Khảo sát chấn động về mối liên hệ giữa AI và thông tin sai lệch
Một nghiên cứu mới từ tổ chức y tế KFF (Mỹ) công bố ngày thứ Ba đã chỉ ra mối liên hệ đáng lo ngại: những người trưởng thành thường xuyên hỏi chatbot AI về sức khỏe có xu hướng tin vào các tin đồn thất thiệt về vắc-xin, chẳng hạn như vắc-xin MMR gây bệnh tự kỷ. Khảo sát thực hiện trong tháng 5 với 2.480 người tham gia đại diện trên toàn nước Mỹ.
Kết quả cho thấy việc sử dụng AI tỷ lệ thuận với niềm tin vào thông tin sai lệch, bao gồm cả tin đồn vắc-xin sởi nguy hiểm hơn virus sởi. Mối tương quan này vẫn tồn tại ngay sau khi kiểm soát các yếu tố như tuổi tác, sắc tộc, học vấn và khuynh hướng chính trị.
Bác sĩ thuật toán và những con số báo động
Khoảng một phần ba người trưởng thành Mỹ đang chủ động tra cứu thông tin sức khỏe qua AI, theo một khảo sát khác của KFF vào tháng 3. OpenAI cũng xác nhận: “Sức khỏe hiện là một trong những chủ đề phổ biến nhất trên ChatGPT, với hàng trăm triệu lượt hỏi về sức khỏe mỗi tuần”, hãng viết trong blog tháng 1 khi ra mắt công cụ ChatGPT Health.
Cụ thể, trong số người dùng AI ít nhất một lần mỗi tuần, 35% tin rằng vắc-xin MMR gây tự kỷ là “chắc chắn hoặc có khả năng đúng”. Con số này ở nhóm không dùng AI là 20%, còn nhóm thỉnh thoảng dùng là 29%.
Nguồn gốc tin đồn và hậu quả
Luận điệu vắc-xin MMR gây tự kỷ bắt nguồn từ một nghiên cứu trên tạp chí The Lancet thập niên 1990, sau đó bị rút lại vì ngụy tạo. Nhiều nghiên cứu sau đó đã bác bỏ hoàn toàn. Tuy nhiên, phong trào chống vắc-xin vẫn lan rộng, đặc biệt sau đại dịch Covid-19 và khi Robert F. Kennedy Jr. trở thành Bộ trưởng Y tế Mỹ.
Các chuyên gia cảnh báo AI dễ gây “ảo giác”, biến thông tin phản khoa học thành lời khuyên có vẻ đáng tin cậy do tổng hợp từ dữ liệu Internet tràn ngập thuyết âm mưu.
Thêm nhiều con số đáng lo ngại
Khảo sát KFF còn phát hiện 29% người thường xuyên dùng AI tin vắc-xin mRNA có thể thay đổi DNA người (so với 20% ở nhóm không dùng). 22% tin vắc-xin sởi nguy hiểm hơn bệnh sởi (so với 15%).
Việc tìm kiếm lời khuyên y tế trên mạng xã hội cũng tương tự: người dùng mạng xã hội hàng tuần có khả năng tin vào tin đồn MMR-tự kỷ cao gấp đôi (37% so với 16%).
Khảo sát cũng cho thấy sự phân hóa nhân khẩu: người thu nhập thấp, học vấn dưới đại học thường tìm lời khuyên qua mạng xã hội; trong khi người dùng AI tập trung ở hộ gia đình thu nhập trên 90.000 USD/năm hoặc có bằng đại học.
