Khoảng 32% người thuộc thế hệ Gen Z cho biết họ từng là nạn nhân của các vụ lừa đảo việc làm, theo nghiên cứu của Better Business Bureau (BBB). Số vụ lừa đảo tuyển dụng đã tăng gấp đôi vào năm 2025 so với năm trước đó, và đối tượng bị ảnh hưởng nặng nề nhất chính là những người trẻ đang tìm cách bắt đầu sự nghiệp.
Thao túng tâm lý người trẻ thất nghiệp
Nước Mỹ đang phải đối mặt với nạn lừa đảo việc làm nhức nhối khi các báo cáo về người tìm việc bị tấn công bởi tin nhắn từ kẻ lừa đảo tăng mạnh. Các chuyên gia cho rằng công nghệ đứng sau những trò lừa đảo này ngày càng tinh vi, cho phép kẻ lừa đảo dễ dàng giả mạo nhà tuyển dụng và gửi hàng loạt tin nhắn, email đến người tìm việc.
Josephine Wolff, giáo sư chính sách an ninh mạng, nhận định dù đã có cảnh báo về email rủi ro, nhiều người trẻ thất nghiệp lo rằng nếu không mở email họ có thể đánh mất cơ hội tốt. Đó là bước đầu để trở thành nạn nhân.
Tháng trước, khi đang tìm việc trực tuyến, Sally nhận được lời mời phỏng vấn từ một quán cà phê ở Minneapolis. Email hứa hẹn: “Chúng tôi rất vui mừng thông báo rằng các chứng chỉ của bạn rất phù hợp với một số vị trí việc làm hiện tại. Chúng tôi đề nghị bạn sắp xếp để chuẩn bị cho một cuộc phỏng vấn trực tuyến càng sớm càng tốt”. Từ khi tốt nghiệp Cao đẳng Nghệ thuật và Thiết kế Minneapolis cuối năm 2022, Sally đã gửi rất nhiều đơn xin việc thiết kế đồ họa đến nỗi không nhớ đã nộp đơn vào đâu. Email từ “Ryan L Goodson” – tự xưng đến từ công ty công nghệ sinh học tại Seattle – không gây nghi ngờ. “Tôi không muốn trông ngớ ngẩn trong buổi phỏng vấn, vì vậy tôi đã cố gắng tìm lại đơn xin việc ban đầu của mình”, Sally nói. Không lâu sau, cô nhận ra mình chưa từng nộp đơn vào công ty đó.
AI “tăng sức mạnh” cho kẻ lừa đảo
Pardis Emami-Naeini, giáo sư khoa học máy tính tại Đại học Duke, cho biết bằng cách sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), các phương thức lừa đảo đang phát triển tinh vi hơn. “Trước khi có AI, việc tạo ra những tin nhắn lừa đảo này tốn khá nhiều công sức, nghĩa là chúng thường chung chung, đầy lỗi chính tả và dễ bị phát hiện. Giờ đây, bất cứ ai cũng có thể tạo ra những tin nhắn tuyển dụng giả mạo hiệu quả cao và đôi khi được cá nhân hóa một cách nhanh chóng”, giáo sư Emami-Naeini nói.
Những kẻ lừa đảo giả danh nhà tuyển dụng thường hướng dẫn nạn nhân qua quy trình tuyển dụng giả mạo trước khi yêu cầu thông tin tài khoản ngân hàng với phí 1 USD cho “bài kiểm tra lý lịch” hoặc thiết lập chuyển khoản trực tiếp để trả lương. Một số khác chèn phần mềm độc hại vào liên kết hoặc tệp đính kèm.
Hruthik Narayan Sarva, 25 tuổi, kỹ sư phần mềm ở Bắc Carolina, đã nộp đơn xin việc và thực tập hơn 1.500 vị trí từ tháng 10 năm ngoái nhưng hầu như không nhận được phản hồi. “Tôi đã quá tuyệt vọng cho đến khi nhận được một email mời phỏng vấn”, Sarva nói. Email từ một nhà xuất bản đề nghị vị trí thực tập sinh phân tích dữ liệu. “Tôi chỉ bắt đầu nghi ngờ khi trong cuộc phỏng vấn online qua Teams, người phỏng vấn không ghi tên, chức vụ và sau đó anh ta lại nói rằng cuộc phỏng vấn sẽ được tiến hành qua tin nhắn”, Sarva cho biết. Mức lương cao hơn trung bình và điều kiện làm việc từ xa linh hoạt cũng là dấu hiệu đáng ngờ. Sarva liên hệ trực tiếp với nhà xuất bản và nhận được tin xấu: lời mời làm việc là giả.
Cảnh giác với lời hứa quá tốt
Priya Rathod, chuyên gia về xu hướng thị trường việc làm, khuyến cáo người tìm việc cần cảnh giác với những lời hứa hão huyền nghe có vẻ quá tốt để trở thành sự thật. “Những kẻ lừa đảo hứa hẹn đủ điều trên đời. Bạn sẽ được trả lương cao, làm việc linh hoạt, hưởng nhiều phúc lợi, nhưng thực tế công việc lại vô cùng mơ hồ”, chuyên gia gợi ý những dấu hiệu đáng ngờ. Ngoài ra, đi kèm lời đề nghị hào phóng thường là yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân hoặc tài chính. “Những nhà tuyển dụng chính thống sẽ không bao giờ yêu cầu những thông tin như vậy”, Rathod nói.
Trong bối cảnh tội phạm lừa đảo gia tăng, người tìm việc ở Mỹ đang dần tỉnh táo hơn và tìm cách ứng phó trong thị trường việc làm ngày càng khó khăn.
