Tối thứ Tư, Tổng thống Donald Trump đã đặt chân tới Bắc Kinh, mở đầu chuyến công du quan trọng tới Trung Quốc. Ngay khi ông bước xuống từ chuyên cơ Không lực Một, hơn 100 em nhỏ Trung Quốc trong bộ đồng phục xanh trắng đã đồng loạt vẫy cao cờ Mỹ và Trung Quốc, tạo nên khung cảnh chào đón nồng nhiệt. Ông Trump nhận hoa từ một em nhỏ và giơ nắm tay chào đầy năng lượng trước khi lên đoàn xe hộ tống.
Nghi thức đón tiếp cấp cao
Phó Chủ tịch Trung Quốc Hàn Chính, được xem là đặc phái viên ngoại giao tin cẩn của Chủ tịch Tập Cận Bình, đã trực tiếp có mặt tại chân cầu thang máy bay để đón tiếp ông Trump. Ông Hàn từng đại diện tham dự lễ nhậm chức của ông Trump vào năm 2025. Hai nhà lãnh đạo cùng sánh bước trên thảm đỏ trong tiếng hô vang bằng tiếng Quan Thoại: “Chào mừng, chào mừng, nhiệt liệt chào mừng” của các em nhỏ. Nghi thức đón tiếp lần này có cấp độ ngoại giao cao hơn so với chuyến thăm năm 2017, khi đó ông Trump chỉ được đón tại sân bay bởi Ủy viên Quốc vụ Dương Khiết Trì.
Phái đoàn tháp tùng đặc biệt
Phái đoàn của Trump bao gồm nhiều nhân vật nổi bật: Jensen Huang, CEO của Nvidia – người được bổ sung vào phút chót; Bộ trưởng Bộ Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth; Ngoại trưởng Marco Rubio; tỷ phú Elon Musk; và Tim Cook của Apple. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, người vừa kết thúc các cuộc đàm phán thương mại mới nhất với Trung Quốc tại Seoul, Hàn Quốc, cũng sẽ hội quân cùng Tổng thống tại Bắc Kinh. Khác với chuyến thăm đầu tiên, ông Trump không đi cùng Đệ nhất phu nhân Melania Trump mà thay vào đó là con trai Eric Trump và con dâu Lara Trump.
Kỳ vọng vào hội nghị thượng đỉnh
Trước khi lên trực thăng Marine One, ông Trump bày tỏ thái độ lạc quan, nói rằng ông kỳ vọng vào “những điều tuyệt vời” từ hội nghị thượng đỉnh và gọi ông Tập là “một người bạn” với mối quan hệ cá nhân mạnh mẽ. “Tôi đã nói chuyện với ông Tập, cả hai chúng tôi đều mong đợi cuộc gặp này”, ông Trump nói. “Chúng tôi sẽ thảo luận về nhiều vấn đề, nhưng quan trọng hơn hết sẽ là thương mại”. Ông cho biết không kỳ vọng vấn đề Iran sẽ chiếm vị trí nổi bật, khẳng định “chúng tôi hoàn toàn kiểm soát được tình hình Iran”. Những phát biểu này được đưa ra một ngày sau khi Trump bác bỏ đề xuất hòa bình mới nhất của Tehran, gọi đó là “rác rưởi”.
Tái định hình quan hệ song phương
Chuyến thăm của ông Trump đánh dấu lần đầu tiên một tổng thống Mỹ đến Bắc Kinh kể từ năm 2017, diễn ra trong bối cảnh đối đầu kinh tế căng thẳng và cuộc chiến gần đây giữa Mỹ với Iran – đối tác mật thiết của Trung Quốc. Cuộc hội đàm kéo dài hai ngày giữa ông Trump và ông Tập Cận Bình, bắt đầu từ sáng thứ Năm, là dịp hiếm hoi để đôi bên trực tiếp thảo luận các vấn đề từ công nghệ, thương mại, khoáng sản đến Iran và Đài Loan – những chủ đề có sức ảnh hưởng toàn cầu.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Khôn cho biết: “Hai nguyên thủ sẽ trao đổi về các vấn đề lớn liên quan đến quan hệ Trung-Mỹ, cũng như hòa bình và phát triển thế giới. Trung Quốc sẵn sàng làm việc với Mỹ trên tinh thần bình đẳng, tôn trọng và cùng có lợi – mở rộng hợp tác, kiểm soát bất đồng và mang lại sự ổn định, chắc chắn hơn khi thế giới đang đầy biến động”.
Chương trình làm việc dày đặc
Dự kiến, hai nhà lãnh đạo sẽ dành nhiều giờ bên nhau qua các cuộc hội đàm chính thức, yến tiệc cấp nhà nước, chuyến tham quan Thiên Đàn và buổi tiệc trà tại Trung Nam Hải – trung tâm quyền lực của giới lãnh đạo Trung Quốc. Ông Trump đã đóng vai trò đặc biệt lớn trong việc tái định hình quan hệ Mỹ-Trung, khởi đầu từ cuộc chiến thương mại ở nhiệm kỳ đầu tiên làm đảo lộn chuỗi cung ứng toàn cầu.
Theo SCMP, trong video công bố đầu tuần, Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã kêu gọi Mỹ lựa chọn “đúng hướng” và “chung sống hòa bình” với một Trung Quốc luôn mang tinh thần “sẵn sàng và cởi mở”. Nội dung đoạn phim nhấn mạnh: “Cả Trung Quốc và Mỹ đều không thể tái định hình lẫn nhau, nhưng hai bên có quyền lựa chọn cách thức để tương tác. Lựa chọn đúng đắn nhất là cam kết thực hiện nguyên tắc tôn trọng lẫn nhau, giữ vững các lằn ranh về sự chung sống hòa bình và cùng nỗ lực hướng tới những triển vọng hợp tác đôi bên cùng có lợi”.
Bước ngoặt lịch sử mới
Truyền thông nhà nước Trung Quốc nhận định hội nghị thượng đỉnh là cơ hội để định hướng quan hệ song phương tiến tới sự ổn định và tôn trọng lẫn nhau. Đại sứ Trung Quốc tại Mỹ Tạ Phong, trong cuộc phỏng vấn với Newsweek, kỳ vọng các cuộc gặp tại Bắc Kinh sẽ giúp đôi bên kiểm soát khác biệt và thúc đẩy hợp tác theo lộ trình “ổn định, lành mạnh và bền vững”.
Tờ Nhân dân Nhật báo ngày 13/5 mô tả chuyến công du của ông Trump là “điểm khởi đầu mới mang tính cột mốc” khi quan hệ hai nước bước vào “bước ngoặt lịch sử hoàn toàn mới”. Bài bình luận điểm lại hai chu kỳ suy thoái và phục hồi kể từ năm 2018, nhắc đến các vòng chiến tranh thương mại, đồng thời chỉ ra xu hướng chuyển dịch sang cách tương tác thực dụng và “bình đẳng hơn”.
Đại sứ Tạ Phong tái khẳng định sự tương tác trực tiếp giữa ông Tập và ông Trump mang lại “vai trò dẫn dắt chiến lược không thể thay thế”. Căng thẳng giữa hai bên đã âm ỉ khi Washington áp đặt các hạn chế công nghệ mới đối với lĩnh vực AI của Trung Quốc và trừng phạt các công ty, cá nhân Trung Quốc với cáo buộc cung cấp sản phẩm then chốt cho Iran.
Ông Trịnh Vĩnh Niên nhận định Trung Quốc và Mỹ đã đạt được những đồng thuận cơ bản: hợp tác song phương là chìa khóa giải quyết thách thức quốc tế, trong khi xung đột trực diện sẽ gây tổn thất cho cả hai và đẩy nhanh sự sụp đổ của trật tự toàn cầu. Washington đặt mục tiêu thúc đẩy Bắc Kinh gia tăng nhập khẩu nông sản, máy bay và năng lượng, đồng thời gây sức ép yêu cầu Trung Quốc cải thiện quyền tiếp cận thị trường và cắt giảm trợ cấp công nghiệp. Phía Trung Quốc ưu tiên tìm kiếm sự nới lỏng đối với các biện pháp hạn chế công nghệ từ Mỹ, đặc biệt là các rào cản nhắm vào lĩnh vực chất bán dẫn tiên tiến.
