Du lịch Việt Nam đứng trước ngã rẽ: Tái định hình để bứt phá
Sau nhiều năm tăng trưởng nhanh chóng dựa vào số lượng khách và lợi thế tự nhiên, ngành du lịch Việt Nam đang bước vào một giai đoạn chuyển mình quan trọng. Những giới hạn của mô hình cũ ngày càng bộc lộ rõ rệt, đòi hỏi một cách tiếp cận mới để đảm bảo sự phát triển bền vững và lâu dài.
Những điểm nghẽn cấu trúc và bài học từ đại dịch
Trong giai đoạn 2015-2019, Việt Nam đã chứng minh khả năng thu hút khách quốc tế với tốc độ ấn tượng. Tuy nhiên, mô hình tăng trưởng này chủ yếu dựa vào số lượng, vào các điểm đến tự nhiên và năng lực vận chuyển do bên ngoài kiểm soát. Điều này dẫn đến những hệ lụy không nhỏ: chi tiêu bình quân của khách du lịch còn thấp, tính mùa vụ cao, giá trị gia tăng nội địa mỏng và khả năng chống chịu kém trước các biến động toàn cầu.
Đại dịch Covid-19 và các biến động địa chính trị sau đó đã phơi bày rõ ràng sự dễ tổn thương của mô hình này. Khi các đường bay bị cắt đứt, các chuyến bay thuê chuyến (charter) bị dừng hoặc thị trường nguồn thay đổi, nhiều điểm đến du lịch gần như rơi vào tình trạng "đứng hình" chỉ sau một mùa. Phú Quốc là một ví dụ điển hình, nơi chịu ảnh hưởng nặng nề bởi đại dịch. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tái định nghĩa mục tiêu phát triển du lịch. Thay vì tập trung vào câu hỏi "Làm thế nào để có thêm khách", trọng tâm giờ đây chuyển sang "Làm thế nào để giữ được giá trị nhiều hơn từ mỗi khách và duy trì dòng khách ổn định hơn?".
Chuỗi giá trị du lịch: Chìa khóa cho sự phát triển bền vững
Ở các quốc gia có nền du lịch phát triển, du lịch không được xem là một tập hợp rời rạc của các dịch vụ vận chuyển, lưu trú và giải trí. Thay vào đó, nó được tổ chức như một chuỗi giá trị chặt chẽ, nơi quyền kiểm soát nhịp độ - từ lịch bay, công suất phòng đến cấu trúc sản phẩm - đóng vai trò then chốt trong việc tạo ra giá trị và nâng cao khả năng chống chịu.
Trong nhiều năm qua, du lịch Việt Nam thiếu những công cụ cần thiết để điều phối chuỗi giá trị này một cách thống nhất, đặc biệt là ở các thị trường nguồn xa. Hàng không thường nằm ngoài tầm kiểm soát của các doanh nghiệp du lịch và điểm đến, khiến cho các kế hoạch phát triển dài hạn khó có thể được hiện thực hóa một cách hiệu quả.
Crystal Bay Airlines: Mô hình tích hợp đột phá
Crystal Bay Airlines (CBAir) xuất hiện như một biểu hiện của tư duy tích hợp mới mẻ trong ngành du lịch Việt Nam. Thay vì coi hàng không là một lĩnh vực độc lập, CBAir tiếp cận nó như một phần không thể tách rời của hệ sinh thái du lịch. Ở đây, năng lực vận chuyển không chỉ nhằm mục đích tối đa hóa doanh thu từ vé máy bay, mà còn phục vụ các mục tiêu rộng lớn hơn như kéo dài thời gian lưu trú của khách, ổn định tính mùa vụ và gia tăng chi tiêu tại điểm đến.
Điểm đáng chú ý là mô hình này không được xây dựng từ lý thuyết suông, mà bắt nguồn từ thực tiễn hoạt động charter kéo dài nhiều năm tại các thị trường phức tạp như Nga và Trung Á. Khi quy mô đã đủ lớn, việc nâng cấp từ các chuyến bay thuê chuyến rời rạc sang kiểm soát một phần năng lực vận chuyển trở thành một bước đi mang tính hệ thống và chiến lược, chứ không phải là một tham vọng mở rộng ngẫu nhiên.
Ý nghĩa vượt ra ngoài một doanh nghiệp
Nhìn ở tầm vĩ mô, CBAir gợi mở một hướng đi đầy triển vọng cho du lịch Việt Nam trong giai đoạn tiếp theo. Trong bối cảnh cạnh tranh khu vực ngày càng gay gắt, Việt Nam khó có thể giành chiến thắng chỉ dựa vào vé máy bay giá rẻ hay số lượng chuyến bay. Lợi thế dài hạn chỉ có thể đến từ khả năng tổ chức dòng khách một cách phù hợp với cấu trúc điểm đến và các sản phẩm du lịch chuyên biệt.
Những mô hình tích hợp như CBAir mang lại nhiều lợi ích thiết thực:
- Giảm thiểu tính mùa vụ - vốn được coi là "căn bệnh mãn tính" của ngành du lịch biển.
- Tạo điều kiện thuận lợi cho các khoản đầu tư dài hạn vào lĩnh vực nghỉ dưỡng, wellness và các trải nghiệm chất lượng cao.
- Ổn định việc làm và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực địa phương.
- Tăng cường khả năng chống chịu trước các biến động bên ngoài, từ khủng hoảng y tế đến biến động địa chính trị.
Dấu hiệu của sự trưởng thành trong tư duy
Sự xuất hiện của CBAir cho thấy du lịch Việt Nam đang dần bước sang một giai đoạn trưởng thành hơn về mặt tư duy chiến lược. Thay vì chỉ tập trung khai thác các lợi thế sẵn có, các doanh nghiệp bắt đầu chú trọng đầu tư vào năng lực tổ chức và điều phối chuỗi giá trị - yếu tố then chốt để chuyển đổi từ một "điểm đến đang lên" thành một "điểm đến bền vững" có tầm vóc quốc tế.
Từ góc nhìn đó, CBAir không phải là lời giải duy nhất, cũng không phải là mô hình có thể áp dụng cho mọi doanh nghiệp. Tuy nhiên, nó là một chỉ dấu quan trọng cho thấy ngành du lịch Việt Nam đang tích cực thử nghiệm những cách tiếp cận mới, nhằm thoát khỏi những giới hạn của mô hình tăng trưởng cũ. Trong dài hạn, chính những thử nghiệm mang tính hệ thống và sáng tạo như vậy sẽ quyết định liệu du lịch Việt Nam có thể bước sang một giai đoạn phát triển mới, dựa trên nền tảng chất lượng dịch vụ chuyên sâu và hiệu quả quản trị đạt tầm quốc tế hay không.
