HTX Dịch vụ nông nghiệp tổng hợp Hiền Thi, xã Lạc Dương (Lâm Đồng) đã đầu tư hàng tỷ đồng thiết kế mô hình trồng dâu tây theo phương pháp bán thủy canh trên diện tích hơn 6.000m2 đất sản xuất. Mỗi gốc cây được gắn với hệ thống ống tưới nhỏ giọt kết hợp bón phân tự động, giúp duy trì quy mô sản xuất và chất lượng sản phẩm để cung ứng cho các chuỗi siêu thị lớn như Bách Hóa Xanh, Winmart.
Mô hình liên kết sản xuất quy mô lớn
Đến nay, HTX đã phát triển mô hình chuỗi liên kết sản xuất với quy mô hơn 100ha, tạo việc làm ổn định cho khoảng 50 lao động tại địa phương. Giám đốc HTX Nguyễn Thị Hiền cho biết: “HTX luôn chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm thông qua ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong sản xuất. Nhờ đưa công nghệ vào các khâu thu hoạch, chế biến, giá trị nông sản được nâng lên đáng kể.”
Khó khăn trong chuyển đổi số
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi số vẫn gặp nhiều trở ngại do nguồn lực tài chính và hạ tầng còn hạn chế. Nhiều công đoạn sơ chế vẫn phải thực hiện thủ công. Để áp dụng đồng bộ công nghệ vào sản xuất và sơ chế rau củ quả cần nguồn vốn đầu tư lớn cùng hệ thống cơ sở vật chất phù hợp, vượt quá khả năng của HTX ở thời điểm hiện tại.
Nhiều HTX, tổ chức kinh tế còn đối mặt với trình độ, kỹ năng về công nghệ của thành viên, người lao động còn hạn chế, cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin chưa đồng bộ, nhất là với các HTX ở khu vực miền núi, vùng cao. Đây là những rào cản khiến kinh tế tập thể chưa phát huy hết hiệu quả và sức cạnh tranh.
Giải pháp từ hệ sinh thái số
Tổng Giám đốc Công ty TNHH Agricare Việt Nam Đàm Quang Thắng cho rằng: “Muốn kinh tế tập thể phát triển thì việc xây dựng hệ sinh thái số trong chuỗi giá trị nông sản là hướng đi tất yếu để phát triển nông nghiệp bền vững.” Theo ông, ứng dụng IoT và blockchain giúp minh bạch quá trình sản xuất, rút ngắn khâu trung gian, kết nối trực tiếp người sản xuất với người tiêu dùng. Nhờ đó, người tiêu dùng dễ dàng truy xuất nguồn gốc, yên tâm về chất lượng sản phẩm, đồng thời tạo động lực cho ngành nông nghiệp phát triển hiện đại và hiệu quả hơn.
Xuất khẩu nông sản là thế mạnh của Việt Nam nhưng hiệu quả kinh tế và giá trị thương hiệu còn hạn chế. Nâng cao chất lượng, giảm chi phí đầu vào để tăng khả năng cạnh tranh thông qua giải pháp công nghệ số là bài toán sống còn đối với doanh nghiệp, HTX nông nghiệp.
Định hướng của tỉnh Lâm Đồng
Tỉnh Lâm Đồng đã ban hành kế hoạch phát triển chế biến rau quả giai đoạn 2026-2030, mục tiêu đến năm 2030 tỷ lệ rau quả qua chế biến sâu đạt khoảng 30% tổng sản lượng, từng bước đưa công nghiệp chế biến trở thành động lực tăng trưởng quan trọng của kinh tế nông nghiệp địa phương.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng Phan Nguyễn Hoàng Tân nhấn mạnh: “Để nâng cao giá trị cạnh tranh của ngành cũng như phát triển thị trường, nhất là xuất khẩu thì chúng ta cần phải xác định rõ những vùng chuyên canh, sản xuất phải gắn với tiêu chuẩn. Cùng với đó tăng tỷ lệ chế biến trong ngành nông nghiệp để tạo ra giá trị gia tăng và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành.”
Hỗ trợ từ chính sách và chuyên gia
Chuyển đổi số chủ yếu tập trung ở các doanh nghiệp lớn có tiềm lực tài chính, trong khi nhiều HTX còn hạn chế về hạ tầng số, dữ liệu và năng lực quản trị. Theo các chuyên gia, để nâng cao giá trị nông sản và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, các HTX cần đổi mới quản trị và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ.
Chuyên gia chính sách nông nghiệp Đào Thế Anh cho rằng ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số là giải pháp quan trọng giúp khu vực kinh tế tập thể khắc phục khó khăn về sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. HTX thực hiện hiệu quả chuyển đổi số sẽ tạo thuận lợi cho việc triển khai các chính sách của Nhà nước đến gần hơn với người dân nông thôn, vùng sâu, vùng xa.
Liên minh HTX Việt Nam đang tăng cường tuyên truyền, hỗ trợ đào tạo và thúc đẩy ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Cùng với sự tham gia của các đơn vị cung cấp nền tảng số và thương mại điện tử, các HTX có thêm điều kiện kết nối thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh và từng bước thực hiện chuyển đổi số hiệu quả.
Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn Lê Đức Thịnh cho biết nhiều chương trình hỗ trợ chuyển đổi số cho khu vực kinh tế tập thể đã được triển khai hiệu quả. Các địa phương đang đẩy mạnh đào tạo kỹ năng số, xây dựng cơ sở dữ liệu, ứng dụng phần mềm quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc và xúc tiến thương mại trên môi trường số. Theo ông Thịnh, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ, ưu tiên đầu tư hạ tầng số ở nông thôn và nhân rộng các mô hình hiệu quả.
Trong bối cảnh nền kinh tế đổi mới mô hình tăng trưởng theo hướng xanh và bền vững, hành trình số hóa của HTX cần thêm những lực đẩy mạnh mẽ để không bỏ lỡ cơ hội trong kỷ nguyên số. Các cơ quan quản lý nhà nước cần bổ sung, hoàn thiện cơ chế, chính sách để hỗ trợ các HTX tiếp cận và tham gia vào quá trình chuyển đổi số phù hợp điều kiện thực tế, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế.
