Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) vừa công bố kế hoạch ứng dụng công nghệ blockchain, dữ liệu lớn (big data) và trí tuệ nhân tạo (AI) vào hoạt động giám sát thị trường chứng khoán thông qua hệ thống thông tin tổng thể và kho dữ liệu tập trung. Động thái này nằm trong chiến lược chuyển đổi số toàn diện của ngành tài chính, hướng tới một thị trường minh bạch, an toàn và hiệu quả.
Chuyển đổi số trong lĩnh vực tài chính
Tại Diễn đàn Digital Trust in Finance 2026 với chủ đề “Xây dựng niềm tin số tài chính trong kỷ nguyên AI” diễn ra sáng 12/5, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi nhấn mạnh rằng chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ ở nhiều quốc gia, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính. Ông cho biết sự chuyển đổi này đặt ra thách thức về xây dựng niềm tin, phòng tránh rủi ro và lạm dụng, đồng thời yêu cầu xây dựng chính sách quản lý phù hợp để thúc đẩy đổi mới sáng tạo nhưng vẫn đảm bảo an toàn cho hệ thống tài chính quốc gia.
Bộ Tài chính đã triển khai nhiều dự án chuyển đổi số quan trọng như hệ thống công nghệ thông tin cho hải quan số, quản lý thuế, ngân sách nhà nước, và hệ thống KRX cho thị trường chứng khoán. Những dự án này nhằm đáp ứng yêu cầu vận hành các hệ thống thông tin quy mô lớn, phục vụ người dân và doanh nghiệp.
Thị trường tài sản mã hóa chính thức
Một trong những điểm nổi bật là việc Bộ Tài chính đã báo cáo Chính phủ ban hành Nghị quyết về thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam. Đây là khung pháp lý đầu tiên cho lĩnh vực này, tạo nền tảng cho sự phát triển an toàn, minh bạch và hiệu quả. Ông Nguyễn Đức Chi cho biết Bộ Tài chính đã phối hợp với Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước chấp thuận cho 5 đơn vị chuẩn bị cung cấp dịch vụ về tài sản mã hóa. Ông tin rằng sớm nhất trong quý 3/2026 sẽ có những hoạt động đầu tiên của thị trường này, có sự tham gia của các nhà cung cấp dịch vụ và sự quản lý nhà nước để đảm bảo an toàn và minh bạch.
Chuyển đổi số trên thị trường chứng khoán
Phó Chủ tịch UBCKNN Bùi Hoàng Hải khẳng định chuyển đổi số là yêu cầu tất yếu đối với thị trường chứng khoán. Hiện nay, Việt Nam có 12 triệu tài khoản chứng khoán và gần 100% giao dịch được thực hiện trực tuyến. Các công ty chứng khoán liên tục ra mắt sản phẩm công nghệ như eKYC, giao dịch trực tuyến, ứng dụng AI hỗ trợ khách hàng. Nhờ đó, khối lượng giao dịch tăng trưởng mạnh, với giá trị giao dịch bình quân ngày đạt hơn 29.000 tỷ đồng năm 2025 và hơn 31.000 tỷ đồng trong các tháng đầu năm 2026.
Thanh khoản thị trường chứng khoán Việt Nam hiện đứng đầu khu vực Đông Nam Á, nhờ ứng dụng khoa học công nghệ. Điều này góp phần vào việc FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên thị trường mới nổi từ tháng 9/2025, và chính thức phân bổ cổ phiếu Việt Nam vào rổ chỉ số từ tháng 9/2026.
Các giải pháp chuyển đổi số của UBCKNN
UBCKNN đã thực hiện đồng bộ các giải pháp:
- Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý: Trình Bộ Tài chính và Chính phủ ban hành các nghị định, thông tư, triển khai Quyết định 06 về ứng dụng dữ liệu dân cư, định danh và xác thực điện tử.
- Hạ tầng công nghệ: Hệ thống KRX vận hành từ năm 2025, tích hợp giao dịch và thanh toán, tạo tiền đề cho mô hình CCP vào cuối 2026 - đầu 2027.
- Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và giám sát: Xây dựng hệ thống thông tin tổng thể giám sát giai đoạn 2024-2026, kết nối ba tuyến, xây dựng kho dữ liệu tập trung và nâng cấp bảo mật.
- Đào tạo và tuyên truyền: Ban hành Đề án tuyên truyền, phổ biến kiến thức và đào tạo nhà đầu tư giai đoạn 2025-2030, phối hợp với Cục An ninh mạng tổ chức hội thảo an toàn thông tin.
Định hướng tương lai
Thời gian tới, UBCKNN sẽ tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, bao gồm sửa đổi Luật Chứng khoán, bổ sung nguyên tắc quản lý ứng dụng công nghệ và cơ chế sandbox. Đẩy mạnh xây dựng hệ thống công nghệ thông tin hiện đại để phát hiện vi phạm, phân tích dự báo. Nghiên cứu ứng dụng blockchain, big data và AI vào giám sát thị trường. Đồng thời, phát triển nhân lực và nâng cao nhận thức cho cán bộ, thành viên thị trường và nhà đầu tư.
