Khi công cụ số ngày càng trở nên quan trọng, việc sử dụng phần mềm lậu sẽ khiến người trẻ phải trả giá đắt. Không chỉ đối mặt nguy cơ vi phạm bản quyền, người dùng còn có thể mất dữ liệu, tài khoản…
Áp lực chi phí bản quyền với freelancer trẻ
Từ thiết kế, dựng video đến viết nội dung, đông đảo bạn trẻ đang sử dụng các phần mềm trả phí để làm việc tự do. Các công cụ này giúp họ làm nhanh hơn, nhận nhiều việc hơn và có thêm thu nhập, nhưng đi kèm là câu chuyện về áp lực chi phí bản quyền.
Lê Thành Huy (24 tuổi, ngụ P.Hòa Hưng, TP.HCM) cho biết thường nhận thiết kế bài đăng mạng xã hội và dựng video ngắn cho các shop nhỏ. Để làm việc, Huy dùng nhiều phần mềm khác nhau. Một số tài khoản được mua chung như ChatGPT khoảng 150.000 đồng/tháng, Canva khoảng 400.000 đồng/năm, CapCut khoảng 300.000 đồng/năm…
"Trung bình một bài thiết kế mình nhận khoảng 200.000 đồng. Video dưới 1 phút cũng khoảng 200.000 đồng; nếu video dài hơn, yêu cầu chỉnh sửa nhiều thì mình tính thêm 50.000 đồng cho mỗi lần chỉnh sửa. Nếu chăm chỉ, mỗi tháng mình có thể kiếm thêm khoảng hơn 4 triệu đồng từ công việc này", Huy nói.
Theo Huy, thu nhập từ công việc tự do không ổn định, có tháng nhiều đơn, có tháng ít đơn. Trong khi đó, chi phí phần mềm lại cố định. Vì vậy, trước đây nhiều freelancer trẻ chọn cách dùng tài khoản chia sẻ. Tuy nhiên, như thế là quá rủi ro và vi phạm pháp luật.
Rủi ro pháp lý và an ninh mạng từ phần mềm lậu
Không riêng nhóm thiết kế, người làm nội dung cũng sử dụng nhiều công cụ số. Nguyễn Thanh Tuấn (25 tuổi, ngụ P.Thủ Đức, TP.HCM) thường dùng các phần mềm AI để lên ý tưởng, phác thảo dàn ý, kiểm tra câu chữ, tối ưu nội dung, làm ảnh AI…
"Tuy nhiên, nếu phải dùng toàn bộ công cụ trả phí đúng chuẩn, mình buộc phải tính lại đơn giá. Trước đây có những gói content mình nhận khá thấp vì nghĩ làm nhanh, nhưng khi cộng thêm chi phí phần mềm, mình phải tăng giá hoặc giới hạn số lần chỉnh sửa", Tuấn nói.
Luật sư Diệp Năng Bình, Trưởng văn phòng luật sư Tinh Thông Luật (Đoàn luật sư TP.HCM), cho biết bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017, quy định cá nhân có thể bị xử lý hình sự nếu sao chép hoặc phân phối tác phẩm đến công chúng mà không được phép, thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng trở lên, gây thiệt hại cho chủ thể quyền từ 100 triệu đồng trở lên, hoặc hàng hóa vi phạm có giá trị lớn theo quy định pháp luật. Mức hình phạt có thể gồm phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù. Với pháp nhân thương mại, mức phạt có thể lên đến 3 tỉ đồng, kèm theo đình chỉ hoạt động.
Ngoài rủi ro pháp lý, phần mềm lậu và các nền tảng vi phạm bản quyền còn kéo theo nguy cơ an ninh mạng. Theo chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu, việc kiểm soát nội dung vi phạm bản quyền trên không gian mạng đang được tăng cường. Vì vậy, người dùng không nên xem việc tải phần mềm "crack", app lạ hay dùng web không rõ nguồn gốc là chuyện nhỏ.
Theo ông Hiếu, bên cạnh rủi ro vi phạm bản quyền, các nền tảng này còn có thể trở thành cửa ngõ để mã độc xâm nhập thiết bị. Nhiều trang thường cài quảng cáo độc hại, cửa sổ bật lên giả mạo, đường link tải phần mềm lạ hay yêu cầu người dùng bật thông báo, đăng nhập tài khoản mạng xã hội. Chỉ cần bấm nhầm một lần, người dùng có thể bị mất tài khoản Facebook, Telegram, email, lộ dữ liệu cá nhân hoặc bị dẫn vào các nhóm lừa đảo, cá cược, đầu tư giả mạo.
