Ngày 22 tháng 6, tại hội nghị điện toán ISC ở Hamburg, Đức, bảng xếp hạng TOP500 công bố siêu máy tính nhanh nhất thế giới là LineShine của Trung Quốc, đặt tại Trung tâm Điện toán Đám mây Thâm Quyến. Đây là lần đầu tiên kể từ năm 2017 một hệ thống Trung Quốc dẫn đầu, chấm dứt gần một thập kỷ thống trị của Mỹ.
Thông số kỹ thuật và hiệu năng vượt trội
LineShine đạt tốc độ duy trì 2,2 exaflop, tương đương 2,2 tỷ tỷ phép tính mỗi giây, nhanh hơn 20% so với El Capitan của Bộ Năng lượng Mỹ tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Lawrence Livermore ở California, vốn giữ ngôi đầu từ tháng 11 năm 2024. Mỹ vẫn nắm ba trong bốn vị trí hàng đầu, nhưng ngôi vị số một đã đổi chủ.
Chip nội địa thay thế GPU Mỹ
Điểm đặc biệt là LineShine không sử dụng bất kỳ chip GPU nào từ NVIDIA hay AMD, vốn bị Mỹ hạn chế xuất khẩu sang Trung Quốc. Thay vào đó, hệ thống dùng chip CPU tích hợp khả năng tính toán kiểu GPU, kết hợp mạch chuyên dụng xử lý phép nhân ma trận và tính toán vector. Toàn bộ gần 14 triệu nhân xử lý phân bổ trong 90 tủ phần cứng, dùng chip do Trung Quốc tự thiết kế dựa trên kiến trúc ARM được cấp phép từ công ty Anh.
Phản ứng từ giới chuyên môn
Giáo sư Jack Dongarra thuộc Đại học Tennessee, người tổ chức bảng TOP500 và đã trực tiếp đến thăm hệ thống tại Thâm Quyến, nhận xét: "Họ đã vượt qua chúng ta bằng cách phát triển một hệ thống không phụ thuộc vào GPU." Ông cho biết các chuyên gia trong ngành từ lâu đã biết Trung Quốc có hệ thống đủ khả năng đứng đầu nhưng các phòng thí nghiệm nước này thường không nộp dữ liệu kiểm tra. Lần này khác vì LineShine được xây dựng không dùng ngân sách nhà nước, nên nhóm thiết kế cho rằng không có hạn chế nào ngăn họ tham gia xếp hạng quốc tế.
Tác động của chính sách kiểm soát xuất khẩu Mỹ
Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chip của Mỹ nhằm cản Trung Quốc xây dựng năng lực điện toán tiên tiến, nhưng lại buộc Trung Quốc đầu tư vào kiến trúc thay thế, dẫn đến hệ thống đứng đầu thế giới mà không cần GPU Mỹ. Jimmy Goodrich, chuyên gia cấp cao tại Viện Xung đột và Hợp tác Toàn cầu thuộc Đại học California, nhận định: "Chính phủ Mỹ nên siết chặt hơn việc kiểm soát xuất khẩu và sản xuất CPU cho thị trường Trung Quốc. Đây là lỗ hổng trong các quy định hiện tại." Trong khi đó, ARM Holdings cho biết hãng hoạt động tại Trung Quốc tuân thủ đầy đủ các luật và quy định kiểm soát xuất khẩu hiện hành.
Bối cảnh và ý nghĩa
Đây là kịch bản tương tự với AI năm ngoái khi DeepSeek tạo ra mô hình ngôn ngữ lớn cạnh tranh với OpenAI và Anthropic chỉ bằng một phần nhỏ số chip chuyên dụng. Nhà phân tích Addison Snell của Intersect360 Research đúc kết: "Điều bất ngờ không phải là có một máy Trung Quốc đủ sức đứng số một. Điều bất ngờ là họ muốn được công nhận."
