Phóng viên: Sự phát triển vượt bậc của công nghệ số, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), đang làm thay đổi sâu sắc hoạt động báo chí hiện đại. Theo bà, cách tiếp cận của báo chí với đại biểu nhân dân trong kỷ nguyên số sẽ có thuận lợi và thách thức như thế nào?
ĐBQH Nguyễn Thị Sửu trả lời
Có thể nói, chưa bao giờ báo chí và đại biểu dân cử lại đứng trước một không gian tương tác rộng mở như hiện nay. Công nghệ số và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi căn bản cách thức truyền tải thông tin, phương thức tiếp cận cử tri cũng như cách hình thành dư luận xã hội. Điều này tạo ra rất nhiều thuận lợi cho hoạt động báo chí trong việc tiếp cận đại biểu nhân dân.
Thuận lợi từ công nghệ số
Trước hết, tốc độ lan tỏa thông tin hiện nay nhanh hơn rất nhiều so với trước đây. Chỉ bằng một thiết bị thông minh, phóng viên có thể theo dõi hoạt động nghị trường, tiếp cận ý kiến đại biểu, tổ chức tọa đàm trực tuyến, khai thác dữ liệu mở và phản ánh tâm tư của người dân theo thời gian thực. Điều đó giúp tiếng nói của đại biểu đến gần hơn với cử tri và cũng giúp đại biểu hiểu dân hơn, sát thực tiễn hơn.
Bên cạnh đó, AI và dữ liệu số còn hỗ trợ báo chí phân tích xu hướng dư luận, phát hiện các vấn đề nổi cộm trong xã hội, từ đó nâng cao chất lượng phản biện chính sách. Trong nhiều trường hợp, báo chí không chỉ đơn thuần là kênh truyền tin mà còn trở thành một “hệ sinh thái kết nối”, góp phần thúc đẩy quản trị công khai, minh bạch và tăng cường trách nhiệm giải trình của cơ quan công quyền.
Thách thức không nhỏ
Tuy nhiên, đi cùng cơ hội luôn là những thách thức rất lớn. Trong môi trường số, thông tin lan truyền với tốc độ cực nhanh, nhưng không phải thông tin nào cũng chính xác và có kiểm chứng. Áp lực “đưa tin trước” đôi khi khiến một bộ phận báo chí dễ rơi vào tình trạng chạy theo lượt xem, lượt tương tác mà xem nhẹ chiều sâu và tính xác thực.
Đặc biệt, AI có thể tạo ra nội dung giả mạo, cắt ghép phát ngôn hoặc làm sai lệch ngữ cảnh. Điều này đặt ra yêu cầu rất cao đối với đạo đức nghề nghiệp, năng lực kiểm chứng thông tin cũng như trách nhiệm xã hội của người làm báo. Với đại biểu dân cử, chỉ một phát ngôn bị cắt nghĩa sai lệch trên không gian mạng cũng có thể gây ra những hệ lụy lớn đối với dư luận.
Theo tôi, trong kỷ nguyên số, mối quan hệ giữa báo chí và đại biểu nhân dân cần được xây dựng trên nền tảng minh bạch, trách nhiệm và đồng hành vì lợi ích chung của đất nước và nhân dân. Công nghệ có thể thay đổi phương thức tác nghiệp, nhưng giá trị cốt lõi của báo chí cách mạng Việt Nam vẫn phải là tính nhân văn, tính định hướng và trách nhiệm với xã hội.
Yêu cầu chuyển đổi số đối với đại biểu dân cử
Phóng viên: Tiến trình chuyển đổi số đang đặt các đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp trước yêu cầu hoàn thiện năng lực làm việc trong môi trường số hóa. Vậy theo bà thì điều gì sẽ là cần thiết để sự bắt nhịp mang tính liên hoàn và thông suốt?
ĐBQH Nguyễn Thị Sửu: Chuyển đổi số hiện nay không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu trong hoạt động quản trị quốc gia và hoạt động của các cơ quan dân cử. Đối với ĐBQH và HĐND các cấp, việc thích ứng với môi trường số không đơn thuần là sử dụng thiết bị công nghệ, mà quan trọng hơn là thay đổi tư duy làm việc, tư duy phục vụ nhân dân và tư duy tiếp cận thông tin.
Theo tôi, để quá trình này diễn ra đồng bộ và thông suốt thì trước hết cần xây dựng năng lực số cho đội ngũ đại biểu. Đại biểu hôm nay không chỉ cần kiến thức pháp luật, kỹ năng giám sát hay phản biện chính sách, mà còn phải biết khai thác dữ liệu, sử dụng nền tảng số, tương tác với cử tri trên môi trường mạng và xử lý thông tin đa chiều trong thời gian ngắn.
