Thông tư 08 siết chặt quản lý SIM chính chủ bằng công nghệ sinh trắc học
Một quy định mới vừa được ban hành nhằm siết chặt tình trạng SIM không chính chủ – nguyên nhân chính dẫn đến hàng loạt vấn đề như tin nhắn rác, cuộc gọi rác và nhiều hành vi lừa đảo tinh vi. Chính sách này không chỉ giúp ngăn chặn các đối tượng xấu lợi dụng mà còn trao quyền cho người dân kiểm soát thông tin cá nhân tốt hơn, hạn chế tối đa rủi ro bị lợi dụng đứng tên thuê bao trái phép.
Thực trạng đáng báo động và những kẽ hở pháp lý
Thực tế hiện nay vẫn tồn tại nhiều trường hợp khách hàng sử dụng SIM có đăng ký thông tin cá nhân đầy đủ nhưng lại không phải chính chủ thực sự. Điển hình là tình trạng một số đại lý viễn thông sử dụng thông tin cá nhân của người khác để đăng ký SIM rồi bán lại cho người dùng. Các đối tượng xấu có thể lợi dụng những SIM không được quản lý chặt chẽ này để phát tán tin nhắn rác, thực hiện cuộc gọi lừa đảo, thậm chí chiếm đoạt tài sản của người dân.
Một vấn đề khác là nhiều người khi bỏ SIM lại không thực hiện thủ tục hủy dịch vụ, vô tình tạo ra kẽ hở để kẻ gian lợi dụng. Dù Luật Viễn thông 2023 và Nghị định 163 đã quy định rõ người đứng tên thuê bao phải chịu trách nhiệm, tình trạng SIM cho mượn, chuyển nhượng mà chưa cập nhật thông tin chính chủ vẫn diễn ra phổ biến.
Cơ chế xác thực mới với sinh trắc học và VNeID
Ngày 31/3 vừa qua, Bộ Khoa học và Công nghệ đã chính thức ban hành Thông tư 08 về xác thực thông tin thuê bao di động mặt đất, có hiệu lực thi hành từ ngày 15/4. Theo đó, các thuê bao mới sẽ được xác thực bằng công nghệ sinh trắc học khuôn mặt, đối chiếu trực tiếp với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Điều này đảm bảo mỗi số điện thoại đều gắn liền với một danh tính thực sự, không thể làm giả.
Đặc biệt, Thông tư đã quy định cơ chế tạo điều kiện để thông qua ứng dụng VNeID, người dân có thể tra cứu toàn bộ số thuê bao đứng tên mình thuộc tất cả các mạng viễn thông. Từ đó, họ có thể xác nhận các số đang sử dụng và phát hiện kịp thời những số không thuộc quyền kiểm soát của mình.
Bên cạnh đó, những thuê bao đăng ký SIM mới sẽ có thêm kênh đăng ký sinh trắc học thông qua VNeID. Hình thức này sẽ giản lược đáng kể các bước thủ tục, như không cần thực hiện video call tại các điểm giao dịch của nhà mạng như trước đây.
Quy định nghiêm ngặt khi thay đổi thiết bị và xử lý thuê bao không xác nhận
Một điểm đáng chú ý khác là quy định liên quan đến việc thay đổi thiết bị sử dụng. Cụ thể, từ ngày 15/6 tới đây, khi người dùng chuyển sang sử dụng thiết bị mới, họ bắt buộc phải thực hiện xác thực lại bằng sinh trắc học. Nếu chưa hoàn tất quy trình này, thuê bao sẽ bị tạm dừng chiều gọi đi và nhắn tin ngay lập tức.
Tuy nhiên, đối với các thuê bao đã sử dụng số điện thoại để đăng ký tài khoản VNeID mức độ 2, hoặc đã sử dụng VNeID, thẻ căn cước, căn cước công dân gắn chip để đăng ký theo quy định, sẽ không phải thực hiện xác thực lại khi thay đổi thiết bị.
Đối với các thuê bao không được người dân xác nhận đang sử dụng, doanh nghiệp viễn thông sẽ thực hiện các biện pháp xử lý theo quy định nhằm bảo đảm tuân thủ pháp luật và phòng ngừa mọi rủi ro có thể phát sinh.
Ý nghĩa và tầm quan trọng của Thông tư 08
Thông tư 08 được kỳ vọng sẽ tạo ra một chiến dịch rà soát toàn diện trên phạm vi cả nước, trao quyền chủ động cho người dân trong việc quản lý thông tin thuê bao của mình. Thông qua ứng dụng VNeID, người dân có thể dễ dàng xác nhận lại những số thuê bao nào đang thực sự sử dụng và loại bỏ các số không thuộc sở hữu. Nhờ vậy, họ sẽ tránh được nguy cơ bị liên đới nếu số SIM này bị sử dụng vào các hành vi phi pháp.
Việc ban hành Thông tư 08 là bước tiếp theo nhằm tăng cường hiệu quả quản lý thông tin thuê bao, giảm thiểu rủi ro cho người dân, đồng thời đáp ứng yêu cầu xây dựng cơ sở dữ liệu thuê bao chính xác. Cơ sở dữ liệu này sẽ phục vụ đắc lực cho công tác bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế số.
Đây được xem là bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý về quản lý thuê bao viễn thông, hướng tới mục tiêu mỗi số điện thoại đều gắn với một danh tính xác thực. Qua đó, hiệu quả phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao sẽ được nâng cao đáng kể, góp phần bảo vệ người dân và tạo nền tảng vững chắc cho chuyển đổi số quốc gia.
Quy định mới cũng nhằm khắc phục tình trạng người dùng làm mất hoặc thất lạc SIM nhưng không kịp thời khóa, tạo kẽ hở để kẻ xấu lợi dụng. Việc bổ sung hình thức xác thực sinh trắc học được đánh giá là giải pháp kỹ thuật cần thiết và hiệu quả, tương tự cách các ngân hàng đang áp dụng để tăng cường bảo mật cho khách hàng.
