Tình trạng nhiễu GPS ở Dubai gây xáo trộn đời sống và giao thông
Người dân tại Dubai, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), đang phải đối mặt với những bất tiện nghiêm trọng do tình trạng gián đoạn tín hiệu GPS kéo dài. Theo báo cáo từ AFP vào ngày 12.3, nguyên nhân chính xuất phát từ các biện pháp phòng thủ của chính quyền sở tại, bao gồm thủ thuật gây nhiễu và giả mạo tín hiệu, nhằm ứng phó với các mối đe dọa từ tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của đối phương.
Ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống hàng ngày
Biện pháp phòng thủ này không chỉ làm vũ khí đối phương lạc hướng mà còn tác động mạnh mẽ đến sinh hoạt của người dân. Một cư dân người Pháp tên Hind, đang sống tại Dubai, chia sẻ với AFP: "Tôi đang sử dụng bản đồ trong lúc lái xe cho đến khi dịch vụ GPS bắt đầu dẫn tôi vào những tuyến đường kỳ quặc". Bà buộc phải quay lại các tuyến đường chính và dựa vào bảng chỉ đường truyền thống để tiếp tục hành trình.
Dù đôi khi gây ra những tình huống dở khóc dở cười, như các tài xế giao hàng phát hiện mình đang lênh đênh ở đâu đó trên vùng Vịnh, sự cố GPS đã trở thành chủ đề bàn tán trên mạng xã hội. Ông Andrew, một tài xế giao hàng người Uganda làm việc tại Dubai, cho biết việc GPS "đãng trí" hoặc sập nguồn đã trở thành chuyện thường ngày. "Ví dụ, một lượt giao hàng thường chỉ mất từ 10 đến 15 phút, nhưng cuối cùng tôi đến nơi sau 30 phút. GPS chỉ hướng cho tôi rồi đột ngột treo máy", ông kể lại.
Nguyên nhân sâu xa từ chiến thuật phòng thủ
Ông Clayton Swope, chuyên gia an ninh hàng không vũ trụ tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS – Mỹ), giải thích rằng tình trạng gián đoạn này "có lẽ là biện pháp ứng phó trước UAV và tên lửa Iran", vốn phụ thuộc vào GPS để định vị mục tiêu. Chính phủ UAE hiện đang sử dụng hai phương pháp chính: gây nhiễu để làm suy yếu tín hiệu GPS và giả mạo tín hiệu, tức phát ra tín hiệu sai lệch khiến thiết bị nhận diện vị trí không chính xác.
GPS và các hệ thống định vị vệ tinh hoạt động thụ động, dựa trên việc nhận tín hiệu thời gian từ nhiều vệ tinh trên quỹ đạo trái đất để tính toán vị trí. Tuy nhiên, những tín hiệu này khá yếu và dễ bị chặn bởi các tín hiệu mạnh hơn phát từ mặt đất. Bà Lisa Dyer, Giám đốc Liên minh Đổi mới Hệ thống Định vị Toàn cầu (GPSIA – Mỹ), nhấn mạnh rằng các thủ thuật trên là một phần của tác chiến điện tử, nhưng đồng thời mang đến rủi ro đáng kể. "Nguy cơ cho hàng không, hàng hải, và những cơ sở hạ tầng khác tại khu vực ở mức đáng kể", bà cho biết.
Tác động nghiêm trọng đến hoạt động hàng hải
Tình trạng nhiễu GPS không chỉ ảnh hưởng đến người dân mà còn gây ra hậu quả nặng nề cho ngành vận tải biển. Kể từ khi xung đột bùng nổ ở Trung Đông, khoảng 1.000 tàu ở vùng Vịnh và vịnh Oman đã bị mất tín hiệu định vị, theo ông Dmitris Ampatzidis, nhà phân tích tại Kpler (Pháp). Điều này có nghĩa là phân nửa số tàu hiện diện trong khu vực đã bị ảnh hưởng, với đa số tập trung ngoài khơi UAE và Oman.
Vận tải biển đặc biệt dễ bị tổn thương trước tình trạng gây nhiễu vì nhiều tàu vẫn sử dụng băng tần GPS cũ và yếu hơn so với điện thoại thông minh. Một số tàu thậm chí còn bị giả mạo tín hiệu, dẫn đến các tình huống kỳ lạ như tàu chở dầu khổng lồ bị hiển thị như đang nằm sâu trong đất liền ở UAE hoặc Iran.
Dù vậy, trước nguy cơ tiềm tàng từ UAV và tên lửa, các nước vùng Vịnh dường như chấp nhận cái giá phải trả này. Biện pháp phòng thủ không phân biệt được phe nào, nhưng rõ ràng đang để lại những hệ lụy sâu rộng cho đời sống và kinh tế trong khu vực.
