác song phương
Tại Bắc Kinh, Tổng thống Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến thảo luận không chỉ quan hệ song phương mà còn tìm cách làm sâu sắc hơn “quan hệ đối tác chiến lược toàn diện không giới hạn”. Chuyến thăm diễn ra đúng dịp kỷ niệm 25 năm Hiệp ước Láng giềng hữu nghị và hợp tác Nga-Trung. Hai nhà lãnh đạo cũng sẽ tham dự lễ khai mạc Năm Giáo dục Nga-Trung 2026-2027.
Theo chương trình nghị sự, lãnh đạo hai nước sẽ trao đổi các vấn đề then chốt trong quan hệ song phương, xác định phương hướng tăng cường hợp tác chiến lược, đồng thời phối hợp lập trường trong các vấn đề khu vực và quốc tế. Hai bên dự kiến thông qua tuyên bố chung cấp cao và ký kết nhiều văn kiện liên chính phủ, liên bộ ngành. Tổng thống Putin cũng sẽ gặp Thủ tướng Quốc vụ viện Trung Quốc Lý Cường để bàn về triển vọng hợp tác thương mại và kinh tế.
Hợp tác kinh tế và năng lượng
Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nhấn mạnh ưu tiên hàng đầu của chuyến thăm là củng cố quan hệ song phương “đặc biệt”, trong đó hợp tác kinh tế-thương mại giữ vai trò trung tâm. Năng lượng và cơ khí hiện là nền tảng của quan hệ kinh tế Nga-Trung. Nga xuất khẩu dầu mỏ, khí đốt, than đá, điện và gỗ sang Trung Quốc, trong khi nhập khẩu máy móc, thiết bị và hàng tiêu dùng từ nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.
Nga hiện là nhà cung cấp khí đốt lớn nhất cho Trung Quốc, chiếm khoảng 30% lượng nhập khẩu khí đốt của Bắc Kinh, đồng thời đứng đầu về xuất khẩu dầu mỏ sang Trung Quốc với tỷ trọng khoảng 18%. Trong bối cảnh phương Tây gia tăng các lệnh trừng phạt liên quan xung đột Ukraine, thị trường Trung Quốc ngày càng trở thành “phao cứu sinh” đối với nền kinh tế Nga.
Thách thức trong quan hệ
Tuy nhiên, đây cũng là điểm phát sinh những thách thức mới. Từ cuối năm 2024, Mỹ bắt đầu áp đặt các lệnh trừng phạt nhằm vào doanh nghiệp Trung Quốc bị cáo buộc hợp tác với Nga trong lĩnh vực quốc phòng, bao gồm sản xuất thiết bị bay không người lái (UAV). Dưới thời Tổng thống Donald Trump, các biện pháp trừng phạt thứ cấp tiếp tục được mở rộng. Tháng 9/2025, Bộ Thương mại Mỹ áp đặt hạn chế xuất khẩu với nhiều công ty bị nghi cung cấp hàng hóa cho Nga, trong đó có khoảng 20 doanh nghiệp Trung Quốc.
Một yếu tố khác khiến Moskva lo ngại là cam kết của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong chuyến thăm của Tổng thống Donald Trump về việc tăng mua dầu mỏ từ Mỹ. Trong bối cảnh xuất khẩu năng lượng của Nga chịu nhiều sức ép, động thái này tạo ra tâm lý dè chừng từ phía Moskva, dù Điện Kremlin khẳng định Nga không “chơi trò tam giác” trong quan hệ với Mỹ và Trung Quốc.
Sự chênh lệch công nghệ
Trong thông điệp chào mừng triển lãm EXPO Nga-Trung Quốc lần thứ 10 tại thành phố Cáp Nhĩ Tân, Tổng thống Putin nhấn mạnh sự kiện phản ánh sự năng động của quan hệ đối tác chiến lược. Trong khi ông khẳng định hai nước có thể cùng nhau vượt qua mọi trở ngại, Phó Thủ tướng Nga Yury Trutnev lại đưa ra phát biểu giàu ẩn dụ: “Nga mang cua và mật ong tới Expo, còn Trung Quốc mang UAV và robot”. Câu nói này phản ánh sự chênh lệch ngày càng rõ trong năng lực công nghệ giữa hai nước, được xem là “bóng mờ” hiếm hoi trong quan hệ Moskva-Bắc Kinh.
Phối hợp quốc tế
Trái ngược với những khác biệt trong hợp tác kinh tế, Nga và Trung Quốc gần như không có bất đồng đáng kể trong các vấn đề quốc tế lớn. Iran được dự báo là nội dung trọng tâm trong các cuộc trao đổi lần này. Moskva và Bắc Kinh cùng cho rằng Tehran không nên sở hữu vũ khí hạt nhân, đồng thời nhấn mạnh eo biển Hormuz cần được duy trì thông suốt. Tuy nhiên, cả hai cũng phản đối việc lấy những lý do này để biện minh cho các hành động quân sự chống Iran.
Về vấn đề Ukraine, Nga và Trung Quốc tiếp tục thể hiện quan điểm tương đồng khi cùng kêu gọi giải pháp hòa bình. Mỹ và EU mong muốn Bắc Kinh gây sức ép với Moskva, song Trung Quốc không có dấu hiệu sẵn sàng sử dụng đòn bẩy đó. Một phần nguyên nhân nằm ở nhu cầu đảm bảo an ninh năng lượng của Bắc Kinh trong bối cảnh nguy cơ gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz ngày càng lớn. Đồng thời, Trung Quốc cũng cần sự ủng hộ của Nga trước những căng thẳng liên quan vấn đề Đài Loan.
Nhận định từ giới phân tích
Bình luận về chuyến thăm, báo El Mundo của Tây Ban Nha nhận định việc ông Putin tới Trung Quốc ngay sau chuyến thăm của Tổng thống Mỹ là lời khẳng định rằng quan hệ với Nga vẫn giữ vị trí ưu tiên trong chính sách đối ngoại của Bắc Kinh. Theo tờ báo này, bất chấp sự xích lại gần về mặt chiến thuật với Washington, liên minh chiến lược với Moskva vẫn là một trong những trụ cột chính của Trung Quốc.
Trong khi đó, một số chuyên gia Nga cho rằng chuyến thăm diễn ra sớm và bất ngờ cho thấy lãnh đạo hai nước có thể đang cần tham vấn trực tiếp về một vấn đề cấp bách. Giáo sư chính trị học Marat Bashirov của Trường Kinh tế Hong Kong nhận định đây là cuộc tham vấn “khẩn cấp”, khó có thể tiến hành chỉ qua điện thoại.
Dù còn nhiều đồn đoán, chuyến công du lần này vẫn phát đi một thông điệp rõ ràng: quan hệ Moskva-Bắc Kinh đã trở nên “thường lệ” và gắn kết tới mức không còn phụ thuộc vào các nghi thức ngoại giao phô trương. Trong bối cảnh thế giới tiếp tục phân cực và cạnh tranh chiến lược gay gắt, sự phối hợp giữa Nga và Trung Quốc được dự báo sẽ tiếp tục là một trong những biến số lớn của cục diện quốc tế.
