Lần đầu tiên trên thế giới, một loại vắc xin được thiết kế hoàn toàn bởi trí tuệ nhân tạo (AI) đã vượt qua thử nghiệm lâm sàng đầu tiên trên cơ thể người, mở ra hy vọng về một vũ khí tối thượng có thể vô hiệu hóa mọi biến thể của virus corona.
Bước ngoặt lịch sử trong y học
Vắc xin pEVAC-PS, do công ty DIOSynVax (tách ra từ Đại học Cambridge) phát triển, đã hoàn tất giai đoạn 1 của quy trình thử nghiệm lâm sàng. Kết quả được công bố trên tạp chí Journal of Infection cho thấy vắc xin an toàn và kích hoạt thành công phản ứng miễn dịch chéo đối với nhiều chủng virus corona khác nhau.
Thử nghiệm được thực hiện trên 39 tình nguyện viên khỏe mạnh tại hai trung tâm nghiên cứu ở Anh. Vắc xin không gây ra tác dụng phụ nghiêm trọng, đồng thời tạo ra kháng thể chống lại nhiều biến thể.
AI thay đổi cuộc chơi sản xuất vắc xin
Sự can thiệp của AI được kỳ vọng giải quyết yếu điểm của quy trình sản xuất vắc xin truyền thống, nơi các nhà khoa học thường phải chạy theo sự biến đổi của virus. Thay vì tập trung vào một biến thể duy nhất, DIOSynVax sử dụng AI để phân tích bộ gene của toàn bộ chi Sarbecovirus, bao gồm SARS-CoV-2, SARS-CoV-1 và các virus corona ở dơi.
AI đã trích xuất điểm yếu chung cốt lõi của họ virus này để thiết kế một "siêu kháng nguyên" nhân tạo, giúp hệ miễn dịch nhận diện và tiêu diệt virus bất chấp đột biến.
Công nghệ vượt trội
Vắc xin pEVAC-PS thuộc cấu trúc DNA plasmid, bền vững hơn công nghệ mRNA, có thể bảo quản ở nhiệt độ thường mà không cần kho lạnh. Nó sử dụng công nghệ tia chất lỏng áp suất cao để đưa dung dịch qua da, không cần kim tiêm, giúp triển khai tiêm chủng quy mô lớn nhanh chóng.
Nhóm nghiên cứu khẳng định "siêu kháng nguyên" AI này là nền tảng linh hoạt, có thể tích hợp vào các hệ thống phân phối khác như mRNA hay vector virus trong tương lai.
Triển vọng tương lai
Dù mức độ sinh miễn dịch ở giai đoạn 1 còn khiêm tốn và cần kiểm chứng thêm, kết quả ban đầu tạo bệ phóng vững chắc. DIOSynVax đang áp dụng công nghệ này để đối phó với virus cúm mùa, cúm gia cầm H5N1 và Ebola.
Sự xuất hiện của pEVAC-PS đánh dấu cuộc cách mạng về vai trò của AI trong phát minh vắc xin, hứa hẹn thay đổi cục diện y tế toàn cầu.
