Sony: Đế chế cảm biến camera thầm lặng kiếm tiền từ mọi chiếc smartphone
Khi nhắc đến Sony, đa số người tiêu dùng thường nghĩ ngay đến những chiếc máy ảnh Alpha cao cấp, máy chơi game PlayStation hay các bộ phim bom tấn từ Sony Pictures. Tuy nhiên, có một sự thật ít được chú ý: Dù bạn đang sử dụng iPhone của Apple hay flagship Android từ Xiaomi, Oppo, bạn có thể đang gián tiếp làm giàu cho tập đoàn Nhật Bản này thông qua cụm camera phía sau. Sony Semiconductor Solutions hiện nắm giữ "long mạch" của ngành công nghiệp hình ảnh toàn cầu với gần 50% thị phần cảm biến, biến họ thành một thế lực không thể thay thế trong chuỗi cung ứng công nghệ.
Đế chế không đối thủ trong thế giới linh kiện bán dẫn
Trong lĩnh vực linh kiện bán dẫn, Sony không chọn con đường đối đầu trực diện ở mảng vi xử lý với Qualcomm hay Apple. Thay vào đó, họ trở thành một "bà đỡ" cho mọi khung hình. Theo dữ liệu từ Counterpoint Research, Sony tiếp tục dẫn đầu thị trường cảm biến camera smartphone toàn cầu trong năm 2024, trong khi GalaxyCore và OmniVision lần lượt đứng ở các vị trí tiếp theo về sản lượng. Tương tự, báo cáo tháng 2/2026 của WifiTalent cho thấy Sony Semiconductor Solutions chiếm lĩnh gần một nửa thị phần cảm biến hình ảnh (CIS) trên toàn thế giới.
Đây là một con số ấn tượng, đặc biệt khi đối thủ lớn nhất của họ là Samsung System LSI dù nỗ lực bám đuổi nhưng vẫn thường xuyên bị bỏ xa cả về doanh số lẫn trình độ công nghệ lõi. Các báo cáo tài chính gần đây của Sony tiếp tục khẳng định sức mạnh của mảng cảm biến hình ảnh. Trong năm tài chính 2025, bộ phận Imaging & Sensing Solutions ghi nhận doanh thu khoảng 1.799 nghìn tỷ yên (gần 12 tỷ USD), tăng đáng kể so với năm trước, trong khi lợi nhuận hoạt động đạt 261,1 tỷ yên.
Riêng trong quý III năm tài chính 2025, doanh thu của mảng này đã tăng 21% so với cùng kỳ, lên 604,3 tỷ yên, phản ánh nhu cầu mạnh mẽ đối với cảm biến camera dùng trong smartphone cao cấp. Vị thế dẫn đầu của Sony được củng cố bởi công nghệ cảm biến chồng (stacked CMOS sensors), nền tảng giúp cải thiện tốc độ đọc dữ liệu và dải động hình ảnh.
Công nghệ vượt trội và mối quan hệ chiến lược với Apple
Công nghệ cảm biến chồng vẫn được xem là một rào cản kỹ thuật quan trọng khiến các đối thủ như Samsung Electronics (bộ phận System LSI) dù đầu tư mạnh vẫn chưa thể hoàn toàn thu hẹp khoảng cách trong phân khúc cảm biến cao cấp. Trong khi các đối thủ vẫn đang loay hoay tối ưu hóa việc thu nhận ánh sáng trên các cấu trúc cũ, Sony đã thương mại hóa thành công các cảm biến có cấu trúc nhiều lớp, cho phép tốc độ đọc dữ liệu cực nhanh và dải động (dynamic range) vượt trội.
Đây chính là lý do vì sao Apple, một công ty cực kỳ khắt khe về tiêu chuẩn linh kiện, vẫn duy trì mối quan hệ đối tác chiến lược với Sony trong hơn một thập kỷ qua. Mối quan hệ này bền chặt tới mức CEO Tim Cook từng đích thân tới thăm cơ sở sản xuất cảm biến của Sony tại Kumamoto để khẳng định tầm quan trọng của họ trong chuỗi cung ứng iPhone.
Thu tiền trên mỗi chiếc iPhone hay Android trong kỷ nguyên AI
Thị trường smartphone đang bước vào kỷ nguyên mới: Kỷ nguyên của AI tạo hình ảnh trực tiếp trên thiết bị (On-device AI). Thay vì gửi dữ liệu lên đám mây để xử lý, người dùng giờ đây muốn mọi thao tác từ xóa vật thể, làm đẹp cho đến tái tạo chi tiết ảnh thiếu sáng phải được thực hiện ngay lập tức bởi bộ não của điện thoại. Điều này vô hình trung trở thành "mỏ vàng" cho mảng bán dẫn của Sony.
Theo TechInsights, một phần nguyên nhân doanh thu mảng cảm biến của Sony tăng trưởng vượt bậc trong các quý gần đây đến từ việc các hãng điện thoại không còn chạy đua về số lượng camera mà tập trung vào kích thước cảm biến lớn hơn (loại 1 inch) và tích hợp các lớp xử lý thông minh ngay trên cảm biến. Khi cảm biến trở nên phức tạp hơn, giá bán trung bình trên mỗi đơn vị (ASP) tăng lên, giúp biên lợi nhuận của Sony Semiconductor đạt mức mà nhiều mảng kinh doanh khác phải mơ ước.
Sony không chỉ bán "con mắt", họ đang bán cả "trí tuệ" được tích hợp ngay trong lớp silicon đó. Điều thú vị là theo báo cáo của IDC hay Counterpoint Research, trong khi mảng smartphone Xperia của Sony chỉ chiếm một thị phần khiêm tốn (thường dưới 1%) và thường xuyên bị coi là "kẻ bên lề" trong cuộc đua doanh số, thì mảng bán dẫn của họ lại đang sống cực khỏe nhờ sự thành công của các đối thủ.
Chiến lược "bán cuốc cho người đào vàng" và thách thức từ Apple
Đây chính là chiến lược "bán cuốc cho người đào vàng" điển hình trong kinh tế học. Dù Apple bán được hàng trăm triệu chiếc iPhone hay Samsung xuất xưởng hàng loạt dòng Galaxy S, thì một phần lợi nhuận từ mỗi thiết bị đó đều "chảy" ngược về túi của các kỹ sư Nhật Bản. Tình thế này tạo nên một vị thế quyền lực mềm cực kỳ vững chắc. Sony đã khôn ngoan chọn cách trở thành nền tảng hạ tầng của cả một ngành công nghiệp.
Ở một khía cạnh khác, một thông tin gây chấn động giới công nghệ gần đây là việc Apple (đối tác chiến lược lớn nhất của Sony) đang bắt đầu xem xét việc đa dạng hóa nguồn cung cảm biến. Theo tờ Financial Times (FT), Apple có thể sẽ bắt đầu hợp tác với Samsung để sản xuất cảm biến cho các dòng iPhone tương lai (có thể từ iPhone 18) tại các nhà máy ở Texas, Mỹ.
Đây được xem là một đòn giáng vào thế độc quyền kéo dài hơn một thập kỷ của Sony trong chuỗi cung ứng iPhone. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng điều này không đồng nghĩa với sự suy yếu của Sony. Việc chuyển dịch từ mô hình "nhà cung cấp duy nhất" sang "đa nguồn cung" chỉ cho thấy Apple muốn giảm bớt rủi ro địa chính trị và tăng cường quyền thương lượng về giá.
Với năng lực sản xuất đã tăng gấp đôi từ 10 tỷ lên 20 tỷ cảm biến trong vòng 5 năm qua, Sony vẫn nắm giữ lợi thế quá lớn về quy mô và công nghệ lõi để duy trì ngôi vương. Khi người dùng còn khao khát chụp ảnh đẹp, khi AI vẫn cần những dữ liệu hình ảnh đầu vào tinh khiết nhất để xử lý, thì "vũ khí bí mật" mang tên Semiconductor vẫn sẽ là cỗ máy in tiền không ngừng nghỉ của tập đoàn này.
Nguồn: FT, TechInsight, WifiTalent, Counterpoint Research
