Người Việt có kế hoạch thay máy tính hoặc điện thoại vào dịp mua sắm cuối năm 2026 đang phải đối mặt với mức giá cao hơn đáng kể so với cùng kỳ năm trước, chủ yếu do giá hai linh kiện cơ bản là bộ nhớ trong (DRAM) và ổ cứng thể rắn (NAND Flash) tăng phi mã. Nguyên nhân sâu xa đến từ các trung tâm dữ liệu AI đang mua sạch nguồn cung bộ nhớ toàn cầu.
Giá bộ nhớ tăng mạnh nhất trong 15 năm
Theo dữ liệu từ các hãng nghiên cứu thị trường, giá bộ nhớ DRAM trong quý 1 năm 2026 đã tăng khoảng 80% đến 90% so với quý liền trước. Sang quý 2, giá hợp đồng DRAM truyền thống được dự báo tăng thêm 58% đến 63%, còn giá bộ nhớ lưu trữ NAND Flash có thể nhảy vọt 70% đến 75% – mức tăng theo quý lớn nhất trong khoảng một thập kỷ.
Các nhà phân phối linh kiện trong nước dẫn lại những con số tích lũy còn gắt hơn khi tính từ cuối năm 2025, cho thấy mặt bằng giá đã dịch chuyển lên một nấc hoàn toàn mới. Giá DRAM và NAND Flash đang tăng mạnh khi các hãng bộ nhớ ưu tiên năng lực sản xuất cho AI.
Nguyên nhân: AI hút nguồn cung bộ nhớ
Ba nhà sản xuất bộ nhớ lớn nhất thế giới gồm Samsung, SK Hynix và Micron đồng loạt dồn phần lớn năng lực sản xuất sang dòng bộ nhớ băng thông cao HBM phục vụ chip AI, loại linh kiện có biên lợi nhuận cao gấp nhiều lần bộ nhớ thông thường. Khi nguồn cung cho bộ nhớ máy tính và điện thoại phổ thông bị bóp lại, giá tăng là hệ quả tất yếu.
Bản chất là một cuộc chơi tổng lợi ích bằng không: mỗi tấm bán dẫn được phân bổ cho HBM của Nvidia là một tấm bán dẫn bị lấy khỏi mô-đun bộ nhớ của điện thoại tầm trung hay ổ cứng máy tính phổ thông. Sức mua khổng lồ của các tập đoàn vận hành trung tâm dữ liệu như Microsoft, Google, Meta và Amazon đã hút phần lớn nguồn cung, để lại phần còn lại khan hiếm cho thị trường tiêu dùng.
Tác động đến giá thiết bị tiêu dùng
Hãng nghiên cứu Gartner ước tính giá bộ nhớ DRAM và ổ cứng thể rắn cộng lại có thể tăng tới 130% tính đến cuối năm 2026, đủ để đẩy giá máy tính cá nhân tăng khoảng 17% và giá điện thoại tăng khoảng 13% so với mặt bằng năm 2025. Các thương hiệu máy tính lớn gồm Lenovo, Dell, HP, Acer và Asus đều đã phát đi cảnh báo về khả năng nâng giá bán từ 15% đến 20% kể từ nửa cuối năm 2026.
Nhiều hãng còn chọn cách vừa tăng giá vừa hạ cấu hình, nghĩa là người mua bỏ ra cùng một số tiền nhưng nhận về dung lượng bộ nhớ hoặc lưu trữ thấp hơn trước – một kiểu tăng giá ngầm khó nhận ra nhưng không kém phần thiệt thòi.
Người tiêu dùng Việt Nam chịu ảnh hưởng trực tiếp
Việt Nam là thị trường tiêu thụ máy tính và điện thoại lớn, nên cơn bão giá toàn cầu chạm thẳng vào túi tiền người dùng trong nước. Theo khảo sát của các nhà phân phối trong nước, giá một ổ cứng thể rắn NVMe dung lượng 1TB hiện niêm yết từ khoảng 1.500.000 đồng, loại 2TB vượt mốc 3.000.000 đồng, tăng khoảng 50% so với cùng kỳ năm trước. Đây là tín hiệu cho thấy mặt bằng giá linh kiện tại Việt Nam đã đi trước cả các đợt điều chỉnh giá máy nguyên chiếc.
Làn sóng nâng giá của các hãng máy tính được dự báo rơi vào nửa cuối năm 2026, đúng vào giai đoạn mua sắm sôi động nhất trong năm với mùa tựu trường, các đợt khuyến mại lớn cuối năm và nhu cầu sắm sửa trước Tết. Người tiêu dùng Việt nhiều khả năng sẽ đối mặt với nghịch lý: nhu cầu mua thiết bị lên cao nhất cũng là lúc giá bị đẩy lên cao nhất.
Ở một khía cạnh khác, Việt Nam còn là trung tâm lắp ráp điện tử lớn của khu vực. Khi giá linh kiện đầu vào tăng mạnh, sức ép chi phí không chỉ dừng ở quầy bán lẻ mà còn dội ngược vào biên lợi nhuận của chính các nhà máy đặt tại Việt Nam. Câu hỏi đặt ra là người tiêu dùng sẽ chọn trả thêm tiền để giữ cấu hình quen thuộc, hay chấp nhận hạ cấu hình để giữ nguyên ngân sách, và liệu cơn bão giá có kịp hạ nhiệt trước khi mùa mua sắm cuối năm khép lại.
