Thị trường chip nhớ thế giới biến động, thương lái hốt bạc tỷ USD
Thâm nhập vào thị trường chợ đen chip lớn nhất toàn cầu, các tay buôn đang thu về lợi nhuận khổng lồ khi giá linh kiện tăng vọt lên đến 95%, biến chip nhớ thành "vàng mới" trong ngành công nghệ. Một thương nhân tiết lộ: "Nhiều người kiếm được hàng triệu USD. Thậm chí, có cá nhân bỏ túi hơn 50 triệu nhân dân tệ, tương đương khoảng 7,2 triệu USD".
Cơn khát hạ tầng AI thắt chặt nguồn cung
Theo báo cáo từ Sixth Tone, nhu cầu hạ tầng trí tuệ nhân tạo đang làm căng thẳng nguồn cung chip nhớ toàn cầu, dẫn đến biến động giá cả chóng mặt. Tại "thung lũng Silicon" của Trung Quốc, các thương lái hưởng lợi nhuận kếch xù, trong khi doanh nghiệp công nghệ phải vật lộn sinh tồn giữa thị trường đầy rủi ro và bất ổn.
Roy Luo, một thanh niên 30 tuổi, đứng cạnh thùng xe ô tô mở toang trên con phố phụ ở Thâm Quyến, nhanh chóng kiểm tra nhãn dán trên chồng chip nhớ NAND flash – linh kiện quan trọng cho điện thoại, máy tính và máy chủ. Anh chỉ có vài phút để quyết định, vì giá cả có thể thay đổi bất cứ lúc nào và các lô hàng giá trị cao dễ dàng chuyển sang tay người mua khác trong chớp mắt. Sau khi kiểm tra điện thoại, Luo gật đầu và chuyển tiền ngay lập tức.
Tại Hoa Cường Bắc, chợ điện tử lớn nhất thế giới, những giao dịch béo bở như vậy đã diễn ra thường xuyên kể từ tháng 9 năm ngoái. Tình trạng thiếu hụt chip nhớ toàn cầu thổi bùng làn sóng đầu cơ. Luo chia sẻ lợi nhuận ròng của anh tăng gấp nhiều lần so với một năm trước.
Giá cả nhảy múa và tác động đến người tiêu dùng
Cơn sốt này được thúc đẩy bởi nhu cầu bùng nổ cho hạ tầng AI, đòi hỏi dung lượng bộ nhớ lớn hơn nhiều so với điện toán truyền thống. Khi nhà sản xuất ưu tiên chip nhớ phục vụ AI, nguồn cung cho smartphone, laptop và thiết bị điện tử khác bị thắt chặt trên toàn cầu, khiến giá cả tại thị trường giao ngay của Trung Quốc biến động mạnh mỗi ngày.
Theo dữ liệu từ TrendForce, giá chip nhớ liên tục tăng trong những tháng qua. Giá hợp đồng DRAM truyền thống dự kiến tăng 90% đến 95% theo quý, trong khi chip NAND flash có thể tăng từ 55% đến 60%. Tác động này lan đến tay người tiêu dùng: cuối tháng 12, Xiaomi ra mắt flagship Xiaomi 17 Ultra với giá 7.499 nhân dân tệ, cao hơn 500 nhân dân tệ so với thế hệ trước. Chủ tịch Lu Weibing thừa nhận chi phí chip nhớ tăng cao gây áp lực lên giá thành sản phẩm, và các đối thủ như Vivo hay OPPO cũng tăng giá cho dòng máy cao cấp.
Sự khan hiếm đẩy thị trường vào trạng thái tâm lý cực đoan. Trên Weibo, hashtag so sánh giá trị hộp chip nhớ với căn hộ ở Thượng Hải leo top xu hướng. Người dùng chia sẻ bảng giá thay đổi liên tục, đùa rằng chip tăng nhanh hơn vàng. Michael Li, người đứng đầu nhóm cung ứng chip SK Hynix, cho biết chip phổ biến được định giá lại gần như mỗi ngày, và chậm chân trong chốt giá có thể hủy đơn hàng ngay lập tức.
Rủi ro và thách thức cho doanh nghiệp nhỏ
Tuy nhiên, không phải tất cả thương lái đều hưởng lợi. Roy Luo chia sẻ cuộc chơi này đòi hỏi nguồn vốn lớn để duy trì hàng tồn kho qua các đợt biến động giá, ép chết các công ty nhỏ không đủ khả năng. Nhiều người chịu lỗ trong năm 2024 và nửa đầu 2025, vẫn chờ giá phục hồi. Do giá trong nước tăng cao, linh kiện cao cấp được đẩy ra thị trường nước ngoài, nơi nhà sản xuất có sức mua lớn hơn. Michael Li nói thêm: "Tại Trung Quốc, nhiều giao dịch chỉ lưu thông giữa trung gian thay vì đến tay nhà sản xuất cuối cùng".
"Vàng ròng" trong làng công nghệ và tương lai bất ổn
Jerry, quản lý giải pháp phần cứng AI tại một công ty viễn thông Trung Quốc, chứng kiến chi phí module bộ nhớ vọt từ hơn 1.000 lên hơn 6.000 nhân dân tệ kể từ tháng 7. Việc chốt giá trước từng là thông lệ tiêu chuẩn giờ gần như không thể. Tình trạng nghiêm trọng đến mức một số nhà sản xuất máy chủ lớn, sau khi trúng thầu chính phủ trị giá hàng tỷ, chấp nhận chịu phạt vi phạm hợp đồng thay vì giao hàng và chịu lỗ do giá chip tăng vọt.
Đằng sau sự hỗn loạn là nhu cầu tăng vọt cho máy chủ hỗ trợ AI, đòi hỏi nhiều bộ nhớ hơn hệ thống thông thường và tiêu thụ phần lớn nguồn cung toàn cầu. Sự chuyển dịch tăng tốc đầu năm 2025 khi mô hình quy mô lớn lan rộng sau khi DeepSeek ra mắt. Jerry giải thích: "Nvidia hấp thụ khối lượng lớn bộ nhớ, trong khi Google và nhà sản xuất GPU trong nước cạnh tranh cho cùng năng lực sản xuất, thúc đẩy đợt tăng giá hiện nay".
Khi nguồn cung thắt chặt, nhà sản xuất toàn cầu ưu tiên khách hàng lớn và chiến lược, buộc người mua nhỏ tìm giải pháp thay thế. Chuyển sang chip nhớ nội địa có thể gây rủi ro tương thích và ổn định, nhưng tình trạng thiếu hụt khiến người mua ít lựa chọn. Dù nhà sản xuất nội địa như ChangXin Memory Technologies hay Yangtze Memory Technologies nỗ lực mở rộng thị phần, họ cũng thay đổi cách tiếp cận, yêu cầu thanh toán tiền mặt ngay khi giao hàng.
Theo chuyên gia ngành chip nội địa giấu tên, biến động này tái định hình chiến lược toàn lĩnh vực công nghệ. Một số khách hàng chuyển sang thuê dịch vụ đám mây thay vì tự xây trung tâm tính toán. Chuyên gia nhận định: "Khi AI trở thành hạ tầng thiết yếu, bộ nhớ được coi là tài nguyên nền tảng như điện hay băng thông rộng. Giá có khả năng đứng ở mức cao trong nhiều năm tới".
