Cơn Sốt Chip Nhớ AI: Thị Trường Biến Động Và Lợi Nhuận Khổng Lồ
Trên một con phố nhỏ ở Thâm Quyến, trung tâm công nghệ phía nam Trung Quốc, Roy Luo - một thương nhân kinh doanh điện tử 30 tuổi - đứng cạnh chiếc xe mở cốp, nhanh chóng lướt mắt qua nhãn của chồng chip nhớ flash NAND. Những linh kiện này rất quan trọng cho điện thoại, máy tính và máy chủ. Luo chỉ có vài phút để quyết định, vì giá cả có thể thay đổi bất ngờ và hàng hóa giá trị cao dễ dàng rơi vào tay đối thủ. Sau khi kiểm tra điện thoại, anh gật đầu và chuyển tiền ngay lập tức.
Thị Trường Sôi Động Tại Hoa Cường Bắc
Tại Hoa Cường Bắc, chợ điện tử lớn nhất thế giới ở Thâm Quyến, việc mua bán chip nhớ đã trở thành một trong những hình thức kinh doanh sinh lời nhất kể từ tháng 9 năm ngoái. Tình trạng thiếu hụt chip nhớ toàn cầu càng làm gia tăng hoạt động đầu cơ. Luo tiết lộ lợi nhuận ròng của anh đã tăng gấp nhiều lần so với năm ngoái. “Mọi người giờ đang kiếm được hàng triệu USD,” anh nói. “Một số người đã kiếm được 50 triệu nhân dân tệ hoặc hơn.”
Cơn sốt này được thúc đẩy bởi nhu cầu tăng vọt đối với cơ sở hạ tầng trí tuệ nhân tạo, vốn đòi hỏi lượng bộ nhớ lớn hơn nhiều so với điện toán thông thường. Khi các nhà sản xuất phân bổ nhiều hạn ngạch hơn cho chip nhớ liên quan đến AI, nguồn cung cho điện thoại thông minh, máy tính xách tay và các thiết bị điện tử khác trở nên khan hiếm trên toàn cầu. Điều này khiến giá cả trên thị trường giao ngay của Trung Quốc biến động mạnh từng ngày, với khách hàng đổ xô mua để đảm bảo nguồn hàng.
Ảnh Hưởng Đến Người Tiêu Dùng Và Doanh Nghiệp
Công ty nghiên cứu thị trường TrendForce cho biết giá bộ nhớ đã tăng trong những tháng gần đây. Giá hợp đồng của DRAM thông thường dự kiến tăng khoảng 90-95% mỗi quý, trong khi giá hợp đồng của NAND flash có thể tăng khoảng 55-60%. Tác động này đã bắt đầu ảnh hưởng đến người tiêu dùng. Cuối tháng 12/2025, Xiaomi ra mắt điện thoại cao cấp Xiaomi 17 Ultra với phiên bản 16 GB RAM và 512 GB bộ nhớ trong có giá 7.499 RMB, cao hơn khoảng 500 RMB so với thế hệ trước. Chủ tịch Xiaomi Lu Weibing thừa nhận chi phí chip nhớ tăng cao đang gây áp lực trực tiếp lên giá cả. Các đối thủ như Vivo và OPPO cũng đã tăng giá các mẫu điện thoại cao cấp.
Với sản xuất bộ nhớ toàn cầu tập trung ở Samsung Electronics, SK Hynix của Hàn Quốc và Micron Technology của Mỹ, việc mở rộng công suất đáng kể cần nhiều năm. Do đó, sự thiếu hụt nguồn cung khó có thể giải quyết trong thời gian ngắn. Một số nhà phân tích cho rằng tình trạng này có thể tạo cơ hội hạn chế cho các nhà sản xuất bộ nhớ Trung Quốc mở rộng sản lượng, nhưng người trong ngành thấy ít khả năng giá cả sẽ ổn định trở lại.
Cuộc Chơi Của Các Thương Nhân
Thương nhân Luo đã chờ đợi từ năm 2023 để kinh doanh chip nhớ sinh lời. Khi giá cả chững lại vào năm đó, anh bỏ công việc lương cao tại Alibaba và bắt đầu kinh doanh chip nhớ toàn thời gian. Đến tháng 4/2025, các tín hiệu trở nên rõ ràng: ngày càng nhiều thương nhân tham gia, số lượng giao dịch tăng và lợi nhuận lớn hơn. Thay vì bán tháo nhanh, Luo tích trữ hàng hóa trước khi giá biến động và chỉ bán sau khi thị trường tăng trưởng. “Vòng quay này thu hút nhiều người tham gia hơn,” anh nói. “Và số tiền đầu tư cũng lớn hơn.”
Khi giá cả tăng vọt, thảo luận về chip nhớ lan truyền nhanh trên mạng xã hội Trung Quốc. Trên Weibo, một hashtag so sánh giá trị hộp chip nhớ với căn hộ ở Thượng Hải đứng đầu bảng xếp hạng xu hướng. Người dùng chia sẻ ảnh chụp màn hình giá cả thay đổi nhanh chóng, nói đùa rằng giá tăng nhanh hơn vàng, và phàn nàn chỉ trì hoãn một ngày cũng khiến giá máy tính tăng thêm hàng nghìn RMB.
Chuyển Dịch Quyền Kiểm Soát Nguồn Cung
Michael Li, người đứng đầu nhóm cung ứng chip nhớ SK Hynix, cho biết các mẫu phổ biến và dung lượng cao hiện được định giá lại gần như hàng ngày, với đơn đặt hàng phụ thuộc vào thanh toán ngay lập tức. “Đây không còn là thị trường của người mua nữa,” Li thừa nhận. “Mọi thứ giờ đây diễn ra rất nhanh.” Do các nhà phân phối thiếu hàng tồn kho, Li có xu hướng nhập chip từ thương nhân như Luo ngày càng nhiều, bất kể ủy quyền chính thức. “Miễn là chip còn mới và chưa mở hộp, thị trường sẽ chấp nhận chúng,” Li nói.
Tuy nhiên, không phải ai cũng được hưởng lợi. Luo cho biết các công ty nhỏ không thể giữ hàng tồn kho trong bối cảnh giá biến động mạnh đang bị loại khỏi cuộc chơi. Nhiều công ty chịu thua lỗ trong năm 2024 và nửa đầu 2025, vẫn chờ giá phục hồi. “Ngưỡng thành công cao hơn nhiều,” Luo nói. “Các công ty nhỏ đang bị loại bỏ.” Li cũng chứng kiến hậu quả lan rộng: nhiều người dùng cuối tại Trung Quốc không đủ khả năng mua chip nhớ được săn đón, nên các linh kiện này ngày càng được bán ra thị trường quốc tế.
Tác Động Đến Ngành Công Nghiệp Và Chiến Lược Mới
Jerry, quản lý phụ trách giải pháp phần cứng AI tại một công ty viễn thông Trung Quốc, chứng kiến tình trạng thiếu bộ nhớ ảnh hưởng trực tiếp đến kinh doanh máy chủ. Từ tháng 7, giá mô-đun bộ nhớ tăng từ hơn 1.000 RMB lên hơn 6.000 RMB, buộc công ty liên tục tăng giá bán và tính toán lại chi phí. “Việc định giá trước – từng là thông lệ trong ngành – giờ đây gần như bất khả thi,” Jerry nói. “Trong thị trường hiện nay, nắm giữ bộ nhớ có thể sinh lời hơn cả mua vàng.”
Các dự án công nghệ chính phủ Trung Quốc bị ảnh hưởng nặng nề. Jerry nhớ lại một trường hợp hồi mùa hè năm ngoái, khi một nhà sản xuất máy chủ lớn giành hợp đồng trị giá vài tỷ RMB, nhưng giá bộ nhớ tăng vọt ngay sau đó. Thay vì giao hàng với giá lỗ, công ty chọn chịu phạt vi phạm hợp đồng – một quyết định gây chấn động toàn ngành.
Đằng sau sự hỗn loạn là sự gia tăng nhu cầu máy chủ AI, yêu cầu nhiều bộ nhớ hơn và chiếm phần lớn nguồn cung toàn cầu. Sự chuyển đổi này tăng tốc vào đầu năm 2025 khi các mô hình AI quy mô lớn lan rộng sau khi DeepSeek ra mắt. “Riêng Nvidia đã tiêu thụ một lượng lớn bộ nhớ,” Jerry giải thích. “Các công ty như Google và nhà sản xuất GPU trong nước đang cạnh tranh giành cùng dung lượng, dẫn đến tăng giá.”
Cơ Hội Cho Nhà Sản Xuất Trong Nước
Khi nguồn cung khan hiếm, các nhà sản xuất toàn cầu tập trung phân bổ nguồn cung cho khách hàng lớn nhất, buộc khách hàng nhỏ hơn tìm kiếm lựa chọn thay thế. Tại Trung Quốc, điều này tạo cơ hội cho các nhà sản xuất bộ nhớ trong nước như ChangXin Memory Technologies và Yangtze Memory Technologies mở rộng hiện diện trên thị trường vốn do nhà cung cấp nước ngoài thống trị.
Mặc dù chuyển sang chip nhớ sản xuất tại Trung Quốc có thể tiềm ẩn rủi ro về khả năng tương thích, tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng khiến người mua hầu như không có lựa chọn nào khác. “Chúng tôi chẳng thể làm gì được,” Jerry nói. “Ít nhất thì chúng cũng ở Trung Quốc, điều đó giúp việc đàm phán dễ dàng hơn.” ChangXin hiện yêu cầu thanh toán khi nhận hàng, loại bỏ thời gian ân hạn trước đây.
Triển Vọng Tương Lai
Zack, một người trong ngành tại nhà sản xuất chip hàng đầu Trung Quốc, cho biết sự biến động đang định hình lại chiến lược toàn ngành. Một số khách hàng chuyển sang sử dụng dịch vụ đám mây hoặc thuê ngoài năng lực điện toán, trong khi những người khác thu hẹp quy mô và bắt đầu với mô hình nhỏ hơn. “Bất kể chiến lược nào, không có cách nào để vượt qua rào cản chi phí lưu trữ,” Zack nói.
Theo các nguồn tin trong ngành, khả năng quay lại thời kỳ bộ nhớ giá rẻ và nguồn cung dư thừa là không cao. “Khi AI trở thành cơ sở hạ tầng, chip nhớ và bộ nhớ GPU ngày càng được coi là tài nguyên nền tảng, tương tự như điện hoặc băng thông rộng, và giá của chúng có khả năng sẽ vẫn ở mức cao trong nhiều năm tới,” Zack kết luận.
