Tại hội thảo “Bảo vệ bản quyền trong kỷ nguyên AI” do Báo điện tử Vietnamnet tổ chức ngày 27/6, nhiều chuyên gia và lãnh đạo các tòa soạn đã thảo luận về thách thức và giải pháp bảo vệ bản quyền báo chí trước sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI).
Thực trạng vi phạm bản quyền báo chí bởi AI
Ông Nguyễn Văn Minh, Tổng Biên tập Báo Vietnamnet, cho biết các công cụ AI như ChatGPT, Gemini có khả năng tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn, trong đó có các bài báo, mà không xin phép hoặc trả phí bản quyền. Điều này gây thiệt hại lớn cho các tòa soạn, khi nội dung chất lượng cao bị khai thác miễn phí.
Theo khảo sát của Hiệp hội Báo chí Thế giới, 74% các nhà xuất bản cho biết họ đã phát hiện nội dung của mình bị AI sử dụng trái phép. Tại Việt Nam, con số này cũng ở mức đáng báo động, khi nhiều bài báo bị các chatbot sao chép nguyên văn hoặc diễn giải lại mà không ghi nguồn.
Giải pháp liên minh giữa các tòa soạn
Để đối phó, các tòa soạn cần liên minh lại, tạo ra một mặt trận chung bảo vệ bản quyền. Ông Lê Quốc Vinh, Chủ tịch Hội đồng quản trị Le Group, nhấn mạnh: “Các tòa soạn không thể đơn độc chống lại AI. Cần có sự hợp tác để chia sẻ dữ liệu, xây dựng cơ chế kiểm soát và đàm phán với các nền tảng công nghệ.”
Một giải pháp cụ thể là xây dựng hệ thống xác thực nội dung, sử dụng công nghệ blockchain để ghi nhận quyền sở hữu trí tuệ. Bà Trần Thị Hồng, Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả, cho biết: “Việc áp dụng công nghệ sẽ giúp minh bạch hóa quy trình cấp phép và thu phí bản quyền từ các công ty AI.”
Áp dụng công nghệ và pháp lý
Ngoài liên minh, các tòa soạn cũng cần đầu tư vào công nghệ phát hiện vi phạm, như phần mềm quét nội dung AI. Đồng thời, hoàn thiện khung pháp lý để bảo vệ bản quyền trong môi trường số. Luật Báo chí và Luật Sở hữu trí tuệ cần được sửa đổi để bao quát các hành vi vi phạm mới.
Ông Nguyễn Thanh Lâm, Thứ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông, đề nghị: “Các cơ quan báo chí cần chủ động đăng ký bản quyền nội dung, đồng thời phối hợp với cơ quan chức năng để xử lý các trường hợp vi phạm.”
Tác động đến nguồn thu và chất lượng báo chí
Việc AI khai thác nội dung trái phép không chỉ ảnh hưởng đến doanh thu quảng cáo và bán nội dung của các tòa soạn, mà còn làm giảm động lực sản xuất tin bài chất lượng. Nếu không có biện pháp bảo vệ, báo chí chính thống có nguy cơ bị thu hẹp, trong khi thông tin sai lệch từ AI lan tràn.
Hội thảo kết thúc với cam kết từ các bên tham gia sẽ thúc đẩy việc thành lập một liên minh bản quyền báo chí trong thời gian tới, nhằm bảo vệ quyền lợi của các nhà báo và tòa soạn trước làn sóng AI.
