Trong bối cảnh cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) lan rộng, các nhà sản xuất chip nhớ toàn cầu đang đón nhận nguồn tài chính kỷ lục. Theo số liệu mới nhất, tổng dòng tiền tự do của 5 nhà sản xuất chip nhớ hàng đầu thế giới trong quý gần nhất đã tăng gấp 92 lần so với cùng kỳ năm ngoái, vượt mốc 90 tỷ USD. Đáng chú ý, tổng lợi nhuận ròng của các doanh nghiệp này cũng tăng vọt 16 lần, tương đương khoảng 2/3 tổng lợi nhuận ròng của bốn ông lớn công nghệ Mỹ gồm Alphabet (Google), Microsoft, Amazon và Meta cộng lại.
Động lực từ hạ tầng AI
Nguồn vốn dồi dào này đến trực tiếp từ các khoản đầu tư khổng lồ vào hạ tầng trung tâm dữ liệu AI. Trong cùng khoảng thời gian, cả bốn tập đoàn công nghệ nói trên lại ghi nhận dòng tiền tự do ở mức âm do gia tăng ngân sách chi tiêu. Theo dữ liệu từ QUICK FactSet, riêng trong quý II/2026, bốn ông lớn này đang lỗ gần 100 tỷ USD. Điều này cho thấy dòng vốn khổng lồ từ giới công nghệ đang chảy mạnh về phía các nhà sản xuất chip nhớ – những đơn vị cung cấp linh kiện thiết yếu cho hệ thống AI.
Động lực tài chính chủ yếu đến từ đà tăng giá chóng mặt của các thiết bị lưu trữ. Trong quý II, cả giá DRAM lẫn NAND flash đều tăng từ 50% đến 60% so với cùng kỳ năm ngoái. Sự khan hiếm nguồn cung trong bối cảnh nhu cầu từ trung tâm dữ liệu AI tăng cao đã đẩy giá bán lên mức kỷ lục, mang lại lợi nhuận vượt trội cho các nhà sản xuất.
Những 'ông lớn' thống trị thị trường chip nhớ
Thị trường chip nhớ hiện đang bị chi phối bởi một nhóm nhỏ các tên tuổi lớn. Trong mảng DRAM, Samsung Electronics, SK Hynix và Micron Technology nắm giữ khoảng 90% thị phần toàn cầu. Trong khi đó, ở mảng NAND flash, ba công ty này cùng với Kioxia và Sandisk kiểm soát khoảng 90% thị trường. Với vị thế độc quyền gần như tuyệt đối, các doanh nghiệp này có khả năng định giá mạnh mẽ, giúp tối đa hóa doanh thu trong bối cảnh nhu cầu AI bùng nổ.
Sự tập trung thị phần này cũng tạo ra rào cản lớn cho các đối thủ mới gia nhập. Chi phí đầu tư cho nhà máy sản xuất chip nhớ hiện đại có thể lên tới hàng chục tỷ USD, cùng với yêu cầu công nghệ ngày càng phức tạp. Điều này củng cố vị thế của các nhà sản xuất hàng đầu và giúp họ duy trì biên lợi nhuận cao trong dài hạn.
Làn sóng đầu tư kỷ lục
Các nhà sản xuất hàng đầu đang tận dụng dòng tiền kỷ lục này để tăng cường đầu tư mở rộng năng lực sản xuất. SK Hynix – nhà sản xuất chip nhớ lớn thứ hai thế giới – dự kiến chi khoảng 103.000 tỷ won (tương đương 74,8 tỷ USD) cho các lĩnh vực liên quan đến AI cho đến năm 2028. Trong đó, khoảng 80% ngân sách sẽ dành cho bộ nhớ băng thông cao (HBM), loại chip nhớ được sử dụng rộng rãi trong các bộ xử lý đồ họa (GPU) phục vụ AI.
Cuộc đua năng lực sản xuất cũng diễn ra gay gắt ở các phân khúc khác. Kioxia – nhà sản xuất chip NAND flash của Nhật Bản – đang chuẩn bị đưa nhà máy Fab 2 tại tỉnh Iwate vào hoạt động từ mùa thu năm nay nhằm sản xuất các dòng chip NAND tiên tiến. Trong khi đó, hãng chip Micron của Mỹ công bố kế hoạch chi tới 150 tỷ USD cho đầu tư vốn và chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D) trên toàn cầu tính đến năm 2030.
Cảnh báo về rủi ro tiềm ẩn
Mặc dù thị trường bùng nổ, giới phân tích vẫn đưa ra những lời cảnh báo về rủi ro tiềm ẩn. Theo ông Akira Minamikawa – Phó chủ tịch công ty nghiên cứu Omdia – tính chu kỳ mạnh mẽ của ngành công nghiệp bộ nhớ vẫn chưa biến mất. Ông nhấn mạnh: “Tính chu kỳ mạnh mẽ của ngành công nghiệp bộ nhớ vẫn chưa biến mất. Sự phục hồi lợi nhuận hiện tại phụ thuộc rất nhiều vào mức chi tiêu duy trì của các tập đoàn Big Tech Mỹ”.
Theo ông Minamikawa, nếu doanh thu từ các ứng dụng AI thực tế không đáp ứng kịp kỳ vọng, nguy cơ dư thừa nguồn cung và sụt giảm giá chip hoàn toàn có thể lặp lại trong tương lai. Đây là lời cảnh báo quan trọng trong bối cảnh các nhà sản xuất đang đổ tiền mạnh tay vào việc mở rộng sản xuất, dựa trên giả định nhu cầu AI sẽ duy trì tăng trưởng ổn định.
Các chuyên gia cũng lưu ý rằng thị trường chip nhớ vốn nổi tiếng với chu kỳ bùng nổ – suy thoái. Những đợt tăng giá kỷ lục trong quá khứ thường đi kèm với giai đoạn điều chỉnh mạnh khi nguồn cung vượt cầu. Với việc các ông lớn đồng loạt mở rộng công suất, nhiều nhà phân tích đặt câu hỏi liệu chu kỳ tăng trưởng hiện tại có bền vững hay chỉ là hiệu ứng tạm thời của làn sóng đầu tư AI.
Trong ngắn hạn, các nhà sản xuất chip nhớ vẫn đang được hưởng lợi lớn từ nhu cầu AI không ngừng tăng cao. Tuy nhiên, sự phụ thuộc quá mức vào chi tiêu của Big Tech Mỹ – vốn có thể thay đổi bất cứ lúc nào – đặt ra câu hỏi lớn cho triển vọng dài hạn. Giới đầu tư sẽ theo dõi sát sao liệu các ứng dụng AI có tạo ra đủ doanh thu để biện minh cho mức chi tiêu khổng lồ này hay không.
