Hôm nay 27/7/2026, sao Thổ bắt đầu chuyển động nghịch hành trên bầu trời đêm. Theo Hội Thiên văn Hà Nội (HAS), hiện tượng này khiến sao Thổ di chuyển từ đông sang tây thay vì thường lệ, nhưng thực chất là ảo ảnh quang học do Trái Đất vượt qua sao Thổ trên quỹ đạo. Đây là một trong những hiện tượng thiên văn thú vị nhất đối với những người yêu thích quan sát bầu trời.
Sao Thổ không thực sự 'đi lùi'
"Đừng lo, sao Thổ không thật sự 'quay đầu'. Đây chỉ là hiệu ứng phối cảnh khi trái đất chuyển động nhanh hơn trên quỹ đạo quanh mặt trời dần vượt qua sao Thổ. Từ góc nhìn của chúng ta, hành tinh này trông như đang đảo ngược hướng chuyển động", HAS cho biết. Hiện tượng nghịch hành xảy ra với tất cả các hành tinh nằm ngoài quỹ đạo Trái Đất, bao gồm sao Hỏa, sao Mộc và sao Thổ.
Báo hiệu thời điểm lý tưởng để quan sát
Chuyển động nghịch hành của sao Thổ cũng là dấu hiệu cho thấy hành tinh này đang tiến gần đến vị trí trực đối (opposition), thời điểm nó sáng hơn, mọc sớm hơn và dễ quan sát nhất. Theo Space.com, đây là cơ hội tuyệt vời để chiêm ngưỡng vành đai nổi tiếng của sao Thổ qua kính thiên văn.
Nếu quan sát sao Thổ qua nhiều đêm liên tiếp, người yêu thiên văn sẽ thấy hành tinh này từ từ "đi lùi" giữa nền sao. Thực tế, sao Thổ vẫn tiếp tục hành trình quanh Mặt Trời, chỉ có góc nhìn từ Trái Đất thay đổi. "Dù bạn có tin vào chiêm tinh hay không, thì 'nghịch hành' của sao Thổ lần này hoàn toàn là một hiện tượng thiên văn do chuyển động của trái đất và sao Thổ tạo nên, chứ không phải vì vũ trụ muốn thử thách bạn", các chuyên gia lý giải.
Lịch sử giải thích hiện tượng nghịch hành
Các nhà thiên văn học thời kỳ đầu tin rằng Trái Đất nằm ở trung tâm vũ trụ. Họ đã nỗ lực giải thích chuyển động nghịch hành trong mô hình địa tâm bằng giả thuyết về các vòng xoay phụ (epicycle). Họ cho rằng mỗi hành tinh không chỉ quay quanh Trái Đất mà còn tự quay quanh một điểm di chuyển trên quỹ đạo của nó. Hãy tưởng tượng bạn đang quăng một quả bóng buộc bằng sợi dây quanh tay trong khi xoay tròn tại chỗ.
Khi mô hình nhật tâm được chấp nhận rộng rãi, hiện tượng nghịch hành trở nên dễ hiểu hơn nhiều: đó chỉ là hệ quả của việc Trái Đất vượt qua các hành tinh bên ngoài trên quỹ đạo nhanh hơn.
Sao Hỏa sẽ là hành tinh tiếp theo
Theo Space.com, sao Hỏa sẽ bắt đầu chu kỳ nghịch hành tiếp theo vào khoảng ngày 10/1/2027. Vào thời điểm đó, sao Hỏa sẽ di chuyển về phía tây, trái ngược với chuyển động thường lệ về phía đông. So với các ngôi sao cố định, các hành tinh thường được nhìn thấy di chuyển về phía đông, nhưng đôi khi chúng dường như tạm dừng tại điểm gọi là 'điểm dừng' trước khi đảo chiều.
Như vậy, hiện tượng sao Thổ nghịch hành ngày 27/7/2026 là một cơ hội tuyệt vời để người yêu thiên văn quan sát và hiểu thêm về cơ học thiên thể. Hãy chuẩn bị kính thiên văn và tận hưởng bầu trời đêm cuối tháng 7 với nhiều điều thú vị.
