Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân khẳng định, việc tái cấu trúc chương trình đào tạo là nhiệm vụ quan trọng và cấp bách của các cơ sở giáo dục đại học trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng. Phát biểu tại hội thảo về ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giáo dục đại học, ông nhấn mạnh AI không nên chỉ được giảng dạy như một môn học riêng mà cần được tích hợp vào từng ngành, từng chương trình đào tạo.
Định hướng chiến lược cho giáo dục đại học
Thứ trưởng Lê Quân cho biết, ngành giáo dục đang thúc đẩy ứng dụng và nghiên cứu AI trong giáo dục đại học, cùng với việc xây dựng các đại học tinh hoa và trung tâm xuất sắc. Các chương trình đào tạo cần được thiết kế theo hướng rộng mở, tăng khả năng thích ứng của người học với thị trường lao động. Điều này đòi hỏi sự thay đổi căn bản trong cách tiếp cận đào tạo hiện nay.
Ông đề nghị các trường đại học, nhất là các trường đầu ngành, chủ động xây dựng các trung tâm nghiên cứu xuất sắc về AI gắn với lĩnh vực thế mạnh của mình. Nghiên cứu AI cần xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của nhà trường, phục vụ trực tiếp cho đổi mới đào tạo, nghiên cứu khoa học và quản trị, từ đó tạo ra các mô hình có khả năng nhân rộng và chuyển giao vào thực tiễn.
Thay đổi vai trò của giảng viên
Theo Thứ trưởng, AI đang tạo ra những thay đổi lớn trong việc xây dựng học liệu, thiết kế bài giảng và tổ chức các hoạt động học tập. Điều này đòi hỏi giảng viên phải chuyển từ truyền đạt kiến thức sang phát triển năng lực người học, thiết kế các hoạt động học tập gắn với chuẩn đầu ra của môn học và chương trình đào tạo. Việc ứng dụng công nghệ cũng cần được đẩy mạnh trong quản trị đại học nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động và chất lượng phục vụ người học.
Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ nghiên cứu xây dựng các chỉ số đánh giá mức độ ứng dụng AI tại các cơ sở giáo dục đại học. Đây sẽ là cơ sở để các trường từng bước đổi mới quản trị, nâng cao hiệu quả hoạt động, giảm chi phí gián tiếp và tạo thêm nguồn lực phát triển nhà trường. Đồng thời, ông đề nghị các trường tiếp tục cụ thể hóa các yêu cầu về chuẩn đầu ra, chú trọng nâng cao năng lực số, năng lực ứng dụng AI và chuẩn ngoại ngữ của người học.
Chuẩn ngoại ngữ và năng lực công nghệ
Thứ trưởng nhấn mạnh, chuẩn ngoại ngữ cần được đánh giá bằng năng lực thực chất, còn năng lực công nghệ là yêu cầu mà các cơ sở giáo dục đại học cần triển khai ngay để đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực trong giai đoạn mới. Điều này cho thấy sự quyết liệt trong việc nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng xu thế hội nhập.
Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học và đại diện các cơ sở giáo dục đại học đã chia sẻ nhiều mô hình, kinh nghiệm thực tiễn và đề xuất giải pháp nhằm thúc đẩy ứng dụng AI trong đào tạo, nghiên cứu khoa học và quản trị đại học đối với khối ngành khoa học xã hội.
Quan điểm từ các trường đại học
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Đức Thọ, Giám đốc Đại học Kinh tế quốc dân, cho rằng trong bối cảnh AI có thể đưa ra câu trả lời nhanh chóng, điều quan trọng không phải là người học phụ thuộc vào AI mà phải có năng lực phản biện, biết đánh giá tính đúng, sai của kết quả, tìm kiếm các phương án khác và sử dụng AI như một công cụ. Ông nhấn mạnh, đây là yêu cầu mà các cơ sở giáo dục đại học cần thay đổi để đào tạo người học có khả năng thích ứng và làm chủ AI.
Chia sẻ về thực tiễn triển khai, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Đức Thọ cho biết, Đại học Kinh tế quốc dân đã chủ động ứng dụng AI và dữ liệu số trong quản trị đại học và giảng dạy. Trường đưa học phần về dữ liệu vào chương trình đào tạo bắt buộc, đồng thời triển khai các phần mềm mô phỏng tích hợp AI trong nhiều học phần nhằm nâng cao khả năng tương tác, tư duy phản biện và nhận thức trực quan cho sinh viên.
Đổi mới trong khối ngành khoa học xã hội
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Sơn, Hiệu trưởng Trường đại học Sư phạm Hà Nội, nhận định các diễn đàn trao đổi về AI là cơ hội để đội ngũ quản lý, giảng viên cập nhật kiến thức, chia sẻ kinh nghiệm và thúc đẩy quá trình thích ứng với những thay đổi do công nghệ mang lại. Đối với khối ngành khoa học xã hội, việc ứng dụng AI không còn là lựa chọn mà là yêu cầu để đổi mới đào tạo, nghiên cứu và quản trị trong bối cảnh mới.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Quế Anh, nguyên Hiệu trưởng Trường đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho rằng sự phát triển của AI không chỉ làm thay đổi công nghệ mà còn tác động đến triết lý giáo dục, phương thức quản trị và nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn. Bà đề xuất hoàn thiện các chính sách về liêm chính học thuật, sở hữu trí tuệ, quản trị dữ liệu, kiểm soát thiên kiến của AI, đổi mới phương pháp đánh giá; đồng thời xây dựng hệ sinh thái số an toàn và nâng cao năng lực số cho giảng viên, người học.
