Ngày 19/06/2026, NASA thông báo đẩy nhanh tiến độ triển khai sứ mệnh giải cứu đài thiên văn Swift khỏi nguy cơ rơi xuống Trái Đất trong năm nay. Đây là nhiệm vụ chưa từng có tiền lệ, được xây dựng trong chưa đầy một năm.
Đài thiên văn Swift gặp nguy hiểm
Đài thiên văn vệ tinh Swift được phóng lên quỹ đạo thấp của Trái Đất từ năm 2004, thực hiện nhiệm vụ quan sát vũ trụ. Tuy nhiên, vài năm gần đây, NASA phát hiện Swift bắt đầu hạ độ cao bất thường. Nếu không can thiệp sớm, đài thiên văn này có thể rơi xuống Trái Đất trong năm nay, theo báo USA Today ngày 19.6.
Nguyên nhân khiến Swift rơi nhanh hơn dự kiến là do bão mặt trời gia tăng cường độ kể từ mùa thu năm 2024.
Kế hoạch giải cứu chưa từng có
Đối mặt tình thế cấp bách, NASA quyết định đẩy nhanh kế hoạch phóng sứ mệnh giải cứu, dự kiến diễn ra vào cuối tháng 6. Một máy bay thương mại sẽ phóng tên lửa mang theo tàu cứu hộ robot bám lên kính viễn vọng và nâng quỹ đạo cho Swift, kéo dài thời gian hoạt động của đài thiên văn trên không gian.
NASA hoàn toàn có thể để Swift rơi xuống Trái Đất, nhưng cơ quan này muốn cứu vệ tinh và kéo dài sứ mệnh thêm vài năm. Quyết định này nhằm thử nghiệm năng lực bảo trì vệ tinh, đồng thời tiết kiệm chi phí phóng đài thiên văn thay thế.
Tàu cứu hộ robot Link
Công ty Katalyst Space (trụ sở Flagstaff, bang Arizona) thắng thầu 30 triệu USD vào tháng 9.2025 để thiết kế tàu vũ trụ giải cứu. Sau chưa đầy một năm, Katalyst phát triển tàu robot Link, dùng để bám vào đài thiên văn vệ tinh.
Do Swift không có cổng kết nối hoặc điểm móc, Katalyst chế tạo Link với cơ chế gắn trực tiếp vào cấu trúc chính của vệ tinh, giảm thiểu nguy cơ hư hại cho các thiết bị nhạy cảm.
Theo Katalyst, nếu không can thiệp sớm, vệ tinh đối mặt 50% nguy cơ rơi xuống vào giữa năm nay và tăng lên 90% vào cuối năm 2026.
Thông tin về đài thiên văn Swift
Đài thiên văn vệ tinh Swift được phóng lên quỹ đạo năm 2004, nhiệm vụ chính là quan sát các vụ bùng phát tia gamma – những sự kiện xảy ra sau khi các ngôi sao khổng lồ kết thúc vòng đời bằng vụ nổ thảm khốc. Đây là những vụ nổ mạnh nhất trong vũ trụ.
Swift được trang bị 3 kính viễn vọng đa bước sóng, thu thập dữ liệu ở các dải quang phổ khả kiến, tử ngoại, tia X và tia gamma. Đài thiên văn hoạt động trong vùng quỹ đạo thấp của Trái Đất, cùng khu vực với Trạm Không gian Quốc tế (ISS).
Toàn bộ tàu vũ trụ trong khu vực này theo thời gian sẽ rơi xuống độ cao thấp hơn nếu không được trang bị hệ thống đẩy duy trì quỹ đạo.
Tiến độ sứ mệnh
Trong thời gian chờ đợi, các đội ngũ trên mặt đất tìm cách duy trì đài thiên văn ở độ cao ít nhất khoảng 300 km so với mặt đất – độ cao cho phép sứ mệnh giải cứu có cơ hội thành công tốt nhất.
Tàu vũ trụ robot Link sẽ được phóng lên không gian bằng rốc két Pegasus XL của nhà thầu quân sự Northrop Grumman. Ngày phóng dự kiến diễn ra vào cuối tháng 6.
