Tại một diễn đàn về trí tuệ nhân tạo (AI) trong báo chí, nhà báo Nguyễn Hoàng Nhật, Phó Trưởng ban Nhân Dân điện tử, dẫn số liệu: 93% các tòa soạn trên thế giới đang có xu hướng tăng cường đầu tư vào AI. Ông nhấn mạnh dù AI trở thành trợ lý đắc lực, con người vẫn phải nắm quyền kiểm soát cuối cùng.
VnEconomy tự xây dựng mô hình AI chuyên biệt
Ông Nguyễn Sỹ Hoàng, Thư ký Tòa soạn VnEconomy, trình bày về hệ sinh thái AskoPlatform – minh chứng cho khả năng làm chủ công nghệ. Thay vì phụ thuộc vào ChatGPT hay Gemini, VnEconomy tự tinh chỉnh mô hình AI riêng chuyên về kinh tế dựa trên kho dữ liệu độc quyền. Đầu năm 2025, mô hình này được nâng cấp với khả năng suy luận chuyên sâu và tích hợp hoàn toàn vào hệ thống CMS từ tháng 4/2026. Phóng viên VnEconomy sử dụng AI để chuyển dữ liệu thô thành biểu đồ trực quan. Ông Hoàng khẳng định phát triển mô hình riêng nhằm đảm bảo tính chính thống và độ chính xác tuyệt đối, đồng thời tối ưu hóa chi phí và giảm phụ thuộc vào số lượng token.
VietnamPlus: AI hỗ trợ ba nhóm nhà báo
Ông Trần Ngọc Long, Trưởng phòng Truyền thông đa phương tiện - VietnamPlus, cho biết hơn 50% nhà xuất bản thế giới thử nghiệm AI tạo sinh. Ông phân loại người làm báo thành ba nhóm: nhà điều tra, nhà giải thích và nhà bình luận. Với nhà điều tra, AI xử lý hàng nghìn trang tài liệu, phát hiện xu hướng bất thường – dẫn chứng từ vụ “Hồ sơ Panama” với 11,5 triệu bản ghi. Nhà giải thích dùng AI đa dạng hóa cách diễn đạt, tùy biến chính sách phức tạp thành nhiều phiên bản. Nhà bình luận dùng AI tổng hợp tài liệu, đối chiếu dữ liệu, tìm kiếm tiền lệ quốc tế. Ông Long nhấn mạnh AI không thay thế báo chí mà làm tăng giá trị sáng tạo.
HTV tiên phong: AI phục chế cải lương, giúp trẻ khiếm thị xem truyền hình
Ông Ngô Trần Thịnh, Trưởng bộ phận Nội dung số - HTV, chia sẻ HTV ưu tiên làm nội dung, coi AI là công cụ hỗ trợ. Ba năm trước, HTV phát sóng phóng sự đầu tiên do AI viết kịch bản và lồng tiếng mà khán giả không nhận ra. Đến nay, 100% nhân sự đã được đào tạo sử dụng AI. HTV ứng dụng AI phục chế và lên màu các tác phẩm cải lương kinh điển từ phim đen trắng hàng chục năm tuổi thành video 4K. Đặc biệt, HTV dùng AI “mô tả hành động tăng cường” giúp trẻ khiếm thị “xem” truyền hình: AI phân tích hình ảnh, tự động tạo lời bình, giúp các em tưởng tượng cảnh chiếu. 65 tập phim “đặc biệt” này được sản xuất trong ba tháng thay vì một năm bằng phương pháp thủ công. Ông Thịnh khẳng định bản lĩnh và quyết định của con người vẫn là yếu tố then chốt.
ONECMS: 5 rào cản và nhiệm vụ “dạy” AI có trách nhiệm xã hội
Ông Bùi Công Duyến, Giám đốc Sản phẩm Tòa soạn hội tụ ONECMS, phân tích 54% người dùng tiếp cận tin tức qua mạng xã hội và video. Ông chỉ ra 5 rào cản: nguồn lực đầu tư, phụ thuộc công nghệ nước ngoài, đồng nhất hóa nội dung, độ tin cậy của máy móc và kỹ năng con người. Ông nhấn mạnh “dạy” AI có trách nhiệm xã hội hơn là ưu tiên hàng đầu. Thực tế, công chúng dùng AI nhiều nhưng mức độ tin tưởng tin tức do AI đề xuất chỉ đạt 20%.
Nhà báo Tạ Bích Loan: Con người dẫn dắt tư tưởng
Nhà báo Tạ Bích Loan, nguyên Trưởng ban VTV3, cho rằng sự tiện lợi của công nghệ song hành rủi ro thông tin, tác động đến niềm tin độc giả. Bà xác định vai trò con người: quan sát thực tế, tìm vấn đề xã hội, đảm bảo logic báo chí; AI hỗ trợ nắm bắt xu hướng, gợi ý đề tài, dàn ý. Nhà báo phải dẫn dắt tư tưởng và truyền tải thông điệp. Để phát triển bền vững, tòa soạn cần đảm bảo bộ ba: bản quyền, bản sắc và bản chất.
VTC News và VnExpress: AI hỗ trợ, con người kiểm soát
Nhà báo Ngô Văn Hải, Phó Tổng Biên tập VTC News, cho biết phóng viên được dùng AI gợi ý đề tài, lập dàn ý, kiểm tra lỗi chính tả, ảnh và làm infographic. Ông khẳng định AI giúp hoàn thiện nghiệp vụ, nhưng con người là yếu tố cốt lõi. Nhà báo Nguyễn Thu Hương, Phó Tổng Biên tập VnExpress, chia sẻ hành trình 6 năm ứng dụng AI: ưu tiên mô hình AI nội bộ để bảo vệ dữ liệu, mô hình kiểm duyệt bình luận đạt độ chính xác 90%. Bà khẳng định AI không thể thay thế con người, ứng dụng AI cần đi đôi với thay đổi tư duy quản trị và bảo mật dữ liệu.
Kết thúc phiên thảo luận, các diễn giả đồng thuận: AI không thay thế báo chí mà làm tăng giá trị báo chí sáng tạo, đòi hỏi đạo đức và sử dụng AI có trách nhiệm. Báo chí cần học cách thử nghiệm, ứng dụng và kiểm soát AI để bảo vệ sự thật và phụng sự thông tin đại chúng.
