Chỉ vài giây trước khi mặt đất rung chuyển dữ dội trong trận động đất hôm 24/6 khiến gần 1.000 người thiệt mạng, nhiều người dân Venezuela bất ngờ nhận được cảnh báo trên điện thoại. Cảnh báo xuất hiện giúp nhiều người kịp tìm nơi an toàn.
Phản ứng từ người dân
Trên mạng xã hội, không ít người cho biết báo động từ điện thoại đã giúp họ kịp rời khỏi thang máy, tránh xa cửa kính và tìm nơi an toàn khi những rung chấn mạnh nhất chưa xảy ra. Một người dùng mạng xã hội X chia sẻ rằng cảnh báo đã vang lên vài giây trước động đất, đủ thời gian để các thành viên trong gia đình chạy ra khu vườn bên ngoài.
Nhiều người khác cũng kể lại trải nghiệm tương tự, khiến không ít người đặt câu hỏi, phải chăng Google có thể dự đoán được động đất. Nhưng thực tế không phải vậy. Thay vào đó, Hệ thống Cảnh báo động đất trên Android của Google phát hiện những dấu hiệu đầu tiên của trận động đất ngay sau khi sự kiện bắt đầu rồi nhanh chóng gửi cảnh báo đến người dùng ở khu vực có nguy cơ bị ảnh hưởng.
Công nghệ cảnh báo động đất trên Android
Thực chất, công nghệ đứng sau Hệ thống Cảnh báo động đất là cảm biến gia tốc được tích hợp sẵn trong hầu hết điện thoại Android. Thông thường, cảm biến này giúp điện thoại nhận biết hướng xoay màn hình hoặc chuyển động của thiết bị. Dẫu vậy, nó cũng có khả năng phát hiện những rung động bất thường do động đất gây ra.
Khi nhiều điện thoại trong cùng khu vực đồng thời ghi nhận các tín hiệu tương tự, dữ liệu sẽ được gửi đến máy chủ của Google để phân tích. Thuật toán sẽ dựa vào dữ liệu để xác định vị trí, cường độ và mức độ ảnh hưởng dự kiến của trận động đất. Nếu hệ thống đánh giá rằng rung chấn có thể gây thiệt hại, cảnh báo sẽ tự động được gửi đến những người ở khu vực bị ảnh hưởng.
Nguyên lý hoạt động dựa trên sóng địa chấn
Công nghệ này hoạt động dựa trên sự khác biệt giữa hai loại sóng địa chấn. Sóng P (Primary waves) là loại sóng xuất hiện đầu tiên và thường ít gây thiệt hại, trong khi sóng S (Secondary waves) đến chậm hơn nhưng tạo ra phần lớn rung lắc nguy hiểm. Nhờ phát hiện sóng P ngay từ những giây đầu tiên, hệ thống có thể gửi cảnh báo trước khi sóng S lan tới.
Hệ thống hiện sử dụng hai cấp độ cảnh báo. Với các rung lắc nhẹ, điện thoại sẽ hiển thị thông báo “Be Aware” (Hãy chú ý). Đối với các khu vực dự kiến chịu rung lắc mạnh, cảnh báo “Take Action” (Hành động ngay) sẽ phát âm thanh lớn, bật sáng màn hình và hiển thị các hướng dẫn ứng phó khẩn cấp.
Hiệu quả và phạm vi triển khai
Theo Google, khoảng thời gian ngắn ngủi đó đủ để một người bước xuống khỏi thang, tránh xa các vật nặng có nguy cơ đổ sập hoặc thực hiện các biện pháp phòng vệ như “cúi thấp, che chắn và bám giữ”. Tập đoàn thực chất đã bắt đầu triển khai hệ thống cảnh báo động đất trên Android từ năm 2020. Đến nay, công nghệ này đã được mở rộng tới 98 quốc gia trên thế giới.
Theo nghiên cứu công bố trên tạp chí Science năm 2025, hệ thống phát hiện trung bình khoảng 312 trận động đất mỗi tháng trên toàn cầu, với độ lớn từ 1,9 đến 7,8 độ. Mỗi tháng, khoảng 60 trận động đất có độ lớn từ 4,5 độ trở lên được gửi cảnh báo tới người dùng, tiếp cận khoảng 18 triệu điện thoại.
Khảo sát và ví dụ thực tế
Khảo sát những người nhận được cảnh báo cho thấy 36% nhận thông báo trước khi cảm nhận rung lắc, 28% nhận trong lúc động đất đang diễn ra và 85% xác nhận cảnh báo phản ánh đúng những gì họ trải qua. Trong trận động đất 6,7 độ tại Philippines năm 2023, hệ thống đã phát cảnh báo đầu tiên chỉ sau 18,3 giây kể từ khi động đất bắt đầu. Những người ở gần tâm chấn nhận được tối đa 15 giây cảnh báo trước. Còn với những người ở xa hơn, họ có thể nhận cảnh báo trước tới một phút. Theo thống kê, tổng cộng gần 2,5 triệu người đã được cảnh báo trong thảm họa này.
