Giá bộ nhớ tăng phi mã: Cuộc thử thách lớn cho smartphone và sự trỗi dậy của 'bá chủ' thực sự
Trong khi giá vàng, bạc và bất động sản thời gian qua đã tạo nên cơn sốt điên rồ, thì lĩnh vực bộ nhớ lại đang chứng kiến một cơn sốt còn mạnh mẽ hơn nhiều. Hiện tượng này không chỉ làm chi phí linh kiện tăng vọt mà còn bắt đầu bẻ cong toàn bộ logic cạnh tranh của thị trường smartphone, đặc biệt ở phân khúc giá rẻ.
Thị trường smartphone toàn cầu đối mặt với đợt suy giảm mạnh nhất
Theo dự báo từ IDC được Reuters dẫn lại, thị trường smartphone toàn cầu có thể giảm 12,9% trong năm 2026, xuống còn 1,12 tỷ máy, mức thấp nhất trong hơn một thập kỷ. Nguyên nhân chính được xác định là do giá chip nhớ tăng vọt, bởi nguồn cung bị hút mạnh sang hạ tầng AI. IDC không xem đây là một cơn đau ngắn hạn, mà là một cú sốc mang tính cấu trúc, đánh trực diện vào mô hình tăng trưởng quen thuộc của smartphone giá rẻ.
Reuters cũng dẫn nhận định rằng nhóm Android giá thấp sẽ chịu tác động nặng nề nhất, trong khi Apple và Samsung lại nằm ở vị thế tốt hơn để giành thêm thị phần khi các đối thủ nhỏ hơn bắt đầu hụt hơi. Lý do rất dễ hiểu: điện thoại giá rẻ vốn sống bằng biên lợi nhuận mỏng, nên chỉ cần một linh kiện nền tảng tăng giá mạnh là toàn bộ bài toán kinh doanh lập tức đảo lộn.
Áp lực chi phí khổng lồ đối với smartphone giá rẻ
Counterpoint cho biết ở nhóm máy có giá bán dưới 200 USD, riêng bộ nhớ có thể chiếm tới 43% tổng chi phí BOM (Bill of materials). Với cấu hình phổ biến như 6GB RAM LPDDR4X và 128GB eMMC, tổng BOM có thể tăng hơn 20%, thậm chí khoảng 25% theo quý trong Q1/2026 nếu các thành phần khác không đổi. Khi một linh kiện đã ngốn gần nửa chi phí sản phẩm, các hãng buộc phải chọn một trong ba con đường đầy khó khăn: tăng giá bán, cắt cấu hình, hoặc chấp nhận biên lợi nhuận teo tóp.
Cả ba lựa chọn này đều không hề tốt đẹp. Tăng giá thì mất lợi thế cạnh tranh vốn là thứ giúp họ hút khách. Cắt cấu hình thì trải nghiệm giảm xuống, dễ bị người dùng chê là thụt lùi. Còn giữ giá và giữ cấu hình thì lợi nhuận mỏng đến mức chỉ cần thị trường rung thêm một nhịp là bài toán kinh doanh sẽ trở nên ngột ngạt.
Cú sốc giá RAM làm lộ ra ai mạnh thật, ai chỉ mạnh nhờ giá
Điểm thú vị của cơn sóng giá RAM lần này là nó không đánh đều vào tất cả các hãng. Những thương hiệu có thói quen cạnh tranh bằng chiến thuật giá thấp, cấu hình dày, ra máy nhanh sẽ là nhóm lộ áp lực sớm nhất. Các tín hiệu thực tế đã bắt đầu xuất hiện. OPPO và OnePlus đã xác nhận sẽ tăng giá một số mẫu máy tại Trung Quốc từ ngày 16/3 do chi phí linh kiện, đặc biệt là RAM và bộ nhớ, leo thang.
Một số báo cáo thị trường khác cũng ghi nhận Vivo, Honor và Xiaomi đang chịu áp lực tương tự. Tech in Asia dẫn dữ liệu cho thấy giá smartphone mới tại Trung Quốc sau tháng 3 có thể tăng trung bình 15% đến 25% so với các model cùng tầm giá của năm 2025. Nói cách khác, bức tường thành lớn nhất của nhiều hãng Trung Quốc là “giá tốt” đang bắt đầu bị bào mòn ngay từ móng.
Samsung: Ví dụ điển hình của sức mạnh công nghiệp và chuỗi cung ứng
Nếu Apple là ví dụ rõ nhất của mô hình tích hợp dọc cực sâu ở phân khúc cao cấp, thì Samsung lại là ví dụ đặc biệt hơn theo một kiểu rất riêng. Samsung không chỉ là một hãng smartphone, mà còn là tập đoàn công nghệ có hiện diện sâu trong nhiều mắt xích cốt lõi của ngành điện tử, từ bộ nhớ, màn hình, cảm biến hình ảnh cho tới chip xử lý ở một số dòng sản phẩm.
Reuters gọi Samsung là nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới, và đây là chi tiết rất quan trọng trong bối cảnh hiện tại. Tất nhiên, điều đó không có nghĩa mảng điện thoại của Samsung miễn nhiễm với sóng giá. Chính Reuters cũng cho biết Samsung đã tăng giá một số mẫu Galaxy S26 ở một số thị trường do chi phí chip tăng. Nhưng khác biệt nằm ở cấu trúc.
Với nhiều hãng khác, giá bộ nhớ tăng đồng nghĩa chi phí tăng và phần giá trị gia tăng đó chảy sang túi nhà cung ứng bên ngoài. Với Samsung, một phần áp lực ở đầu này lại có thể được bù đắp bởi sức mạnh ở đầu kia của cùng hệ sinh thái tập đoàn. Đó là lợi thế mà phần lớn các hãng smartphone khác đơn giản là không có.
Lợi thế đa dạng danh mục sản phẩm và khả năng hấp thụ chi phí
Theo dữ liệu Counterpoint được Reuters dẫn lại, Samsung giữ 19% thị phần smartphone toàn cầu năm 2025, chỉ đứng sau Apple 20%, và tăng trưởng của hãng được hỗ trợ bởi dòng Galaxy A ở phân khúc trung cấp. Apple rất mạnh, nhưng chủ yếu mạnh ở phân khúc premium. Samsung lại có thể phòng thủ và tấn công ở gần như toàn bộ mặt trận, từ máy giá mềm, tầm trung, cận cao cấp cho tới flagship.
Khi giá bộ nhớ tăng, một hãng có danh mục trải dài như vậy sẽ có nhiều không gian xoay xở hơn. Họ có thể tinh chỉnh cấu hình từng phiên bản, thay đổi tỷ trọng bán hàng giữa các dải sản phẩm, đẩy mạnh những dòng có biên tốt hơn, hoặc chấp nhận hy sinh ở một vài mẫu để bảo vệ toàn bộ thế trận.
IDC qua Reuters nói khá rõ rằng Apple và Samsung có vị thế tốt hơn nhờ nền tảng tài chính mạnh và khả năng hấp thụ chi phí tốt hơn các đối thủ nhỏ. Khi chi phí tăng, hãng lớn có thể tăng giá ít hơn để giữ khách, hoặc giữ giá lâu hơn để chờ đối thủ mệt trước. Hãng lớn cũng có khả năng thương lượng tốt hơn với nhà cung ứng, tối ưu đơn hàng ở quy mô lớn hơn, và quan trọng nhất là có đủ sức chịu đựng để không phải đưa ra những quyết định hoảng loạn.
AI: Mặt trận cạnh tranh mới của Samsung
Không chỉ có lợi thế ở phần cứng và chuỗi cung ứng, Samsung còn đang sở hữu nền tảng khác mà nhiều đối thủ Android chưa chắc theo kịp, đó là khả năng biến sức mạnh linh kiện thành trải nghiệm AI ở quy mô lớn. Reuters cho biết Samsung đặt mục tiêu nâng số thiết bị di động có Galaxy AI từ 400 triệu lên 800 triệu máy trong năm 2026.
Điểm đáng nói là Samsung không chỉ chạy theo AI trên mây, mà đẩy mạnh mô hình lai giữa xử lý trên thiết bị và đám mây, với Personal Data Engine để cá nhân hóa ngữ cảnh sử dụng, đồng thời kết hợp Knox Vault và KEEP để bảo vệ dữ liệu nhạy cảm ngay trên máy. Trong bối cảnh smartphone ngày càng khó tạo khác biệt bằng cấu hình thuần túy, AI được triển khai ở quy mô lớn, gắn chặt với bảo mật và trải nghiệm hằng ngày có thể trở thành một lợi thế cạnh tranh rất thực dụng của Samsung.
Kết luận: Bá chủ thật sự lộ diện khi thị trường bước vào lúc khó nhất
Nhìn rộng ra, hiện tượng giá RAM tăng phi mã đang buộc thị trường smartphone phải định nghĩa lại thế nào là sức mạnh thật. Trong giai đoạn bình thường, người dùng có thể bị thuyết phục bởi một mẫu máy mới nhiều RAM hơn, bộ nhớ cao hơn, giá rẻ hơn vài triệu. Nhưng trong giai đoạn biến động, những lớp hào nhoáng ấy bị bóc ra rất nhanh.
Lúc này, thứ còn lại là nền móng: ai làm chủ được nhiều mắt xích hơn, ai có chuỗi cung ứng sâu hơn, ai có sức mạnh tài chính lớn hơn, ai có danh mục đủ rộng để điều phối áp lực chi phí thay vì bị nó kéo đi. Và chính ở bài kiểm tra khắc nghiệt đó, Samsung đang có nhiều dấu hiệu cho thấy mình thuộc nhóm hiếm hoi đủ sức đứng vững, thậm chí đi ngược sóng để mở rộng lợi thế.
Chưa thể khẳng định rằng Samsung chắc chắn sẽ thắng mọi cuộc đua, nhưng dữ liệu hiện tại cho thấy khi phân khúc giá rẻ bị bào mòn bởi giá bộ nhớ, Apple và Samsung là hai cái tên được đánh giá ở vị thế tốt hơn để giành thêm thị phần. Nếu Apple đại diện cho sức mạnh của hệ sinh thái khép kín ở tầng cao nhất, thì Samsung lại đại diện cho một kiểu quyền lực khác, quyền lực của một tập đoàn công nghệ có thể chịu đòn trên gần như mọi tầng của thị trường smartphone. Và có lẽ, đó mới là hình hài rõ nhất của một “bá chủ” thật sự khi cuộc chơi không còn dễ như trước nữa.
