Đột phá khoa học công nghệ và Đề án 06: Thành tựu và thách thức trong chuyển đổi số
Tại phiên họp gần đây, các ý kiến đã thống nhất đánh giá cao công tác chỉ đạo điều hành của Chính phủ trong lĩnh vực khoa học công nghệ và triển khai Đề án 06. Chỉ trong thời gian ngắn từ cuối năm 2025 đến đầu năm 2026, lãnh đạo Chính phủ đã trực tiếp chỉ đạo 20 hội nghị trọng điểm, thể hiện sự quyết liệt trong triển khai các nhiệm vụ then chốt.
Những kết quả nổi bật và tiến độ thực hiện
Thể chế đã được tập trung hoàn thiện với việc ban hành 12 Nghị định, 3 Nghị quyết và Quyết định 282 về Kế hoạch cải cách hành chính giai đoạn 2026-2030. Các văn bản này tập trung vào tháo gỡ điểm nghẽn và phát triển nhân lực trong lĩnh vực chip bán dẫn và trí tuệ nhân tạo. Nhiều thành tựu quan trọng đã được ghi nhận, bao gồm kế hoạch xây dựng 3 trung tâm nghiên cứu và 9 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, phủ sóng 5G đến phần lớn người dân, và khởi công các nhà máy sản xuất chip của Viettel, FPT, Hà Nội trong năm 2025.
Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã đạt được bước tiến đáng kể với việc kết nối 15 bộ, ngành, 01 doanh nghiệp nhà nước (Tập đoàn Điện lực), 03 doanh nghiệp viễn thông và 34 địa phương. Hệ thống này đã tiếp nhận 2,57 tỷ lượt tra cứu và xác thực, trong khi nền tảng VNeID đạt 94 triệu hồ sơ định danh và 68 triệu tài khoản kích hoạt.
Công tác cải cách hành chính cũng đạt kết quả ấn tượng với việc cắt giảm, đơn giản hóa 2.690/3.085 thủ tục hành chính (87,2%) và 1.973/2.371 điều kiện kinh doanh (83,2%). Điều này giúp tiết kiệm khoảng 34,6 nghìn tỷ đồng, tương đương 28% chi phí tuân thủ. Đồng thời, 1.061/1.084 thủ tục hành chính liên quan đến giấy tờ công dân đã được đơn giản hóa (98%). Từ tháng 7/2025 đến tháng 1/2026, 34 địa phương đã tiếp nhận 29,4 triệu hồ sơ, trong đó 24 triệu hồ sơ được xử lý trực tuyến và tỉ lệ đúng hạn đạt 91%.
Về đầu tư công, giải ngân vốn đến ngày 31/01/2026 đạt 858.621 tỷ đồng, tương đương 94,8% kế hoạch do Thủ tướng Chính phủ giao. Đến ngày 09/02/2026, 100% địa phương đã xử lý 25.885 cơ sở nhà, đất dôi dư, thể hiện sự chủ động trong quản lý tài sản công.
Những hạn chế và thách thức cần khắc phục
Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu, Thủ tướng cũng chỉ rõ nhiều nhiệm vụ tại các Chương trình, Kế hoạch, Đề án triển khai còn chậm tiến độ và tồn đọng từ năm 2025. Dữ liệu vẫn còn phân tán, trong khi tiến độ xây dựng các cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành còn chậm, ảnh hưởng trực tiếp đến việc khai thác dữ liệu và phục vụ cải cách thủ tục hành chính.
Hạ tầng số phát triển chưa tương xứng với tiềm năng và tốc độ tăng trưởng kinh tế, với việc 5G chưa được phủ sóng toàn dân và thiếu các trung tâm dữ liệu lớn. An ninh mạng, an toàn thông tin và dữ liệu còn nhiều bất cập, trong khi một số cơ chế chính sách về dữ liệu vẫn thiếu và chưa đồng bộ. Đặc biệt, cơ chế chính sách cho phát triển sàn dữ liệu, kinh tế dữ liệu, định giá dữ liệu và tài sản trí tuệ còn gặp vướng mắc.
Nhân lực cấp cơ sở còn thiếu và yếu, và nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, an ninh mạng vẫn thiếu hụt. Công tác phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương trong triển khai nhiệm vụ chung của Ban Chỉ đạo còn hạn chế, cần được cải thiện để đạt hiệu quả cao hơn.
Định hướng và nhiệm vụ trọng tâm cho năm 2026
Thủ tướng nhấn mạnh rằng nếu năm 2025 là năm đặt nền tảng và tạo đà cho phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và triển khai Đề án 06, thì năm 2026 phải là năm đột phá, xoay chuyển tình thế và tăng tốc bứt phá. Mục tiêu là chuyển đổi từ thụ động quản lý sang chủ động kiến tạo phát triển và phục vụ nhân dân.
Thủ tướng đã chỉ rõ 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới để phát triển kinh tế số:
- Triển khai hiệu quả hoạt động của Ban Chỉ đạo: Thực hiện 7 nhóm nhiệm vụ do Tổng Bí thư Tô Lâm giao. Bộ Khoa học và Công nghệ cùng Bộ Công an, Bộ Nội vụ sẽ hướng dẫn các đơn vị xây dựng kế hoạch thực hiện ngay trong tháng 2/2026. Bộ Công an được giao trình ban hành quy chế hoạt động của Ban Chỉ đạo quốc gia về dữ liệu trong tháng 2/2026.
- Hoàn thiện thể chế đột phá: Khẩn trương ban hành hướng dẫn các Luật Chuyển đổi số, Trí tuệ nhân tạo, An ninh mạng và Thương mại điện tử. Bộ Công an sẽ xây dựng Nghị định về cơ chế của Trung tâm Sáng tạo thuộc Trung tâm Dữ liệu quốc gia trong quý I, cơ chế sàn dữ liệu trong quý II và chính sách kinh tế dữ liệu trong quý III. Bộ Tài chính phối hợp Bộ Công an hoàn thiện khung pháp lý về định giá dữ liệu và chính sách ưu đãi vào tháng 6/2026.
- Đẩy mạnh hạ tầng số và cơ sở dữ liệu: Các cơ sở dữ liệu quốc gia phải hoàn thành theo tiến độ: dữ liệu cán bộ công chức trong tháng 3/2026; an sinh xã hội và kiểm soát tài sản trong tháng 6/2026; ngành nông nghiệp và y tế trong quý III/2026; xử lý vi phạm hành chính trong quý IV/2026. Bộ Công an nhanh chóng vận hành trung tâm dữ liệu quốc gia số 1 để phục vụ nền tảng AI tự chủ. Bộ Khoa học và Công nghệ thúc đẩy internet vệ tinh vận hành thương mại trong năm 2026. Viettel chủ trì đẩy mạnh trạm 5G phủ sóng toàn quốc, trong khi Tập đoàn Điện lực phải khắc phục tình trạng thôn bản thiếu điện.
- Đẩy mạnh Đề án 06 gắn với cải cách thủ tục hành chính: Bộ Công an trình chương trình tổng thể Đề án 06 giai đoạn 2026-2030 trong tháng 3/2026. Đồng thời, đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, khắc phục tình trạng các cơ quan, tổ chức yêu cầu người dân, doanh nghiệp cung cấp lại thông tin đã có trong các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành, và cung cấp bản chứng thực các thông tin cá nhân hoặc giấy tờ đã được tích hợp và kết nối trên VNeID.
- Bảo đảm nhân lực và nguồn lực: Với tinh thần đầu tư cho con người là đầu tư cho phát triển, Bộ GD&ĐT sẽ trình chương trình nhân lực AI trong tháng 4/2026. Bộ Tài chính ưu tiên bố trí ngân sách trong quý I-2026, duy trì tối thiểu 3% tổng chi ngân sách cho chuyển đổi số. Bộ Khoa học và Công nghệ xác định danh mục phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược như AI, UAV, điện hạt nhân và đường sắt tốc độ cao. Đồng thời, Văn phòng Chính phủ và Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ xây dựng bộ chỉ số KPI đánh giá thời gian thực việc thực hiện nhiệm vụ của các bộ ngành.
Những định hướng này thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển kinh tế số, đảm bảo sự phát triển bền vững và hiệu quả trong tương lai.
