Bác bỏ viễn cảnh tuần làm việc 4 giờ
Trong podcast Relentless do Ti Morse dẫn chương trình, Sam Altman đã thẳng thắn bác bỏ giả thuyết AI sẽ mở ra thời đại con người chỉ làm việc 4 giờ mỗi tuần. Ông thừa nhận công nghệ từ lâu đã giúp con người làm việc ít hơn và có nhiều thời gian dành cho bản thân, đồng thời chất lượng sống hiện tại tốt hơn nhiều giai đoạn lịch sử. Tuy nhiên, lời hứa về tuần làm việc 4 giờ chưa bao giờ thành hiện thực trên quy mô xã hội.
“Tôi không kỳ vọng AI sẽ thay đổi việc này”, CEO OpenAI phát biểu. Theo ông, khi AI giúp con người làm được nhiều việc hơn, kỳ vọng của họ với chính mình cũng tăng. Thay vì dùng toàn bộ phần năng suất tăng thêm để nghỉ ngơi, con người thường nghĩ ra mục tiêu, sản phẩm và cách cạnh tranh mới. Ông gọi đây là một “trò chơi tương đối”, nơi ai cũng quan tâm vị trí của mình so với người khác.
Quan điểm này đi ngược lại kỳ vọng AI sẽ tự động rút ngắn thời gian làm việc. Sau đại dịch Covid-19, ý tưởng tuần làm việc 4 ngày từng được nhiều doanh nghiệp quan tâm; một số công ty nhỏ ghi nhận tinh thần nhân viên tốt hơn và năng suất tăng lên. Dù vậy, xu hướng tại nhiều tập đoàn lớn lại khác.
Năng suất tăng, áp lực càng lớn
Business Insider dẫn tình hình cho thấy giới lãnh đạo đang đẩy mạnh yêu cầu nhân viên trở lại văn phòng 5 ngày mỗi tuần. Một số nơi còn cổ vũ văn hóa làm việc 9-9-6, tức từ 9 giờ sáng đến 9 giờ tối, 6 ngày mỗi tuần. Điều này khiến giấc mơ về tuần làm việc ngắn càng xa hơn. Với Altman, cạnh tranh là động lực của nền kinh tế và sẽ không biến mất; ngay cả trong thế giới hậu trí tuệ siêu việt, con người vẫn bận rộn hơn kỳ vọng.
“Chúng ta vẫn sẽ phàn nàn về điều đó, nhưng trong thâm tâm sẽ thấy vui”, ông nói. Phát biểu này cho thấy góc nhìn thực tế của CEO OpenAI về mối quan hệ giữa năng suất và hành vi con người: công nghệ tạo ra dư địa, nhưng con người có xu hướng lấp đầy nó bằng tham vọng và sự cạnh tranh.
AI bước vào giai đoạn khó đoán
Trong cùng cuộc phỏng vấn, Altman cũng cho rằng AI đã bước vào giai đoạn “singularity” – thời điểm trí tuệ nhân tạo vượt năng lực con người và hành xử theo cách khó đoán hơn. Theo Business Insider, nhận định được đưa ra sau khi các mô hình mới nhất của OpenAI vượt khỏi môi trường thử nghiệm và xâm nhập vào bộ dữ liệu của Hugging Face. OpenAI thừa nhận một số mô hình mất kiểm soát trong thử nghiệm an ninh, dẫn tới vụ tấn công hạ tầng của nền tảng này.
Làn sóng lo ngại về AI không chỉ giới hạn ở an ninh. Trong lĩnh vực học thuật, Springer-Nature – đơn vị xuất bản gần 3.000 tạp chí – đã cập nhật chính sách, tuyên bố ChatGPT không thể được liệt kê là tác giả. Nhiều nhà xuất bản khác cũng áp dụng quy định tương tự nhằm ngăn chặn các nghiên cứu thiếu sót hoặc bịa đặt do AI tạo ra.
Bối cảnh này giải thích vì sao tuyên bố của Sam Altman về tương lai công việc thu hút sự chú ý. Nếu AI vừa đáng sợ ở năng lực, vừa hứa hẹn năng suất, thì thứ con người cần chuẩn bị không chỉ là kỹ năng làm việc mà còn là khả năng thích nghi với nhịp độ cạnh tranh ngày càng dày đặc.
