Ngày 23/6, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phối hợp với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, Hội đồng Lý luận Trung ương và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học "Công nghệ lượng tử trong kỷ nguyên mới - xu hướng quốc tế và cơ hội, yêu cầu đặt ra cho Việt Nam".
Chuẩn bị sớm nhưng không nóng vội
Phát biểu khai mạc, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đoàn Minh Huấn, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương, nhấn mạnh nghiên cứu công nghệ lượng tử là hướng phát triển mới, có thể tạo đột phá về khoa học, công nghệ, thay đổi sâu sắc nhận thức và cách con người cải tạo thế giới.
Ông đánh giá đây là lĩnh vực mới, chuyên sâu, phát triển nhanh, còn nhiều ẩn số nhưng mở ra dư địa chiến lược lớn, từ nghiên cứu cơ bản đến ứng dụng, kỹ thuật và quản trị công nghệ. Mục tiêu cuối cùng là đưa công nghệ phục vụ con người, tăng cường tự chủ chiến lược, bảo đảm lợi ích quốc gia - dân tộc.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đoàn Minh Huấn cho biết công nghệ lượng tử nằm trong nhóm công nghệ chiến lược được xác định tại Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Vấn đề đặt ra là phải nhận diện đúng bản chất, xu thế và tác động của công nghệ chiến lược này; đồng thời trù liệu những yêu cầu về quản trị để công nghệ thực sự phục vụ đời sống.
"Đây không còn là câu chuyện riêng của phòng thí nghiệm hay cộng đồng nghiên cứu mà có thể tác động sâu rộng đến mô hình phát triển, năng lực cạnh tranh, chất lượng nguồn nhân lực, khả năng tự chủ và vị thế quốc gia", ông Huấn nói.
Ông đề nghị các đại biểu trao đổi với tinh thần khoa học, tầm nhìn dài hạn; tránh cả sự chậm trễ, thụ động lẫn tâm lý nóng vội chạy theo phong trào. Hội thảo cần tập trung làm rõ 4 nhóm vấn đề lớn, bao gồm phân tích xu hướng phát triển công nghệ lượng tử trên thế giới và tác động đối với Việt Nam; nhận diện nền tảng đã có, điều kiện còn thiếu và các vấn đề cần chủ động lưu ý; xác định cách tiếp cận phù hợp với điều kiện thực tiễn; thảo luận yêu cầu đối với công tác lý luận chính trị, tham mưu chiến lược, hoạch định chính sách và quản trị phát triển.
Bảo vệ dữ liệu và chuẩn bị nguồn nhân lực liên ngành
Ông Trần Hồng Thái, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, đánh giá công nghệ lượng tử là lĩnh vực đặc biệt khó. Khó khăn không chỉ nằm ở nền tảng khoa học hay công nghệ, mà còn ở yêu cầu về hạ tầng, nhân lực và phương thức tổ chức triển khai.
"Tuy nhiên, nếu vì khó mà chúng ta đứng ngoài, chậm theo dõi, chậm chuẩn bị thì sau này sẽ rất bị động", ông Thái nhấn mạnh. Ông cho rằng có những công nghệ khi sản phẩm đã rõ ràng, Việt Nam mới bắt đầu nghiên cứu, tiếp cận thì vẫn có thể theo kịp. Song với các công nghệ chiến lược, nếu chờ đến khi tiêu chuẩn đã xác lập, thị trường đã định hình và chuỗi cung ứng bị kiểm soát, cơ hội tham gia sẽ rất hạn chế.
Ông Trần Hồng Thái nêu 4 lý do Việt Nam cần quan tâm sớm đến công nghệ lượng tử. Thứ nhất, nhiều quốc gia đã coi đây là hướng công nghệ chiến lược. Thứ hai, an toàn dữ liệu. Thứ ba, công nghệ lượng tử tạo ra năng lực mới về đo lường, cảm biến, mô phỏng, tính toán vật liệu, phục vụ khoa học cơ bản, quốc phòng, an ninh, viễn thông, tài chính, y tế, năng lượng, tài nguyên, môi trường, công nghiệp và công nghệ cao. Thứ tư, nhân lực cho công nghệ lượng tử không thể đào tạo trong vài tháng, mà là nhân lực liên ngành gồm vật lý, toán học, khoa học máy tính, mật mã, quang tử, vật liệu, điện tử, điều khiển, đo lường, phần mềm, dữ liệu và nhiều khoa học khác.
"Chúng ta phải chủ động nhưng không nóng vội, không chạy đua toàn diện với các cường quốc nhưng không đứng ngoài quan sát. Trong đó, chúng ta phải đi sớm về nhận thức, đi chắc về nền tảng, đi đúng vào những khâu tạo năng lượng năng lực phù hợp với điều kiện của Việt Nam", ông Trần Hồng Thái nói.
