Một chiếc búa thời tiền sử làm từ xương voi có niên đại gần 500.000 năm vừa được xác định là công cụ bằng xương voi lâu đời nhất từng được phát hiện ở châu Âu. Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Science Advances ngày 27.7 cho thấy chiếc búa này có thể do người Neanderthal sơ kỳ hoặc người Homo heidelbergensis chế tác.
Phát hiện và xác định niên đại
Hiện vật được tìm thấy từ đầu thập niên 1990 tại di chỉ Boxgrove (Anh), nhưng công dụng thực sự chỉ mới được làm rõ gần đây. Thông qua công nghệ quét 3D và kính hiển vi điện tử, các nhà nghiên cứu phát hiện các vết nứt và những mảnh đá nhỏ găm trong chiếc búa, từ đó xác định được mục đích sử dụng của nó. Búa có hình tam giác, dài 11 cm, rộng 6 cm và dày 3 cm, được chế tác từ xương đùi của một con voi cổ đại.
Công dụng và cách chế tác
Theo các nhà khoa học, chiếc búa này được sử dụng để sửa chữa và mài rìu đá khi chúng bị mòn. Ông Simon Parfitt, thuộc Viện Khảo cổ học, Đại học College London (Anh) và là tác giả chính của nghiên cứu, nhận định: "Khám phá này cho thấy sự khéo léo và tháo vát của tổ tiên loài người. Họ không chỉ hiểu biết sâu sắc về vật liệu mà còn biết cách chế tác các công cụ đá tinh xảo."
Đồng tác giả nghiên cứu, tiến sĩ Silvia Bello tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên London (Anh), cho biết thêm: "Việc thu thập, tạo hình một mảnh xương voi và tái sử dụng nhiều lần cho thấy mức độ tư duy phức tạp của người cổ đại." Những phát hiện này càng củng cố quan điểm rằng người tiền sử không chỉ dùng đá mà còn biết tận dụng xương động vật làm công cụ.
Ý nghĩa khoa học
Các công cụ làm từ xương voi từng được phát hiện ở khu vực châu Phi như Tanzania, có niên đại lên đến 1,5 triệu năm. Tuy nhiên, việc tìm thấy công cụ tương tự tại châu Âu là điều rất hiếm. Trước phát hiện này, vật dụng từ xương voi lâu đời nhất tại châu Âu có niên đại 450.000 năm. Ngoài ra, những hiện vật trước đây thường chỉ xuất hiện ở vùng Nam Âu với khí hậu ấm áp hơn. Chiếc búa tại Boxgrove mở rộng phạm vi địa lý về những nơi người cổ đại nắm kỹ thuật chế tác xương voi.
Phát hiện này không chỉ làm sáng tỏ khả năng chế tác công cụ của người cổ đại mà còn cho thấy sự thích nghi của họ với môi trường sống. Nhóm nghiên cứu hy vọng sẽ tiếp tục tìm kiếm thêm nhiều hiện vật tương tự để hiểu rõ hơn về hành vi và trí tuệ của tổ tiên loài người.
