Mỗi ngày, Nagireddy Sriramyachandra, 25 tuổi, sống tại Chennai, Ấn Độ, đều gắn chặt điện thoại thông minh lên đầu để quay lại cảnh mình gọt xoài trong bếp. Với mỗi giờ quay, cô kiếm được khoảng 2 USD. Những video này được gửi tới một công ty dữ liệu Mỹ, dùng để huấn luyện robot hình người thực hiện việc nhà và công việc nhà máy.
Thầy dạy nghề cho robot
Sriramyachandra chia sẻ: “Ai khác sẽ trả cho bạn 250 rupee một giờ chỉ để làm việc nhà chứ? Có lẽ tôi cũng sẽ tự sắm một con robot trong tương lai.” Cô không phải trường hợp cá biệt. Ấn Độ đang trở thành công xưởng cung cấp dữ liệu huấn luyện robot lớn nhất toàn cầu, với hàng chục nghìn lao động ghi lại chuyển động cơ thể hàng ngày.
Các nhà phát triển tin rằng hình ảnh “góc nhìn thứ nhất” (POV) giúp robot sao chép cử động con người. Một số huấn luyện viên AI làm việc tại nhà, số khác ở nhà xưởng, sử dụng kính thông minh, máy quay đeo đầu và cảm biến chuyển động. Tại một cửa hàng dệt may ở Karur, 8 công nhân mang camera gắn đầu và kính thông minh ghi lại mọi chuyển động.
Objectways và làn sóng thu thập dữ liệu
Đứng sau làn sóng này là Objectways, công ty dữ liệu có văn phòng tại Ấn Độ và Mỹ, đối tác của Amazon SageMaker, phục vụ nhiều tập đoàn Fortune 500. Giám đốc Điều hành Ravi Shankar cho biết yêu cầu từ khách hàng rất đa dạng: “Gấp quần áo, pha cà phê... nấu một món ăn cụ thể, làm bánh sandwich”. Ông nói: “Một số công việc nên được thay thế, để con người có thể đi làm những việc tốt hơn.”
Tại văn phòng Objectways, các huấn luyện viên AI ghi hình trong phòng giả với đầy đủ nội thất. Sau hàng nghìn giờ quay, giấy dán tường được thay để đổi mới môi trường. Rani N., 21 tuổi, cử nhân kỹ sư, nói: “Hôm nay tôi ngồi đây, mai lại đứng ở kia.” Mỗi video dài khoảng 4 phút, cô ghi 90 video/ngày. Cô cảm thấy công việc “chấp nhận được” nhưng luôn phải đeo máy quay.
Nghịch lý người nghèo đào tạo robot thay thế mình
Qanat Consulting Services, nhà thầu phụ của Objectways tại Andhra Pradesh, cung cấp video cho hơn 10 công ty dữ liệu lớn. CEO Thaslim Pattan cho biết: “Chúng tôi có 2.000 cộng tác viên. Một số người chuyên làm nhiệm vụ với cảm biến chuyển động gắn trên tay và chân.”
Các nhà hoạt động lao động đặt câu hỏi về việc người xây dựng dữ liệu có được nhận tiền tác quyền lâu dài hay không. Hiện tại, họ chỉ được trả lương ngắn hạn theo dự án. Áp lực kinh tế tại các vùng quê nghèo làm mờ ranh giới lựa chọn tự do. Nhiều chuyên gia cảnh báo nghịch lý: người nghèo đang huấn luyện công nghệ để tự thay thế chính mình, biến chuyển động cơ thể thành công cụ tự động hóa cướp đi sinh kế của họ.
Thị trường robot hình người dự kiến đạt 38 tỷ USD vào năm 2035. Tuy nhiên, các tập đoàn công nghệ lớn vẫn chi trả thù lao ít ỏi cho những người xây dựng nền móng cho chúng.
