Đột phá quản trị quốc gia bằng công nghệ lượng tử
Sáng ngày 23/6, tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh đã diễn ra hội thảo khoa học với chủ đề 'Công nghệ lượng tử trong kỷ nguyên mới - Xu hướng quốc tế, cơ hội và yêu cầu đặt ra cho Việt Nam'. Sự kiện quy tụ nhiều nhà khoa học, trong đó có PGS Trần Quang Diệu, Giám đốc Trung tâm ứng dụng CNTT, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, đưa ra góc nhìn táo bạo về việc gắn kết công nghệ lõi với bài toán tinh gọn hệ thống chính trị.
Theo PGS Trần Quang Diệu, để đáp ứng xu thế mới, Việt Nam cần hướng đến mô hình quản trị lượng tử thay vì chỉ dừng lại ở quản trị số (quản trị thuật toán) hiện nay. Ông nhấn mạnh rằng việc xóa bỏ trung gian hành chính cấp huyện, chuyển sang chính quyền địa phương 2 cấp (tỉnh, xã) đòi hỏi một giải pháp công nghệ đột phá.
Lượng tử và AI: Giải pháp bù đắp khoảng trống nhân sự
PGS Trần Quang Diệu cho rằng công nghệ lượng tử và trí tuệ nhân tạo là giải pháp duy nhất để bù đắp khoảng trống nhân sự khi tinh gọn bộ máy, triệt tiêu lãng phí và tối ưu hóa điều hành thông suốt từ trung ương đến cơ sở. 'Ở đó chúng ta có khả năng xử lý nhanh, tối ưu hóa và cá nhân hóa các chủ trương, chính sách pháp luật của nhà nước đến tận từng người dân không? Về thuật toán thì chắc chắn là được', ông nói.
Ông cũng đề cập đến phương trình lý luận mới: quản trị lượng tử, kéo khoa học tự nhiên giải quyết bài toán của khoa học xã hội. 'Đấy là câu chuyện quản trị quốc gia dựa trên hiệu quả, dựa trên đầu ra của chính sách quốc gia hơn là thực hiện kiểm soát đầu vào', PGS Trần Quang Diệu chia sẻ.
Lưới quản trị kiến tạo loại bỏ cơ chế xin - cho
Quản trị lượng tử, theo PGS Trần Quang Diệu, cho phép triển khai các giải pháp đột phá bộ máy và kiểm soát bằng thuật toán. Với khả năng xử lý bằng Qubit song song thay vì nhị phân, hệ thống quản trị nhà nước sẽ không cần 'trạm trung chuyển' để lọc thông tin. Thay vào đó, một lưới quản trị kiến tạo với trung tâm là trợ lý ảo AI sẽ tự động hóa thủ tục, lấy sự hài lòng và thời gian của người dân làm thước đo chất lượng.
'Lưới này sẽ mặc định loại bỏ cơ chế xin - cho, hệ thống tự động kiểm toán, cấp phép, giám sát theo thời gian thực thay vì hậu kiểm hành chính truyền thống', PGS Trần Quang Diệu nhấn mạnh. Ông cũng đề cập đến bài toán 'vướng víu lượng tử và vướng víu xã hội', nơi mỗi người dân tuân theo các mối quan hệ hành vi phức tạp. Công nghệ lượng tử có thể xử lý dữ liệu để thay thế phương thức ban hành chính sách từ trên xuống, thành việc xây dựng chính sách đến từng chủ thể, cá nhân.
Rào cản và yêu cầu chuyển đổi
GS Trần Hồng Thái, Chủ tịch Viện hàn lâm Khoa học - Công nghệ Việt Nam, cho rằng rào cản lớn nhất để quản trị lượng tử đi vào đời sống là sức ỳ của cơ chế hành chính cũ. 'Nhận thức lý luận và tư duy chính sách đi trước là rất cần thiết nhưng chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển thành cách làm, thành cơ chế, thành tổ chức thực hiện và thành năng lực cụ thể', GS Trần Hồng Thái nói.
Ông cũng nhấn mạnh rằng trong điều kiện phát triển đột biến và tích hợp liên ngành, lý luận chính trị phải đi cùng bước tiến khoa học công nghệ, thậm chí vượt trước để dự báo, chuẩn bị quản trị và bảo đảm an ninh chiến lược. 'Công nghệ lượng tử tạo ra sự đảo lộn ghê gớm, từ đó phải nhận thức và giải thích lại thế giới', GS Trần Hồng Thái kết luận.
