Ngày 22.12.2024, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, với 7 nhóm nhiệm vụ và giải pháp chính. Trong đó, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng các tổ chức chính trị - xã hội được giao nhiệm vụ lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng chương trình, kế hoạch, hướng dẫn và vận động nhân dân thực hiện nghị quyết; phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội; tham gia xây dựng pháp luật, cơ chế, chính sách về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Ngay sau khi nghị quyết được ban hành, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã thành lập Hội đồng tư vấn về khoa học công nghệ và chuyển đổi số. Trong năm 2025, Hội đồng tập trung phối hợp với các cơ quan nhà nước tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế trong các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật, góp phần biến thể chế thành một lợi thế cạnh tranh trong phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Nhiều cách làm tiêu biểu, sáng tạo
Tinh thần của Nghị quyết 57 đã được cụ thể hóa đầy đủ thông qua hệ thống văn bản của Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương và Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam. Đồng thời, việc xây dựng các nền tảng số phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành trên các mặt công tác đã được đẩy mạnh. Các hệ thống dùng chung và phần mềm chuyên dụng đã được triển khai trong nội bộ cơ quan và kết nối tới các đơn vị trong hệ thống MTTQ.
Phó chánh Văn phòng Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Nguyễn Bá Cát cho biết lần đầu tiên, Mặt trận đã triển khai hệ thống thông tin điều hành tác nghiệp MTTQ Việt Nam. Đây là hệ thống xử lý văn bản được triển khai thống nhất xuyên suốt từ Trung ương đến cơ sở. Tính đến ngày 15.4.2026, toàn hệ thống đã xử lý 4.229.311 văn bản đến và 347.079 văn bản đi. Công tác quản lý và xử lý văn bản đã chuyển biến tích cực khi phần lớn các đơn vị thực hiện xử lý trên môi trường điện tử.
Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh đã triển khai chương trình tập huấn "Bình dân học AI", giúp gần 140.000 cán bộ đoàn, hội nắm vững kỹ năng sử dụng trí tuệ nhân tạo. Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam tổ chức lớp tập huấn "Giảng viên nguồn kỹ năng số và an toàn thông tin" cho cán bộ Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội, tập trung vào ứng dụng AI và an ninh mạng.
Đáng chú ý, ngày 15.8.2025, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam ra mắt nền tảng "Mặt trận số", tích hợp nhiều phần mềm lõi để ghi nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị của người dân trên internet; tổng hợp cơ sở dữ liệu về tổ chức và công tác cán bộ; cung cấp thông tin hữu ích cho cán bộ MTTQ và người dân. Nền tảng gồm 5 phần mềm cốt lõi: cơ sở dữ liệu online; tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị; Thư viện số cộng đồng; trợ lý ảo; theo dõi tiến độ đại hội MTTQ. Các hệ thống được kết nối qua nền tảng đăng nhập một lần OpenID. Dự kiến, MTTQ sẽ tích hợp với Cơ sở dữ liệu dân cư quốc gia và xác thực qua VNeID.
Song song với hoàn thiện thể chế, việc xây dựng nền tảng số phục vụ chỉ đạo, điều hành được đẩy mạnh thông qua Đề án chuyển đổi số MTTQ Việt Nam giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn 2035; Khung kiến trúc số; các quy trình nghiệp vụ lõi trên môi trường số. Các phần mềm nắm bắt dư luận mạng, quản lý fanpage, quản lý tài liệu số hóa cũng được triển khai đồng bộ. Kênh thông tin tuyên truyền hướng tới người dân được triển khai trên cổng thông tin điện tử, chuyên trang "Vì người nghèo", Zalo Official Account "Mặt trận Tổ quốc Việt Nam".
Tại địa phương, MTTQ tích cực triển khai chuyển đổi số với nhiều cách làm bài bản. Tại Nghệ An, MTTQ tỉnh đưa vào sử dụng phần mềm báo cáo công tác mặt trận, thay thế phương thức thủ công. Các nền tảng số phục vụ nhiệm vụ chính trị như phần mềm tổng hợp ý kiến hài lòng của người dân trong xây dựng nông thôn mới, quản lý chương trình hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo cũng được vận hành.
Tại Hà Nội, Mặt trận thành phố phối hợp xây dựng thí điểm mô hình "Thôn, tổ dân phố số" trên nền tảng iHanoi. 100% cán bộ, công chức cấp thành phố được cấp tài khoản không gian làm việc số HanoiWork. Tại phường Ngọc Hà, mô hình "Lắng nghe nhân dân nói" cho phép người dân phản ánh mọi lúc qua điện thoại thông minh. MTTQ Hà Nội đặt mục tiêu đến năm 2030 hình thành hệ sinh thái Mặt trận số Thủ đô, với dữ liệu về tình hình nhân dân, giám sát, phản biện được tích hợp, phân tích theo thời gian thực.
Thống kê từ Văn phòng Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cho thấy cả nước đã có 29 mô hình ứng dụng đổi mới khoa học công nghệ và chuyển đổi số. Đáng chú ý như Trung ương Đoàn với bảo tàng số Tuổi trẻ Việt Nam, bảo tàng số Bác Hồ với Thanh niên, ứng dụng Thanh niên Việt Nam, trợ lý AI "AI của Đoàn", phần mềm quản lý đoàn viên; MTTQ Nghệ An với mini app Mặt trận số; Liên minh Hợp tác xã Việt Nam với chợ sản phẩm trực tuyến; MTTQ Đồng Tháp với mô hình số hóa nghĩa trang liệt sĩ.
Trọng tâm chương trình hành động nhiệm kỳ mới
Phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số được khẳng định là một trong 7 chương trình hành động của MTTQ Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031. Theo đó, Ủy ban MTTQ và tổ chức chính trị - xã hội các cấp cần phối hợp tăng cường phổ cập kiến thức và kỹ năng số cho nhân dân, đặc biệt là thanh niên nông thôn, công nhân, người lao động phổ thông, người lớn tuổi, đồng bào dân tộc thiểu số, giúp họ tiếp cận và ứng dụng công nghệ số. Phát huy vai trò tiên phong của Đoàn Thanh niên trong tuyên truyền, hướng dẫn kỹ năng số.
Cần tổ chức phong trào thi đua gắn với ứng dụng khoa học công nghệ; khuyến khích phát triển kinh tế tri thức, kinh tế số, kinh tế tuần hoàn, kinh tế tư nhân theo định hướng xã hội chủ nghĩa; phát huy vai trò của trí thức, doanh nhân, chuyên gia thúc đẩy sáng tạo, khởi nghiệp, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Tham gia giám sát, phản biện xã hội đối với chủ trương, chính sách về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.
Thực hiện chuyển đổi số trong công tác mặt trận đồng bộ với điều hành, quản lý, vận hành cơ sở dữ liệu, ứng dụng công nghệ phục vụ nhân dân của chính quyền. Xây dựng và vận hành cơ sở dữ liệu tập trung về thành viên, hội viên, đoàn viên. Khai thác hiệu quả AI, dữ liệu lớn trong nắm bắt dư luận xã hội và hỗ trợ tuyên truyền, giám sát, phản biện.
Chương trình hành động yêu cầu đẩy mạnh kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội với cơ sở dữ liệu quốc gia và các bộ, ngành liên quan, bảo đảm đồng bộ, liên thông. Xây dựng trung tâm dữ liệu dùng chung; bảo đảm an ninh mạng, an toàn dữ liệu; ban hành quy chế bảo mật, an toàn thông tin. Số hóa 100% quy trình điều hành, văn bản, báo cáo, hội nghị. Tổ chức tập huấn, đào tạo kỹ năng số cho cán bộ từ Trung ương đến cơ sở. Tăng cường khảo sát, đánh giá trực tuyến, lấy ý kiến nhân dân qua nền tảng số. Xây dựng chỉ tiêu, cơ chế kiểm tra, đánh giá tiến độ chuyển đổi số trong từng tổ chức.
