Varta AG, một trong những nhà sản xuất pin lâu đời nhất thế giới với 140 năm tuổi, vừa nộp bốn đơn xin phá sản lên Tòa án Stuttgart. Doanh nghiệp hiện có khoảng 4.000 nhân viên trên toàn cầu, trong đó 3.000 người làm việc tại Đức. Sự kiện này đánh dấu sự sụp đổ của một thương hiệu từng là niềm tự hào của ngành công nghiệp Đức.
Mất 'khách hàng vàng' Apple
Trong nhiều năm, Varta nổi tiếng với dòng pin cúc áo cao cấp (microbattery) dùng cho tai nghe không dây, đặc biệt là các sản phẩm của Apple. Apple từng là một trong những khách hàng lớn nhất, mang lại nguồn doanh thu quan trọng. Tuy nhiên, khi Apple chuyển sang các nhà cung cấp giá rẻ hơn từ châu Á, doanh thu của Varta bắt đầu lao dốc. Theo các chuyên gia, việc phụ thuộc quá lớn vào một số khách hàng khiến mô hình kinh doanh của Varta mất cân bằng chỉ trong thời gian ngắn.
Trong khi Varta tập trung vào phân khúc pin cao cấp sản xuất tại Đức với chi phí cao, thị trường pin toàn cầu chứng kiến sự trỗi dậy của các nhà sản xuất Trung Quốc và Hàn Quốc như CATL, BYD, EVE Energy hay Samsung SDI. Các doanh nghiệp này liên tục mở rộng quy mô, giúp giá thành giảm đáng kể. Họ không chỉ chiếm ưu thế ở pin xe điện mà còn cạnh tranh mạnh ở nhiều dòng pin tiêu dùng. Chi phí sản xuất cao tại Đức khiến Varta ngày càng khó cạnh tranh về giá.
Canh bạc xe điện không mang lại kết quả
Nhận thấy thị trường pin truyền thống tăng trưởng chậm, Varta quyết định đầu tư mạnh vào pin hiệu suất cao cho xe điện. Công ty kỳ vọng dòng pin lithium-ion mới sẽ trở thành động lực tăng trưởng tiếp theo. Tuy nhiên, nhu cầu xe điện tại châu Âu giảm tốc trong hai năm gần đây khiến nhiều dự án không đạt sản lượng như kỳ vọng. Các khoản đầu tư lớn nhưng doanh thu không tăng tương ứng, khiến áp lực tài chính ngày càng nặng nề.
Để mở rộng sản xuất, Varta vay thêm vốn và đầu tư hàng trăm triệu euro vào nhà máy mới. Tuy nhiên, sau khi doanh số suy giảm, công ty phải gánh khoản nợ lớn trong bối cảnh lãi suất tại châu Âu tăng nhanh. Chi phí tài chính leo thang trong khi lợi nhuận liên tục suy giảm khiến dòng tiền ngày càng căng thẳng.
Năm 2024, Varta thực hiện kế hoạch tái cấu trúc với sự tham gia của Porsche và doanh nhân Áo Michael Tojner. Hai nhà đầu tư này đã bơm vốn để cứu doanh nghiệp, đổi lấy quyền kiểm soát đáng kể. Theo Reuters, khi Varta tiếp tục cần thêm vốn để bù đắp thua lỗ, các cổ đông này không muốn tiếp tục đầu tư, khiến doanh nghiệp buộc phải nộp đơn phá sản.
Ngoài ra, Varta còn chịu tác động từ cuộc khủng hoảng năng lượng châu Âu từ năm 2022. Chi phí điện và khí đốt tại Đức tăng mạnh, làm chi phí sản xuất leo thang. Đây không phải nguyên nhân trực tiếp dẫn đến phá sản nhưng làm suy giảm thêm khả năng cạnh tranh so với các đối thủ châu Á.
Bài học cho ngành sản xuất châu Âu
Sự sụp đổ của Varta phản ánh những khó khăn mà nhiều nhà sản xuất châu Âu đang đối mặt. Các doanh nghiệp vừa phải cạnh tranh với năng lực sản xuất quy mô lớn của châu Á, vừa chịu chi phí lao động và năng lượng cao, trong khi nhu cầu xe điện tại châu Âu chững lại sau giai đoạn bùng nổ. Ngay cả một thương hiệu gần 140 năm tuổi từng được xem là niềm tự hào của ngành công nghiệp Đức cũng không thể tránh khỏi khủng hoảng.
Hiện tại, tương lai của Varta và 4.000 nhân viên vẫn chưa rõ ràng. Quá trình phá sản có thể dẫn đến thanh lý tài sản hoặc tìm kiếm người mua mới. Sự kiện này là lời nhắc nhở về tầm quan trọng của việc đa dạng hóa khách hàng và thích ứng linh hoạt với thị trường.
