Dự án VinFuture và Đại học Khoa học Tự nhiên: Ứng dụng công nghệ cao giám sát xâm nhập mặn
Một dự án đột phá mang tên “Tích hợp mô hình vật lý và mô hình dựa trên dữ liệu trong giám sát và dự báo xâm nhập mặn phục vụ phát triển nông nghiệp xanh tại một số khu vực ven biển Đồng bằng sông Hồng” đã chính thức được khởi động. Sáng kiến này là kết quả hợp tác chiến lược giữa Quỹ VinFuture và Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (ĐHQG Hà Nội), với mục tiêu nâng cao năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu và thúc đẩy nông nghiệp xanh tại các vùng ven biển trọng điểm.
Hệ thống giám sát tích hợp đa công nghệ
Dự án hướng tới xây dựng một hệ thống giám sát và dự báo tiên tiến, kết hợp nhiều công nghệ hiện đại. Cụ thể, hệ thống sẽ tích hợp:
- Mô hình vật lý để mô phỏng các quá trình tự nhiên.
- Mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) bao gồm Machine Learning và Deep Learning để phân tích dữ liệu phức tạp.
- Dữ liệu viễn thám từ vệ tinh để quan sát diện rộng.
- Thiết bị bay không người lái (UAV) và mạng lưới cảm biến IoT để thu thập thông tin chi tiết tại chỗ.
Tất cả dữ liệu đa nguồn này sẽ được đồng bộ hóa trên nền tảng không gian - thời gian DataCube. Khi kết hợp với các công nghệ bổ trợ như WebGIS, nền tảng này tạo ra bản đồ số cho phép theo dõi và đưa ra cảnh báo xâm nhập mặn ở mức gần thời gian thực nhất.
Cảnh báo sớm và lợi ích thiết thực
Hệ thống được kỳ vọng sẽ cung cấp khả năng cảnh báo sớm tình trạng xâm nhập mặn trước từ 1 đến 5 ngày. Khoảng thời gian vàng này cho phép nông dân chủ động điều chỉnh lịch thời vụ, lên kế hoạch tích trữ và quản lý nguồn nước hiệu quả, từ đó giảm thiểu tối đa thiệt hại kinh tế do thiên tai gây ra. Đây được xem là công cụ then chốt giúp các địa phương ứng phó chủ động, bảo vệ sản xuất nông nghiệp trước các tác động tiêu cực của môi trường.
Kỳ vọng từ các chuyên gia
PGS.TS. Nguyễn Hữu Duy, Chủ nhiệm dự án và Phó Trưởng Bộ môn Địa Nhân văn và Quy hoạch tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, chia sẻ: “Sự hỗ trợ từ Quỹ VinFuture giúp việc triển khai dự án ngoài thực địa thuận lợi hơn và mở rộng phạm vi ứng dụng. Quan trọng hơn, sự kết nối từ Quỹ sẽ đưa kết quả nghiên cứu đến gần hơn với người dân, cơ quan quản lý và doanh nghiệp, nâng cao tác động xã hội và thúc đẩy nông nghiệp xanh hiệu quả.” Ông Duy có kinh nghiệm phong phú với hơn 100 bài báo quốc tế và là thành viên Hội đồng khoa học ngành Khoa học Trái đất - Khoa học Biển của Quỹ NAFOSTED.
TS. Lê Thái Hà, Giám đốc Điều hành Quỹ VinFuture, nhấn mạnh: “VinFuture luôn đồng hành cùng các nhà khoa học trong các dự án ứng dụng cao, giải quyết thách thức cấp thiết. Chúng tôi kỳ vọng dự án không chỉ nâng cao năng lực giám sát mà còn hỗ trợ thiết thực cho việc ra quyết định, thúc đẩy chuyển đổi sang nông nghiệp xanh và bền vững.”
Triển vọng và mục tiêu dài hạn
Dự án dự kiến triển khai trong 2 năm với sự phối hợp của nhiều tổ chức trong và ngoài nước, bao gồm Trường Đại học Thủy Lợi (Việt Nam), Viện Khoa học Tài nguyên nước (Việt Nam), Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore), và Đại học Edinburgh (Scotland). Nhóm nghiên cứu hy vọng dự án sẽ trở thành “lá chắn số” giúp nông dân ven biển chủ động bảo vệ sinh kế, đồng thời đặt nền móng cho mô hình nông nghiệp xanh thích ứng bền vững với biến đổi khí hậu. Sự hợp tác này được kỳ vọng sẽ rút ngắn khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến thực địa, biến dữ liệu phức tạp thành khuyến cáo dễ hiểu cho người dân ứng dụng trực tiếp.
