UNESCO Chính Thức Ủy Quyền Ký Thỏa Thuận Với Việt Nam, Gia Hạn Hai Trung Tâm Khoa Học Quốc Tế
Theo các quyết định mới được thông qua, Hội đồng Chấp hành UNESCO đã chính thức ủy quyền cho Tổng Giám đốc UNESCO ký Thỏa thuận song phương với Chính phủ Việt Nam và Biên bản ghi nhớ (MoU) với Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST). Sự kiện này diễn ra trong khuôn khổ Kỳ họp lần thứ 224 của Hội đồng Chấp hành UNESCO, với sự tham dự trực tiếp của đoàn Việt Nam, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong quan hệ hợp tác giữa hai bên.
Cam Kết Mạnh Mẽ Cho Phát Triển Khoa Học Cơ Bản
Tổng Giám đốc UNESCO đã bày tỏ sự đánh giá cao đối với mối quan hệ tốt đẹp với Việt Nam, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc gia hạn hoạt động cho hai trung tâm khoa học quốc tế tại Việt Nam. Theo đó, Bộ Khoa học và Công nghệ, với vai trò Trưởng Tiểu ban Khoa học Tự nhiên thuộc Ủy ban quốc gia UNESCO, đang phối hợp cùng VAST và Ủy ban quốc gia UNESCO Việt Nam để trình Chính phủ về việc ký kết hai thỏa thuận giai đoạn 2026-2034. Các thỏa thuận này sẽ tiếp tục triển khai hoạt động của hai trung tâm theo Luật Điều ước quốc tế năm 2026, thể hiện cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong phát triển khoa học cơ bản.
Đánh Giá Tích Cực Và Định Hướng Chiến Lược Mới
Phó Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Phan Thị Hà Dương, Giám đốc Trung tâm Quốc tế Đào tạo và Nghiên cứu Toán học (ICRTM), phát biểu tại kỳ họp rằng quá trình đánh giá để gia hạn trong hai năm qua là dịp quan trọng để nhìn lại chặng đường phát triển và xác định các định hướng chiến lược mới. Ba chương trình mới sẽ được triển khai, bao gồm:
- Ký kết thỏa thuận với các tổ chức quốc tế như ICTP, TWAS và CIMPA để thúc đẩy trao đổi học giả.
- Mời các giáo sư uy tín làm việc dài hạn để phát triển nhóm nghiên cứu xuất sắc.
- Tổ chức các học kỳ chuyên đề kéo dài nhằm tăng cường môi trường nghiên cứu chuyên sâu.
Các đợt đánh giá độc lập do UNESCO tiến hành vào tháng 9/2025 và tháng 10/2025 đều cho kết quả tích cực, ghi nhận những tiến triển đáng kể của ICRTM và Trung tâm Vật lý (ICP) trong nghiên cứu trình độ cao, đào tạo sau đại học, và thiết lập cơ chế quản trị vững chắc.
Thúc Đẩy Hợp Tác Khu Vực Và Toàn Cầu
Thứ trưởng Ngoại giao Ngô Lê Văn, Chủ tịch Ủy ban quốc gia UNESCO Việt Nam, khẳng định việc hai trung tâm được gia hạn tư cách Trung tâm dạng II dưới sự bảo trợ của UNESCO là minh chứng cho năng lực quản trị và cam kết của Chính phủ Việt Nam. Điều này phù hợp với tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 59-NQ/TW của Bộ Chính trị, hướng đến đột phá trong khoa học công nghệ và hội nhập quốc tế. Hai trung tâm không chỉ phục vụ lợi ích quốc gia mà còn thúc đẩy hợp tác nam-nam trong khu vực ASEAN và châu Á-Thái Bình Dương, đưa Việt Nam trở thành mắt xích tích cực trong mạng lưới khoa học toàn cầu.
Mục Tiêu Phát Triển Dài Hạn
Giáo sư, Tiến sĩ Trần Hồng Thái, Chủ tịch VAST, nhấn mạnh việc tiếp tục dành sự quan tâm đặc biệt cho toán học và vật lý, từ bảo đảm biên chế cho nhà khoa học đến mở rộng hợp tác quốc tế. Mục tiêu là xây dựng ICRTM và ICP thành các trung tâm hạt nhân của sự phát triển khoa học Việt Nam, đóng góp vào giải quyết các bài toán thực tiễn như mô hình hóa dữ liệu và dự báo thời tiết. Trong giai đoạn 2020-2025, ICRTM đã tổ chức 15 trường học quốc tế với hơn 500 học viên và góp phần thúc đẩy hơn 120 công bố khoa học quốc tế.
Đại sứ Nguyễn Thị Vân Anh, Trưởng Phái đoàn Đại diện thường trực Việt Nam bên cạnh UNESCO, cho rằng sự kiện này có ý nghĩa quan trọng, không chỉ khẳng định uy tín của khoa học Việt Nam mà còn góp phần vào chuỗi sự kiện kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ hợp tác Việt Nam-UNESCO (1976-2026). Với chu kỳ gia hạn 8 năm tiếp theo, Việt Nam đặt mục tiêu mở rộng hợp tác với các trung tâm khoa học quốc tế và các nước ASEAN, châu Phi, nhằm đóng góp thiết thực vào phát triển bền vững toàn cầu.
