Nghị định số 174/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin chính thức có hiệu lực từ ngày 1-7, siết chặt trách nhiệm quản trị các hội nhóm, kênh nội dung trên mạng xã hội.
Mức phạt tiền và biện pháp bổ sung
Theo quy định, hành vi để hội nhóm hoặc kênh nội dung đăng tải thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc hoặc vu khống có thể bị phạt 20-30 triệu đồng. Trong trường hợp nghiêm trọng hơn, các hành vi lưu trữ hoặc truyền đưa thông tin sai sự thật có thể bị xử phạt 50-70 triệu đồng. Việc cung cấp, chia sẻ tác phẩm báo chí, văn học, nghệ thuật hoặc xuất bản phẩm khi chưa được phép lưu hành hoặc chưa có sự đồng ý của chủ sở hữu quyền tác giả cũng bị phạt 20-30 triệu đồng. Không chỉ dừng ở phạt tiền, cơ quan quản lý có quyền yêu cầu đình chỉ hoạt động hoặc khóa vĩnh viễn fanpage, hội nhóm, tài khoản mạng xã hội hoặc kênh nội dung vi phạm.
Thực trạng tin giả trên mạng xã hội
Thời gian gần đây, nhiều vụ việc tin giả liên tục xuất hiện trên các hội nhóm mạng xã hội. Cục An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an) đã cảnh báo một trường hợp đăng tin giả lên hội nhóm có hàng triệu thành viên, đăng tải video tai nạn từ Trung Quốc năm 2019 nhưng viết như sự việc vừa xảy ra tại Việt Nam nhằm thu hút tương tác. Trước đó, trên nhiều hội nhóm lan truyền hình ảnh thóc phơi ngoài sân dưới trời nắng nóng rồi 'nổ' thành bỏng trắng xóa, thu hút hàng chục ngàn lượt tương tác. Nội dung này xuất hiện đúng thời điểm miền Bắc và miền Trung trải qua đợt nắng nóng gay gắt, khiến không ít người dùng mạng kinh ngạc, thậm chí tin rằng đây là hệ quả của nền nhiệt tiệm cận 40°C. Cơ quan chức năng xác định đây là thông tin sai sự thật và đã xử phạt chủ tài khoản đăng tải 7,5 triệu đồng.
Anh Nguyễn Văn Hòa (ngụ TP HCM) cho rằng tin giả trên mạng xã hội không chỉ gây hiểu lầm mà còn âm thầm bào mòn niềm tin của người dùng. Những nội dung như 'thóc nổ thành bỏng' hay hình ảnh cá sấu xuất hiện trên kênh, sông do AI tạo ra dễ khiến nhiều người hoang mang, nhất là khi lan truyền trong các hội nhóm đông thành viên. 'Nguy hiểm nhất không phải một tin giả, mà là sự xói mòn niềm tin. Khi tin giả xuất hiện quá nhiều, người dùng không còn biết đâu là thông tin đáng tin cậy' - anh Hòa nói.
Quản trị viên điều chỉnh quy định
Nhiều quản trị viên các hội nhóm đã phổ biến quy định mới tới thành viên nhằm kiểm soát nội dung chặt chẽ hơn. Tài khoản Nguyen Toan, quản trị viên group 'Nghiện SEO' với gần 150.000 thành viên, đã đưa ra thông báo yêu cầu ứng xử văn minh, lịch sự, không 'bóc phốt' cá nhân hay tổ chức. Các thành viên bị cấm đăng tải thông tin xuyên tạc, vu khống, hoặc nội dung ảnh hưởng đến trẻ em. Quy định này nhận được sự đồng tình của nhiều thành viên.
Anh Phan Long, quản trị viên một hội nhóm gần 100.000 thành viên, cho rằng việc siết chặt quy định là cần thiết trong bối cảnh thông tin sai lệch lan truyền nhanh trên mạng xã hội. Các hội nhóm lớn như Otofun, OFFB hay các group review có lượng người theo dõi rất lớn, kéo theo nguồn thu quảng cáo đáng kể. Tuy nhiên, do chạy theo tương tác, nhiều nội dung giật gân dễ được lan truyền, đặc biệt thu hút giới trẻ. Anh thừa nhận việc kiểm soát là bài toán khó vì lượng bài đăng mỗi ngày rất lớn, trong khi đa số quản trị viên chỉ hoạt động bán thời gian, không đủ nguồn lực để kiểm duyệt toàn bộ nội dung. 'Cần tăng cường các cơ chế hỗ trợ, chẳng hạn xây dựng một kênh tiếp nhận phản ánh riêng về mạng xã hội để người dùng dễ dàng báo cáo vi phạm' - anh Long chia sẻ.
Chuyên gia và nền tảng vào cuộc
Ông Bùi Thanh Bình, Giám đốc Công ty CP BMZ, đơn vị quản lý mạng xã hội cho một số nhà sáng tạo nội dung, nhận định quy định mới không chỉ dừng ở chế tài mà đã mở rộng trách nhiệm sang cả quản trị viên và nền tảng. Các nền tảng cần hoàn thiện công cụ kiểm duyệt, chủ động phát hiện và xử lý vi phạm. Thời gian tới, các hội nhóm buộc phải chuyên nghiệp hóa, xây dựng quy trình kiểm duyệt rõ ràng. 'Việc thích nghi không còn là lựa chọn. Nếu không kịp thời điều chỉnh, các hội nhóm không chỉ đối mặt với rủi ro pháp lý mà còn dễ mất tương tác, suy giảm thành viên' - ông Bình nói.
Theo các chuyên gia, mỗi người dùng cần chủ động trang bị kiến thức pháp luật và nâng cao kỹ năng nhận diện tin giả. Việc kiểm chứng thông tin trước khi đăng tải hoặc chia sẻ không chỉ là thói quen cần thiết mà còn là trách nhiệm đối với cộng đồng, nhất là khi mức xử phạt đối với hành vi chia sẻ thông tin sai sự thật tăng nặng từ ngày 1-7.
Làm sạch không gian mạng
Tại Hội nghị sơ kết lĩnh vực thông tin điện tử, bà Nguyễn Thị Thanh Huyền, Phó Cục trưởng Phát thanh, truyền hình và Thông tin điện tử (Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch), cho hay trong 6 tháng đầu năm, tỉ lệ đáp ứng yêu cầu chặn, gỡ nội dung vi phạm của các nền tảng xuyên biên giới đạt hơn 94%. Meta đã chặn 63 tài khoản, trang và hội nhóm, tăng 1,5 lần so với cùng kỳ năm 2025, đồng thời xử lý 2.147 nội dung. TikTok đã chặn, gỡ 440 tài khoản, 10 tệp âm thanh liên quan đến khoảng 115.000 video cùng 275 nội dung khác, rút ngắn thời gian xử lý yêu cầu từ 24-48 giờ xuống còn 3-12 giờ. YouTube chặn 18 kênh, chứa gần 13.000 video với 165 triệu lượt xem, xử lý 545 nội dung, tăng hơn 2 lần so với cùng kỳ 2025.
